Ndërtimi dhe funksionimi i motorëve me djegie të brendshme: pyetje dhe përgjigje, faqja 19 nga 24

Pohimi është i gabuar: marmita nuk duhet zëvendësuar para çdo kontrolli teknik. Ajo zëvendësohet kur është e dëmtuar, e shpuar, e çarë ose kur nuk e kryen më detyrën. Në kontrollin teknik shihet që sistemi i shkarkimit të jetë i plotë, pa rrjedhje dhe brenda kufijve të zhurmës dhe të ndotjes; nëse është në rregull, marmita mbetet.

Pohimi është i gabuar: marmita e çarë ose e thyer nuk riparohet me ngjitës silikoni, por zëvendësohet. Gazrat e shkarkimit janë shumë të nxehtë dhe marmita dridhet vazhdimisht, kështu që një riparim i tillë nuk zgjat. Nga e çara rritet zhurma dhe mund të hyjnë gazra helmues në kabinë.

Pohimi është i gabuar: zhurmëshuesi i motorit Diesel nuk ndërrohet me afat, çdo dy vjet ose çdo 25.000 km. Ai zëvendësohet kur dëmtohet: kur shpohet nga ndryshku, kur çahet ose kur nuk e zbut më zhurmën. Nëse motori nxjerr shumë tym të zi, kjo do të thotë se djegia nuk është e rregullt: zgjidhja është rregullimi i motorit, jo ndërrimi i marmitës.

Pohimi është i gabuar: motorët me naftë kanë patjetër nevojë për lubrifikim me vaj motori. Nafta lubrifikon vetëm pjesët e sistemit të injektimit, si pompën dhe injektorët. Pistonat, cilindrat, boshti motorik, kushinetat dhe pjesët e tjera lubrifikohen nga vaji i motorit, që qarkullon me presion dhe i mbron nga fërkimi dhe nxehtësia.

Pohimi është i gabuar: motorët me naftë pajisen shumë shpesh me turbokompresor. Turbo-ja nuk ka të bëjë me sa e ndezshme është nafta: ajo thjesht fut më shumë ajër në cilindra, duke shfrytëzuar energjinë e gazrave të shkarkimit. Motori me naftë, që punon me shumë ajër dhe e ndez naftën me nxehtësinë e ajrit të ngjeshur, përfiton shumë nga kjo. Kamionët dhe autobusët kanë pothuajse të gjithë motor nafte me turbo.

Pohimi është i gabuar: motorët me naftë të mjeteve të rënda nuk punojnë normalisht mbi 4000–5000 rrotullime në minutë. Ata janë motorë të mëdhenj, me pistona të rëndë dhe goditje të gjatë, që punojnë me xhiro të ulëta: zakonisht rreth 1000–2000 rpm, dhe xhiroja maksimale rrallë kalon 2500 rpm. Fuqinë e japin me moment rrotullues të madh, jo me xhiro të larta.

Pohimi është i saktë: motori dizel ka si filtër ajri, ashtu edhe filtër nafte. I pari e pastron ajrin e thithur, që pluhuri të mos konsumojë pistonat dhe cilindrat. I dyti mban papastërtitë dhe ujin e naftës, që do të prishnin pompën e presionit të lartë dhe injektorët, pjesë shumë të sakta dhe të shtrenjta. Të dy ndërrohen në afatet e prodhuesit.

Pohimi është i gabuar sipas pyetësorit: motori me naftë është motor me ndezje me ngjeshje. Te ky motor ndezjen e shkakton ngjeshja: pistoni e ngjesh fort ajrin e thithur dhe e nxeh në disa qindra gradë; nafta e injektuar në këtë ajër merr flakë pa shkëndijë kandele. Mos e ngatërro me motorin me benzinë, që ka ndezje të detyruar: aty përzierjen e ndez shkëndija e kandelës.

Pohimi është i saktë: motorët me naftë kanë një rregullator automatik të xhirove. Te motori me naftë xhiroja varet nga sasia e naftës që injektohet, jo nga një valvul gazi që kufizon ajrin. Rregullatori, mekanik te pompat e vjetra dhe elektronik te sistemet e reja, e mban motorin të qëndrueshëm në minimum dhe nuk e lë të kalojë xhiron maksimale, që të mos dëmtohet.

Pohimi është i saktë: motorët me naftë kanë gjithmonë injektorë. Motori thith vetëm ajër, ndaj nafta duhet futur në dhomën e djegies me presion të lartë, në pika shumë të imëta, në fund të ngjeshjes. Këtë e bëjnë injektorët, që e spërkatin naftën në cilindër, ose në parakamerë te injektimi indirekt. Motori me naftë nuk ka karburator.

Pohimi është i gabuar: motori me naftë me injeksion indirekt nuk ndot më pak se ai me injeksion të drejtpërdrejtë. Te injeksioni indirekt nafta spërkatet në një parakamerë, me më shumë humbje nxehtësie dhe me djegie më pak të kontrolluar. Motorët me injeksion të drejtpërdrejtë, sidomos me Common-rail dhe kontroll elektronik, e dozojnë naftën saktë dhe e djegin më plotësisht; prandaj sot janë zgjidhja e zakonshme për konsum dhe emetime të ulëta.

Pohimi është i gabuar: motori me injeksion të drejtpërdrejtë ka efikasitet më të mirë se ai me injeksion indirekt. Te injeksioni indirekt djegia nis në një parakamerë të vogël, nga ku humbet më shumë nxehtësi përmes mureve, dhe gazrat duhet të kalojnë pastaj në cilindër. Te injeksioni i drejtpërdrejtë nafta spërkatet direkt mbi piston: humbjet janë më të vogla dhe konsumi më i ulët.

Pohimi është i saktë: motori Diesel thith ajrin, ndërsa nafta futet në cilindra nga injektorët. Gjatë thithjes në cilindër hyn vetëm ajri, që pistoni pastaj e ngjesh fort dhe e nxeh. Në fund të ngjeshjes injektori spërkat naftën në këtë ajër të nxehtë dhe ajo merr flakë pa nevojë për shkëndijë.

Pohimi është i gabuar: motori Diesel nuk ka sistem ndezjeje që bën shkëndijë në kandela. Te ai nafta merr flakë nga nxehtësia e ajrit të ngjeshur fort në cilindër. Kandelat me shkëndijë janë të motorit me benzinë. Motori Diesel ka kandeleta, por ato vetëm ngrohin dhomën e djegies për ndezjen në të ftohtë; nuk bëjnë shkëndijë.

Pohimi është i gabuar: motori Diesel punon me xhiro më të ulëta se motori me benzinë, jo më të larta. Ai ka raport ngjeshjeje më të lartë, prandaj pistonat, biellat dhe boshti motorik janë më të rëndë e më të fortë, që të durojnë presionet e mëdha. Këto pjesë të rënda nuk lejojnë xhiro aq të larta. Motori Diesel e kompenson me moment rrotullues të madh në xhiro të ulëta.

Pohimi është i saktë: motori Diesel thith dhe ngjesh vetëm ajër. Gjatë thithjes në cilindër hyn vetëm ajri; gjatë ngjeshjes pistoni e ngjesh fort dhe ai nxehet shumë. Nafta injektohet vetëm në fund të ngjeshjes dhe merr flakë nga nxehtësia e këtij ajri. Te motori me benzinë me karburator, përkundrazi, thithet dhe ngjeshet përzierja ajër-benzinë.

Pohimi është i gabuar: motori Diesel thith dhe ngjesh vetëm ajër, jo një përzierje ajri dhe nafte. Nafta injektohet në cilindër në fund të ngjeshjes, kur ajri është shumë i nxehtë, dhe merr flakë menjëherë. Nëse përzierja do të ngjeshej që në fillim, ajo do të ndizej para kohe, gjatë ngjeshjes, dhe do ta dëmtonte motorin.

Pohimi është i saktë: motori me naftë, në parim, ka efikasitet më të mirë se motori me benzinë. Raporti i lartë i ngjeshjes bën që një pjesë më e madhe e energjisë së karburantit të kthehet në punë. Ai punon edhe me tepricë ajri, pa një valvul gazi që e mbyt thithjen. Prandaj, për të njëjtën punë, konsumon më pak karburant.

Pohimi është i saktë: motori Diesel mund të jetë me injeksion të drejtpërdrejtë. Te ky lloj injektori e spërkat naftën direkt në dhomën e djegies mbi piston, shpesh në një gropë të formuar në kokën e pistonit. Ky është sot lloji më i përhapur, me efikasitet të mirë dhe, me Common-rail, edhe me zhurmë e ndotje të ulët.

Pohimi është i saktë: motori Diesel mund të jetë me injeksion indirekt. Te ky lloj nafta spërkatet në një parakamerë, një dhomë e vogël ndihmëse e lidhur me cilindrin, ku nis djegia, që pastaj vazhdon në cilindër. Motorët me injeksion indirekt ishin më të qetë, por kanë efikasitet më të ulët; sot janë zëvendësuar kryesisht nga injeksioni i drejtpërdrejtë.

Pohimi është i saktë: motori Diesel ka raport ngjeshjeje më të lartë se motori me benzinë. Ajri duhet ngjeshur aq shumë sa të nxehet mjaftueshëm që nafta e injektuar të marrë flakë pa shkëndijë: zakonisht rreth 15–22 me 1, kundrejt rreth 8–12 me 1 te motori me benzinë. Te ky i fundit një ngjeshje kaq e madhe do ta ndizte përzierjen para kohe.

Pohimi është i gabuar: motori Diesel nuk punon me xhiro dukshëm më të larta se motori me benzinë; zakonisht ndodh e kundërta. Pjesët e tij janë më të rënda dhe më të forta, sepse duhet të përballojnë presione të mëdha ngjeshjeje, dhe kjo e kufizon xhiron. Motori me benzinë zakonisht arrin xhiro më të larta, ndërsa motori Diesel jep moment rrotullues të madh në xhiro të ulëta.

Pohimi është i gabuar: motori Diesel nuk punon më mirë në temperatura shumë të ulëta; aty ka më shumë vështirësi. Në të ftohtë ajri i ngjeshur nxehet më pak dhe nafta merr flakë më me vështirësi; prandaj motori ka kandeleta për paranxehje. Në të ftohtë të madh nafta mund edhe të trashet (të formojë parafinë) dhe të bllokojë filtrin, prandaj në dimër përdoret naftë dimri.

Pohimi është i gabuar: motori Diesel funksionon pa kandela; është motori me benzinë që nuk punon dot pa to. Te motori me benzinë përzierjen e ndez shkëndija e kandelës. Te motori Diesel nafta merr flakë nga nxehtësia e ajrit të ngjeshur. Kandeletat e tij shërbejnë vetëm për ta ngrohur dhomën e djegies kur motori ndizet në të ftohtë.

Pohimi është i saktë: te motori Diesel djegia ndodh nga ndezja spontane e naftës. Pistoni e ngjesh fort ajrin e thithur dhe ai nxehet në disa qindra gradë. Kur nafta injektohet në këtë ajër, ajo merr flakë menjëherë, pa asnjë shkëndijë. Te motori me benzinë, përkundrazi, përzierjen e ndez shkëndija e kandelës.