Ndërtimi dhe funksionimi i motorëve me djegie të brendshme: pyetje dhe përgjigje, faqja 11 nga 24

Pohimi është i saktë: koka e motorit (testata) e mbyll dhomën e djegies nga ana e sipërme. Ajo vendoset mbi bllokun e cilindrave dhe shtrëngohet me bulona, me një guarnicion ndërmjet tyre që siguron mbylljen hermetike. Nga poshtë dhoma e djegies mbyllet nga pistoni. Në testatë ndodhen edhe valvolat dhe kandelat ose injektorët.

Pohimi është i saktë: në brendësi të testatës ka kanale si për vajin, ashtu edhe për lëngun ftohës. Testata është ndër pjesët që nxehen më shumë, sepse rrethon dhomën e djegies. Lëngu ftohës qarkullon nëpër kanalet e saj dhe e largon nxehtësinë, ndërsa vaji arrin përmes kanaleve të tjera te boshti me gunga dhe te mekanizmi i valvolave për t'i lubrifikuar.

Pohimi është i saktë: në shumë motorë boshti me gunga montohet në testatë. Kur boshti me gunga është sipër valvolave, i komandon ato drejtpërdrejt ose me pak pjesë ndërmjetëse, dhe valvolat punojnë më saktë edhe në xhiro të larta. Në motorë të tjerë, sidomos në disa motorë të vjetër ose të rëndë, boshti me gunga ndodhet në bllokun e cilindrave dhe i komandon valvolat me shufra shtytëse.

Pohimi është i gabuar: testata vendoset në pjesën e sipërme të bllokut të cilindrave. Ajo i mbyll cilindrat nga sipër dhe formon dhomën e djegies. Pjesa që e mbyll bllokun e cilindrave nga poshtë është nënkarteri (sotokarteri), i cili shërben edhe si depozitë e vajit të motorit.

Pohimi është i gabuar: në testatë nuk ka vetëm kanale për vajin, por edhe për lëngun ftohës. Vaji qarkullon për të lubrifikuar boshtin me gunga dhe mekanizmin e valvolave. Lëngu ftohës qarkullon për të larguar nxehtësinë e madhe që krijohet rreth dhomës së djegies. Pa ftohje testata mbinxehet dhe mund të deformohet ose të djegë guarnicionin.

Pohimi është i gabuar: testata nuk ka vetëm kanale për lëngun ftohës (ujin), por edhe për vajin. Lëngu ftohës e mban në temperaturën e duhur pjesën rreth dhomës së djegies. Kanalet e vajit e çojnë lubrifikantin te boshti me gunga, te valvolat dhe te pjesët e tjera që lëvizin në testatë; pa vaj ato do të konsumoheshin shpejt.

Pohimi është i saktë: nënkarteri (sotokarteri) e mbyll bllokun e cilindrave nga poshtë dhe mban vajin e motorit. Vaji mblidhet në nënkarter pasi ka lubrifikuar pjesët e motorit. Prej këtu pompa e vajit e thith dhe e dërgon me presion te bronzinat, boshtet dhe pjesët e tjera. Në pjesën më të ulët të nënkarterit është tapa për shkarkimin e vajit kur ndërrohet.

Pohimi është i saktë: nënkarteri montohet në pjesën e poshtme të bllokut të cilindrave. Ai shtrëngohet me bulona, me një guarnicion ose ngjitës që pengon rrjedhjen e vajit. Kështu mbyll nga poshtë hapësirën ku rrotullohet boshti motorik dhe mbledh vajin që kthehet nga motori. Testata, përkundrazi, montohet në pjesën e sipërme të bllokut.

Pohimi është i saktë: nënkarteri është pjesa më e poshtme e motorit. Ai ndodhet nën bllokun e cilindrave, sepse vaji, pasi lubrifikon motorin, rrjedh poshtë dhe mblidhet aty. Duke qenë kaq poshtë, mund të goditet nga gurët ose nga gungat e rrugës, dhe një nënkarter i çarë e humb vajin. Pas një goditjeje të fortë nga poshtë, kontrollo nëse rrjedh vaj.

Pohimi është i gabuar: nënkarteri është pjesa më e poshtme e motorit, jo më e sipërmja. Ai e mbyll bllokun e cilindrave nga poshtë dhe mbledh vajin e motorit. Në pjesën e sipërme të motorit ndodhet testata me kapakun e saj (kapakun e valvolave), ku janë valvolat dhe shpesh boshti me gunga.

Pohimi është i gabuar: nënkarteri mban vetëm vajin e motorit, jo vajin hidraulik të timonit. Servotimoni hidraulik ka depozitën e vet të vogël, zakonisht në hapësirën e motorit, me shenjat e nivelit minimal dhe maksimal. Ky vaj qarkullon në një qark të mbyllur, të ndarë nga vaji i motorit, dhe të dy nuk përzihen.

Pohimi është i gabuar: nënkarteri montohet nga poshtë në bllokun e cilindrave, jo në testatë. Testata është në anën tjetër, sipër bllokut, dhe i mbyll dhomat e djegies. Rendi nga lart poshtë është: kapaku i valvolave, testata, blloku i cilindrave dhe në fund nënkarteri.

Pohimi është i saktë: volanti është një disk i rëndë në fund të boshtit motorik, mbi të cilin mbështetet disku i friksionit. Me masën e tij volanti grumbullon energji në kohën e punës dhe e jep në kohët e tjera, kështu që boshti motorik rrotullohet njëtrajtshëm. Në buzë ka një kurorë të dhëmbëzuar, ku kapet motorino e ndezjes për ta vënë motorin në lëvizje.

Pohimi është i gabuar: volanti nuk e rrit shpejtësinë e rrotullimit të motorit; ai e bën rrotullimin të njëtrajtshëm. Volanti grumbullon energji në kohën e punës dhe e kthen në kohët e tjera, kur pistonat nuk shtyjnë. Për sforcime të mëdha, si në një të përpjetë, forcën e duhur e merr duke kaluar në një marsh më të ulët, jo nga volanti.

Pohimi është i saktë: sistemi i shpërndarjes së gazeve e fut ajrin (ose përzierjen) në çdo cilindër në kohën e duhur të ciklit të tij. Në kohën e thithjes boshti me gunga hap valvolën e thithjes dhe pistoni, duke zbritur, e thith ajrin në cilindër. Valvola mbyllet para shtypjes, që dhoma e djegies të jetë e mbyllur hermetikisht. Kjo ndodh me radhë në të gjithë cilindrat.

Pohimi është i saktë: sistemi i shpërndarjes së gazeve nxjerr jashtë gazet e djegura nga cilindrat. Në kohën e shkarkimit boshti me gunga hap valvolën e shkarkimit dhe pistoni, duke u ngjitur, i shtyn gazet e djegura drejt kolektorit dhe tubit të shkarkimit. Kështu cilindri pastrohet dhe është gati për të thithur ajër të ri.

Pohimi është i saktë: boshti me gunga komandon hapjen e valvolave të motorit. Për çdo valvol boshti ka një gungë. Kur boshti rrotullohet, gunga e shtyn valvolën poshtë dhe e hap, drejtpërdrejt ose përmes lëkundësve; kur gunga kalon, susta e valvolës e mbyll sërish. Forma e gungës përcakton kur dhe sa hapet valvola.

Pohimi është i saktë: boshti me gunga mund të montohet në kokën e motorit (testatë). Në motorët e sotëm kjo është zgjidhja më e zakonshme: boshti ndodhet sipër valvolave dhe i komandon me më pak pjesë ndërmjetëse. Shumë motorë kanë edhe dy boshte me gunga në testatë, një për valvolat e thithjes dhe një për ato të shkarkimit.

Pohimi është i gabuar: boshti motorik e vë në lëvizje boshtin me gunga, jo e kundërta. Boshti motorik e merr lëvizjen nga pistonat përmes bjellave dhe një pjesë të saj ia jep boshtit me gunga me rrip të dhëmbëzuar, me zinxhir ose me ingranazhe. Boshti me gunga rrotullohet me gjysmën e shpejtësisë së boshtit motorik dhe komandon vetëm valvolat.

Pohimi është i gabuar: boshti me gunga e merr lëvizjen nga boshti motorik, jo nga kutia e shpejtësisë. Lidhja bëhet me rrip të dhëmbëzuar, me zinxhir ose me ingranazhe, që ruajnë raportin e saktë: dy rrotullime të boshtit motorik për një rrotullim të boshtit me gunga. Kutia e shpejtësisë ndodhet pas friksionit dhe ua çon lëvizjen rrotave; ajo nuk ka lidhje me valvolat.

Pohimi është i saktë: boshti me gunga kontrollon hapjen dhe mbylljen e valvolave. Gunga e hap valvolën kur e shtyn dhe e lë të mbyllet kur kalon; mbylljen e bëjnë sustat e valvolave, por çastin e saj e përcaktojnë forma dhe pozicioni i gungës. Kështu çdo valvol hapet dhe mbyllet në momentin e duhur të ciklit të punës.

Pohimi është i saktë: në motorin me katër kohë boshti motorik bën dy rrotullime për një cikël të plotë. Cikli ka katër kohë: thithja, shtypja, djegia-zgjerimi (koha e punës) dhe shkarkimi. Në secilën kohë pistoni bën një goditje, lart ose poshtë, pra gjysmë rrotullimi të boshtit motorik; katër goditje janë dy rrotullime. Prandaj boshti me gunga, që e hap çdo valvol një herë për cikël, rrotullohet me gjysmën e shpejtësisë.

Pohimi është i gabuar: boshti me gunga montohet në testatë ose në bllokun e cilindrave, jo në nënkarter. Nënkarteri është vetëm mbulesa e poshtme e motorit dhe depozita e vajit; aty nuk montohet asnjë bosht. Boshti me gunga duhet të jetë pranë valvolave: sipër tyre në testatë, ose në bllok, prej nga i komandon me shufra shtytëse.

Pohimi është i gabuar: kur këputet rripi i fazës, motori fiket, sepse boshti me gunga ndalon dhe valvolat nuk hapen e mbyllen më. Pasoja kryesore nuk është ftohja, por dëmtimi mekanik: në shumë motorë pistonat godasin valvolat e mbetura të hapura dhe i shtrembërojnë. Ftohjen e motorit e sigurojnë pompa e ujit, radiatori dhe ventilatori. Prandaj rripi i fazës ndërrohet në afatin që cakton prodhuesi.

Pohimi është i saktë: në testatë, për çdo cilindër, ka të paktën një valvol thithjeje dhe një valvol shkarkimi. Valvola e thithjes hap rrugën për ajrin (ose përzierjen) që hyn në cilindër, kurse valvola e shkarkimit për gazet e djegura që dalin. Shumë motorë kanë katër valvola për cilindër, dy për thithje dhe dy për shkarkim, që cilindri të mbushet dhe të zbrazet më mirë.