Ndërtimi dhe funksionimi i motorëve me djegie të brendshme: pyetje dhe përgjigje, faqja 6 nga 24

Pohimi është i gabuar: sinkronizuesi barazon shpejtësinë e ingranazhit që po futet me atë të boshtit të kambios, jo shpejtësinë e boshtit me gunga me atë të boshtit të transmetimit. Ai është pjesë e kambios: para se marshi të futet, një unazë që fërkohet i sjell të dy pjesët në të njëjtat rrotullime, që dhëmbët të bashkohen pa goditje. Boshti me gunga është pjesë e motorit dhe komandon valvolat; nuk ka lidhje me sinkronizuesin.

Pohimi është i saktë: sinkronizuesi e lehtëson futjen e ingranazheve kur kalon nga një marsh në tjetrin. Ingranazhi i marshit të ri dhe boshti me të cilin duhet të lidhet rrotullohen me shpejtësi të ndryshme. Sinkronizuesi, me një unazë konike që fërkohet, i barazon këto shpejtësi para se dhëmbët të hyjnë njëri në tjetrin. Pa të, marshi futet me vështirësi dhe me kërcitje.

Pohimi është i saktë: me sinkronizuesin marshet futen më lehtë dhe më qetë. Sinkronizuesi i sjell ingranazhin dhe boshtin në të njëjtën shpejtësi rrotullimi para se ato të lidhen, kështu dhëmbët nuk përplasen dhe nuk kërcasin. Kjo e ruan kambion nga konsumimi. Nëse marshet fillojnë të futen me zhurmë ose me vështirësi, sinkronizuesit mund të jenë të konsumuar: çoje mjetin në servis.

Pohimi është i saktë: ngadalësuesi i shpejtësisë (retarderi) mund të vendoset në dalje të kutisë së shpejtësisë. Te mjetet e rënda ngadalësuesi është një frenë shtesë që punon pa fërkim, hidraulik ose elektromagnetik. Kur montohet në dalje të kambios ose mbi kardan, ai frenon boshtin që ua çon lëvizjen rrotave. Kështu mjeti mban shpejtësinë në zbritje të gjata pa i nxehur frenat e shërbimit.

Pohimi është i gabuar: kur kalon në një marsh më të lartë, rrotullimet e motorit ulen. Marshi më i lartë ka raport më të vogël: me të njëjtën shpejtësi të mjetit, motori bën më pak rrotullime në minutë. Prandaj kalon në marsh më të lartë kur mjeti ka marrë shpejtësi, që motori të punojë më qetë dhe të harxhojë më pak. Kur kalon në një marsh më të ulët ndodh e kundërta: rrotullimet rriten.

Pohimi është i saktë: kambio automatike ka mekanizma që e ndryshojnë momentin përdredhës pa shkallë, në mënyrë të vazhdueshme. Te kambio automatike klasike ky mekanizëm është friksioni hidraulik (konvertuesi i momentit): vaji i hedhur nga pompa rrotullon turbinën dhe, kur mjeti niset ose ngjitet, momenti rritet vetë dhe gradualisht. Kambiot me variator (CVT) e ndryshojnë raportin pa shkallë në gjithë intervalin e tyre.

Pohimi është i saktë: boshti primar i kambios automatike është i lidhur me turbinën e friksionit hidraulik. Në friksionin hidraulik (konvertuesin e momentit) pompa rrotullohet bashkë me motorin dhe hedh vaj mbi fletët e turbinës. Turbina rrotullohet nga rrjedha e vajit dhe ia jep lëvizjen boshtit primar të kambios. Kështu motori dhe kambio lidhen pa kontakt të ngurtë, nëpërmjet vajit.

Pohimi është i saktë: kambio automatike e nis mjetin nga vendi butë dhe qetë. Lëvizja kalon nga motori te kambio nëpërmjet vajit në friksionin hidraulik, jo me bashkimin e një disku me fërkim si te friksioni manual. Kur shtyp gazin, forca rritet gradualisht dhe mjeti niset pa goditje e pa rrezik që motori të fiket, pa pasur nevojë të dozosh vetë një pedal friksioni.

Pohimi është i gabuar: kambio automatike ka nevojë për vajosje. Ajo punon me një vaj të posaçëm (ATF), që i vajos ingranazhet dhe kushinetat dhe njëkohësisht e transmeton lëvizjen në friksionin hidraulik dhe komandon ndërrimin e marsheve. Niveli dhe gjendja e këtij vaji kontrollohen, dhe vaji ndërrohet sipas udhëzimeve të prodhuesit. Me vaj të pakët ose të vjetër kambio rrëshqet, nxehet dhe dëmtohet.

Pohimi është i gabuar: kambio automatike nuk komandohet me pedal me këmbën e majtë. Ajo nuk ka pedal friksioni: drejtuesi zgjedh me një levë ose me butona regjimin, p.sh. P (parkim), R (prapa), N (neutral) dhe D (lëvizje përpara), dhe pastaj kambio i ndërron vetë marshet. Mjeti ka vetëm pedalin e gazit dhe atë të frenave, që zakonisht shtypen të dy me këmbën e djathtë.

Pohimi është i saktë: kambio ndryshon forcën që u jepet rrotave, që ato t'i kapërcejnë më lehtë rezistencat gjatë lëvizjes. Rezistencat ndryshojnë: nisja nga vendi, një e përpjetë, ngarkesa ose ajri në shpejtësi të mëdha. Me marshet e ulëta forca (momenti) në rrota rritet dhe mjeti i kapërcen ato lehtë; me marshet e larta forca është më e vogël, por shpejtësia më e madhe.

Pohimi është i gabuar: mjetet me transmision automatik nuk janë, si rregull, me katër rrota aktive. Kambio automatike ka të bëjë vetëm me mënyrën si ndërrohen marshet. Sa rrota marrin lëvizje varet nga transmisioni pas saj: një mjet me kambio automatike mund të ketë rrota aktive të përparme, të pasme ose të katërta, njësoj si një mjet me kambio manuale.

Pohimi është i gabuar: kambiot automatike mund të kenë më shumë se 5 marshe. Kambiot automatike të sotme kanë shpesh 6, 7, 8, 9 ose 10 marshe. Me më shumë marshe motori punon më shpesh në rrotullimet e tij më të mira, prandaj harxhon më pak karburant dhe mjeti përshpejton më butë. Kambiot me variator (CVT) nuk kanë fare marshe të caktuara, por një raport që ndryshon pa shkallë.

Pohimi është i saktë: transmisioni kardanik e çon lëvizjen nga kutia e shpejtësisë te çifti pinjon-koronë i diferencialit. Te mjetet me motor përpara dhe rrota aktive të pasme, kambio dhe aksi i pasëm janë larg njëri-tjetrit. Kardani, një bosht me nyje kardanike në skaje, i lidh ato. Pinjoni merr lëvizjen nga kardani dhe e kalon te korona, që rrotullon diferencialin.

Pohimi është i saktë: transmisioni kardanik e çon lëvizjen edhe kur këndi dhe largësia ndryshojnë gjatë lëvizjes së mjetit. Kur mjeti kalon gropa ose ngarkohet, aksi i pasëm lëviz lart e poshtë bashkë me pezullimin, ndërsa kambio mbetet e fiksuar te motori. Nyjet kardanike në skajet e boshtit lejojnë ndryshimin e këndit, kurse një pjesë rrëshqitëse me shlica lejon zgjatjen ose shkurtimin e boshtit.

Pohimi është i saktë: te mjetet e gjata transmisioni kardanik mund të përbëhet nga dy boshte. Një bosht i vetëm shumë i gjatë do të lakohej dhe do të dridhej në rrotullime të larta. Prandaj te kamionët dhe autobusët e gjatë kardani ndahet në dy pjesë, të lidhura me një nyje kardanike dhe të mbajtura në mes nga një mbështetëse me kushinetë, e fiksuar në shasi.

Pohimi është i gabuar: transmisioni kardanik nuk duhet të jetë sa më i rëndë. Një bosht i rëndë rrit masën që rrotullohet, dridhjet, ngarkesën mbi nyjet dhe kushinetat, si dhe peshën e mjetit. Kardani bëhet zakonisht nga një tub çeliku i zbrazët: i lehtë, por i fortë ndaj përdredhjes, dhe i balancuar mirë, që të mos dridhet në rrotullime të larta.

Pohimi është i gabuar: reduktuesi i shpejtësisë (ridotoi) nuk është pjesë e transmisionit kardanik. Kardani përbëhet nga boshti, nyjet kardanike dhe pjesa rrëshqitëse me shlica, dhe e çon lëvizjen pa ndryshuar rrotullimet. Reduktimi i fundit bëhet te transmisioni kryesor, çifti pinjon-koronë, që ndodhet në aksin lëvizës bashkë me diferencialin.

Pohimi është i gabuar: transmisioni kardanik e çon lëvizjen nga kutia e shpejtësisë te transmisioni kryesor, jo nga friksioni te kambio. Friksioni dhe kambio janë zakonisht të montuara bashkë, njëra pas tjetrës: friksioni lidhet drejtpërdrejt me boshtin hyrës të kambios. Kardani vjen pas kambios dhe e lidh atë me aksin lëvizës, te çifti pinjon-koronë i diferencialit.

Pohimi është i saktë: transmisioni kryesor (çifti pinjon-koronë) ia jep diferencialit lëvizjen që vjen nga transmisioni kardanik. Pinjoni, një ingranazh i vogël konik në fund të kardanit, rrotullon koronën, një ingranazh të madh të fiksuar në trupin e diferencialit. Kështu rrotullimet ulen, forca rritet dhe drejtimi i lëvizjes kthehet me kënd të drejtë, drejt semiakseve dhe rrotave.

Pohimi është i gabuar: boshti kardanik nuk duhet të jetë i tensionuar. Ai duhet të rrotullohet lirshëm dhe të ndjekë lëvizjet e aksit lart e poshtë: prandaj ka nyje kardanike dhe një pjesë rrëshqitëse që e lejon të zgjatet e të shkurtohet. Një bosht i tensionuar do të dridhej dhe do t'i dëmtonte nyjet dhe kushinetat. Diferencialin e mbajnë në vend aksi dhe pezullimi, jo kardani.

Pohimi është i gabuar: kur motori është përpara dhe rrotat aktive janë të pasme, boshti kardanik është i pranishëm. Kambio ndodhet përpara, pranë motorit, ndërsa diferenciali është në aksin e pasëm, pra larg saj. Boshti kardanik, që kalon poshtë trupit të mjetit, e çon lëvizjen nga kambio deri te çifti pinjon-koronë i aksit të pasëm. Kështu janë ndërtuar shumë kamionë dhe makina me rrota aktive të pasme.

Pohimi është i saktë: kur motori është prapa dhe rrotat aktive janë të pasme, boshti kardanik zakonisht nuk ekziston. Motori, friksioni, kambio dhe diferenciali janë montuar bashkë, pranë aksit të pasëm, kështu që nuk ka largësi për t'u kapërcyer. Lëvizja shkon drejt nga kambio te diferenciali dhe prej tij, me semiakset, te rrotat. E njëjta ndodh kur motori dhe rrotat aktive janë përpara.

Pohimi është i gabuar: boshti motorik dhe boshti kardanik janë dy pjesë të ndryshme. Boshti motorik (boshti me bërryla) është brenda motorit: bjellat e kthejnë lëvizjen e pistonave në rrotullim të tij. Boshti kardanik është jashtë motorit, pas kambios: ai e çon lëvizjen nga kutia e shpejtësisë te transmisioni kryesor i aksit lëvizës. Midis tyre ndodhen friksioni dhe kambio.

Pohimi është i saktë: në çiftin pinjon-koronë, pinjoni është ingranazhi që merr lëvizjen nga transmisioni kardanik. Pinjoni është një ingranazh i vogël konik, i lidhur me fundin e kardanit. Ai rrotullon koronën, një ingranazh të madh të fiksuar në trupin e diferencialit. Meqë pinjoni ka shumë më pak dhëmbë se korona, rrotullimet ulen dhe forca që shkon te rrotat rritet.