Ndërtimi dhe funksionimi i motorëve me djegie të brendshme: pyetje dhe përgjigje, faqja 12 nga 24

Pohimi është i saktë: kur janë të mbyllura, valvolat e izolojnë hermetikisht cilindrin nga atmosfera. Koka e valvolës mbështetet fort mbi sediljen e saj në testatë. Kjo mbyllje është e domosdoshme gjatë shtypjes dhe djegies: nëse valvola nuk mbyll mirë, presioni rrjedh jashtë, motori humb fuqi dhe valvola mund të digjet.

Pohimi është i saktë: valvolat mbyllen nga sustat e montuara te bishti i tyre. Gunga e boshtit me gunga e shtyn valvolën dhe e hap. Kur gunga kalon, susta, e shtrënguar ndërmjet testatës dhe një pjate në bishtin e valvolës, e tërheq valvolën lart dhe e mban të shtypur mbi sediljen e saj. Kështu dhoma e djegies mbetet e mbyllur deri në hapjen e radhës.

Pohimi është i gabuar: zakonisht valvolat e thithjes janë më të mëdha se ato të shkarkimit. Ajri hyn në cilindër vetëm nga thithja e pistonit, me presion të ulët, prandaj i duhet një kalim i gjerë që cilindri të mbushet mirë. Gazet e djegura dalin me presion, të shtyra nga pistoni, dhe kalojnë lehtë edhe nëpër një valvol më të vogël.

Pohimi është i gabuar: valvolat i hap boshti me gunga dhe i mbyllin sustat e montuara te bishti i valvolave, jo te boshti me gunga. Gunga e shtyn valvolën dhe e hap. Kur gunga kalon, susta e valvolës, e vendosur rreth bishtit të saj, e kthen valvolën mbi sediljen e saj dhe e mbyll.

Pohimi është i gabuar: sustat vetëm i mbyllin valvolat; hapjen e bën boshti me gunga. Susta e mban valvolën të shtypur mbi sediljen e saj. Për ta hapur, gunga e boshtit e shtyn valvolën poshtë kundër forcës së sustës. Kur gunga kalon, susta e mbyll përsëri valvolën.

Pohimi është i saktë: në motorët e mjeteve të rënda boshti me gunga lidhet zakonisht me boshtin motorik me ingranazhe (rrota të dhëmbëzuara). Ingranazhet janë shumë të qëndrueshme, nuk zgjaten dhe nuk këputen si rripi, prandaj u rezistojnë forcave të mëdha dhe punës së gjatë të këtyre motorëve. Në autovetura përdoren më shpesh rripi i dhëmbëzuar ose zinxhiri.

Pohimi është i saktë: lidhja e boshtit me gunga me boshtin motorik duhet ta vërë motorin në fazë. Kjo do të thotë që valvolat të hapen dhe të mbyllen saktësisht në pozicionin e duhur të pistonave. Për këtë rrotat e dhëmbëzuara të të dy boshteve kanë shenja që duhet të përputhen gjatë montimit. Një zhvendosje edhe prej një dhëmbi e prish punën e motorit.

Pohimi është i saktë: lidhjen e boshtit me gunga me boshtin motorik, pra vënien në fazë, e bën një specialist motorësh (motoristi). Puna kërkon vegla të veçanta dhe përputhjen e saktë të shenjave të fazës. Një gabim i vogël e bën motorin të humbë fuqi ose të mos ndizet; në shumë motorë pistonat mund të godasin valvolat dhe ta dëmtojnë rëndë motorin.

Pohimi është i gabuar: lidhja nuk bëhet në të gjitha rastet vetëm me rrip të dhëmbëzuar ose me zinxhir; ajo bëhet edhe me ingranazhe. Rripi i dhëmbëzuar dhe zinxhiri janë të zakonshëm në autovetura. Në motorët e mjeteve të rënda përdoren shpesh ingranazhet (rrotat e dhëmbëzuara), që janë më të qëndrueshme ndaj forcave të mëdha.

Pohimi është i gabuar: boshti me gunga nuk mund të lidhet me boshtin motorik me rrip trapezoidal. Rripi trapezoidal nuk ka dhëmbë dhe e çon lëvizjen me fërkim, prandaj mund të rrëshqasë pak; kështu valvolat do të dilnin nga faza. Për këtë lidhje duhen rrip i dhëmbëzuar, zinxhir ose ingranazhe, që e ruajnë raportin pa rrëshqitje. Rripi trapezoidal përdoret për pajisje si alternatori.

Pohimi është i gabuar: rripi i fazës nuk ndërrohet çdo 20 000 km, por në afatin që cakton prodhuesi i motorit. Ky afat është zakonisht shumë më i gjatë, shpesh mbi 60 000 km, ose një numër i caktuar vitesh, cilido të vijë i pari. Ndiqe me kujdes librin e mirëmbajtjes: një rrip që këputet gjatë lëvizjes e fik motorin dhe mund ta dëmtojë rëndë.

Pohimi është i gabuar: një lidhje jo e mirë e boshtit me gunga me boshtin motorik ndikon drejtpërdrejt në punën e motorit. Kur motori nuk është në fazë, valvolat hapen e mbyllen në kohë të gabuar: motori ndizet me vështirësi, humb fuqi, punon me ndërprerje dhe harxhon më shumë. Nëse zhvendosja është e madhe, pistonat mund të godasin valvolat dhe ta dëmtojnë rëndë motorin.

Pohimi është i saktë: kur boshti me gunga del nga faza, motori ndizet me vështirësi dhe humb fuqi. Valvolat hapen ose mbyllen më herët ose më vonë se ç'duhet në raport me pistonin: cilindri mbushet më pak, një pjesë e presionit humbet gjatë shtypjes dhe djegia nuk ndodh në çastin e duhur. Një shkak i zakonshëm është rripi ose zinxhiri i fazës që është zgjatur ose ka kapërcyer një dhëmb.

Pohimi është i saktë: dalja nga faza mund të shtrembërojë ndonjë valvol. Në shumë motorë hapësira ndërmjet pistonit në pikën e sipërme dhe valvolës së hapur është shumë e vogël. Nëse valvola është e hapur në kohë të gabuar, pistoni që ngjitet e godet dhe e përkul. Kjo ndodh zakonisht kur rripi i fazës këputet ose kapërcen disa dhëmbë.

Pohimi është i saktë: dalja nga faza mund të dëmtojë pistonin, bjellën ose testatën. Kur pistoni godet një valvol të hapur në kohë të gabuar, goditja nuk e shtrembëron vetëm valvolën: mund të çajë kokën e pistonit, të përkulë bjellën ose të dëmtojë sediljet e valvolave dhe testatën. Një riparim i tillë kushton shumë; prandaj rripi ose zinxhiri i fazës kontrollohet dhe ndërrohet në kohë.

Pohimi është i gabuar: dalja nga faza nuk shkakton gjithmonë vetëm fikjen e motorit. Ajo mund të sjellë ndezje të vështirë, rënie të fuqisë, punë me ndërprerje dhe harxhim më të madh. Në rastet e rënda pistonat godasin valvolat: mund të shtrembërohen valvolat dhe të dëmtohen pistoni, bjella dhe testata.

Pohimi është i gabuar: dalja nga faza e boshtit me gunga nuk e prish pompën e vajit. Faza ka të bëjë me kohën e hapjes dhe të mbylljes së valvolave në raport me pistonat. Kur ajo prishet, dëmtohen pjesët që mund të përplasen me njëra-tjetrën: valvolat, pistonat, bjellat dhe testata. Pompa e vajit nuk preket nga koha e hapjes së valvolave.

Pohimi është i gabuar: dalja nga faza nuk e deformon nënkarterin. Nënkarteri është mbulesa e poshtme e motorit dhe depozita e vajit; ai nuk lidhet me punën e valvolave. Pasojat e daljes nga faza janë ndezja e vështirë, rënia e fuqisë dhe, në rastet e rënda, goditja e valvolave nga pistonat, me dëmtime të valvolave, pistonave, bjellave ose testatës.

Pohimi është i saktë: kur valvolat nuk janë të regjistruara mirë, zhurmat e motorit rriten. Regjistrimi është rregullimi i lojës, pra i hapësirës së vogël ndërmjet valvolës dhe pjesës që e shtyn. Kur loja është shumë e madhe, pjesët godasin njëra-tjetrën në çdo hapje dhe dëgjohet një trokitje metalike, sidomos me motor të ftohtë. Kjo i konsumon edhe gungat dhe valvolat.

Pohimi është i saktë: valvolat e regjistruara keq mund ta bëjnë motorin të nxehet më shumë se zakonisht. Kur loja është shumë e vogël, valvola nuk mbyllet plotësisht: gazet e nxehta kalojnë pranë saj, valvola nuk ftohet dot mbi sediljen e saj dhe mund të digjet. Edhe kohët e gabuara të hapjes e prishin djegien dhe rrisin nxehtësinë që motori duhet të largojë.

Pohimi është i saktë: valvolat e regjistruara keq mund ta ulin presionin e përzierjes në fund të shtypjes. Nëse loja është shumë e vogël, valvola mbetet pak e hapur dhe gjatë shtypjes një pjesë e përzierjes rrjedh jashtë. Nëse loja është shumë e madhe, valvola e thithjes hapet më vonë e më pak dhe cilindri mbushet më keq. Në të dyja rastet presioni bie dhe motori humb fuqi.

Pohimi është i gabuar: regjistrimi i keq i valvolave nuk e rrit fuqinë e motorit, përkundrazi e ul atë. Kur valvolat nuk hapen e mbyllen siç duhet, cilindri mbushet më pak, presioni në fund të shtypjes bie dhe djegia është më e dobët. Pasojat janë më pak fuqi, më shumë zhurmë, nxehje më e madhe e motorit dhe rrezik që valvolat të digjen.

Pohimi është i gabuar: regjistrimi i keq i valvolave nuk e rrit presionin në fund të shtypjes, por e ul atë. Një valvol që nuk mbyllet plotësisht e lë përzierjen të rrjedhë jashtë gjatë shtypjes; një valvol që hapet vonë dhe pak e mbush më keq cilindrin. Në të dyja rastet në cilindër ka më pak përzierje dhe presioni është më i ulët.

Pohimi është i gabuar: regjistrimi i keq i valvolave nuk e rrit sasinë e përzierjes në cilindër, por e zvogëlon atë. Kur loja është e madhe, valvola e thithjes hapet më vonë dhe më pak; kur është e vogël, valvola nuk mbyll mirë dhe përzierja rrjedh jashtë. Në të dyja rastet cilindri mbushet më keq dhe motori humb fuqi.

Pohimi është i saktë: sistemi i ushqimit e furnizon motorin me ajër dhe me lëndë djegëse. Për djegien duhen të dyja: lënda djegëse jep energjinë, ndërsa oksigjeni i ajrit e bën të mundur djegien. Prandaj sistemi ka dy pjesë: atë të ajrit (filtri i ajrit, kolektori i thithjes, te disa motorë turbokompresori) dhe atë të lëndës djegëse (depozita, pompat, filtrat, injektorët).