Ndërtimi dhe funksionimi i motorëve me djegie të brendshme: pyetje dhe përgjigje, faqja 20 nga 24

Pohimi është i gabuar: thithja e vetëm ajrit nuk është ajo që e dallon motorin Diesel nga motori me benzinë. Edhe motorët me benzinë me injektim të drejtpërdrejtë thithin vetëm ajër, dhe benzina injektohet direkt në cilindër. Dallimi i vërtetë është te ndezja: te motori Diesel nafta merr flakë nga nxehtësia e ajrit të ngjeshur fort, ndërsa te motori me benzinë përzierjen e ndez shkëndija e kandelës.

Pohimi është i gabuar: motori Diesel nuk ka karburator dhe nuk përdor përzierje të krijuar në të. Ai thith vetëm ajër, ndërsa nafta injektohet me presion të lartë direkt në cilindër, ose në parakamerë, në fund të ngjeshjes. Karburatori, që përzien ajrin me benzinën para se të hyjnë në cilindër, ishte pjesë e motorëve të vjetër me benzinë.

Pohimi është i gabuar: „rrahja në testatë“ nuk do të thotë që pistonat godasin kokën e motorit. Ajo është një djegie jonormale: një pjesë e përzierjes merr flakë vetë, para kohe ose para se ta arrijë flaka e shkëndijës, dhe valët e presionit godasin muret e cilindrit dhe pistonin. Dëgjohet si një trokitje metalike, sidomos kur motori ngarkohet në xhiro të ulëta. Nëse vazhdon, dëmton pistonat dhe testatën.

Pohimi është i saktë: motori me benzinë zakonisht punon me xhiro më të larta se motori dizel. Pjesët e tij janë më të lehta, sepse presionet e ngjeshjes janë më të ulëta, kështu që mund të rrotullohen më shpejt. Motori dizel punon me xhiro më të ulëta, por me moment rrotullues të madh, sidomos te mjetet e rënda.

Pohimi është i gabuar: te motori me naftë, nafta injektohet me presion shumë më të lartë se 25 bar. Ajo duhet të futet në ajër të ngjeshur, që vetë ka presion disa dhjetëra bar, dhe të shpërndahet në pika shumë të imëta. Prandaj presioni i injektimit, edhe te sistemet e vjetra, është me qindra bar, ndërsa te Common-rail kalon 1.500–2.000 bar.

Pohimi është i saktë: benzina ka pikë ndezjeje më të ulët se nafta. Pika e ndezjes është temperatura më e ulët në të cilën një lëng lëshon aq avuj sa të marrin flakë nga një burim zjarri. Benzina avullon shumë lehtë dhe avujt e saj ndizen edhe shumë nën zero gradë, ndërsa nafta duhet nxehur mbi rreth 55 °C. Prandaj benzina është shumë më e rrezikshme për zjarr gjatë furnizimit dhe kur rrjedh.

Pohimi është i gabuar: nafta nuk përzihet me përqindje të madhe alkooli për të ulur ndotjen. Alkooli nuk përzihet mirë me naftën, e bën më të vështirë ndezjen e saj nga ngjeshja dhe mund të dëmtojë pompën dhe injektorët. Me naftën përzihet, në përqindje të kufizuara, lëndë djegëse me origjinë nga vajrat bimore (biodizel); një përzierje e tillë shënohet p.sh. B10.

Pohimi është i gabuar: nafta nuk është lëndë djegëse që digjet më ngadalë se benzina. Në cilindrin e motorit Diesel ajo merr flakë menjëherë, sapo injektohet në ajrin e ngjeshur e të nxehtë, pa pritur shkëndijë. Nafta dallon nga benzina sepse avullon më pak dhe ka pikë ndezjeje më të lartë, por merr flakë më lehtë nga nxehtësia e ngjeshjes; benzina, përkundrazi, ka nevojë për shkëndijën e kandelës.

Pohimi është i gabuar: biodizeli nuk është një lëndë djegëse e prodhuar në rafineri me certifikim mjedisor. Ai merret nga vajrat bimore, p.sh. ai i rapsit ose i lulediellit, ose nga yndyrnat, të përpunuara kimikisht: pra nga lëndë të rinovueshme, jo nga nafta e papërpunuar. Zakonisht përdoret i përzier me naftën e zakonshme, p.sh. B10, me 10% pjesë bimore.

Pohimi është i saktë: biodizeli, ashtu siç përdoret në mjete, është përzierje e naftës së zakonshme me lëndë djegëse nga vajrat bimore, për të ulur ndotjen e ajrit. Pjesa bimore vjen nga bimë që, kur rriten, thithin dioksid karboni, dhe digjet me më pak tym, squfur dhe grimca. Përqindja e saj tregohet në emër: B7, B10, B20 e kështu me radhë.

Pohimi është i saktë: B10 është biodizel me 10% vaj bimor dhe 90% naftë të zakonshme. Shkronja „B“ tregon biodizelin, ndërsa numri tregon përqindjen e pjesës bimore në përzierje. Kështu B7 ka 7% pjesë bimore, B20 ka 20%, dhe B100 është biodizel i pastër. Para se të përdorësh një përzierje me përqindje të lartë, kontrollo nëse e lejon prodhuesi i motorit.

Pohimi është i gabuar: B10 ka 10% vaj bimor dhe 90% naftë të zakonshme, jo të kundërtën. Numri pas shkronjës „B“ tregon përqindjen e pjesës bimore (biodizelit) në përzierje, jo të naftës. Një përzierje me 90% vaj bimor do të shënohej B90.

Pohimi është i saktë: gazi natyror ndot më pak se benzina dhe nafta. Ai është kryesisht metan, me molekula të thjeshta që digjen pothuajse plotësisht. Kur digjet nxjerr pak monoksid karboni, pothuajse aspak grimca e blozë dhe më pak dioksid karboni për të njëjtën energji. Prandaj mjetet me gaz natyror (CNG) konsiderohen më miqësore me mjedisin.

Pohimi është i gabuar: motorët me gaz nuk kërkojnë më shumë mirëmbajtje se motorët me benzinë ose me naftë. Gazi digjet pastër, pa lënë blozë dhe mbetje në cilindra, në kandela dhe në vaj, kështu që motori ndotet më pak. Duhet vetëm kontrolli periodik i impiantit të gazit: rezervuari, tubat, valvulat dhe filtri i gazit.

Pohimi është i saktë: LPG-ja është lëndë djegëse me ndotje të ulët. Gazi i lëngshëm i naftës, kryesisht propan dhe butan, digjet më plotësisht se benzina dhe nafta. Ai nxjerr më pak monoksid karboni dhe hidrokarbure të padjegura, dhe pothuajse aspak grimca e blozë.

Pohimi është i gabuar: LPG-ja nuk mund të futet në rezervuarin e benzinës. Ajo është e lëngshme vetëm nën presion; në presionin e zakonshëm kthehet në gaz. Prandaj mbahet në një rezervuar të veçantë, të fortë dhe hermetik, me valvula sigurie, dhe furnizohet vetëm në pika të posaçme, me pistoletë të përshtatur. Rezervuari i benzinës nuk e mban dot këtë presion.

Pohimi është i gabuar: LPG-ja është gaz i lëngshëm nën presion. Propani dhe butani, nga të cilët përbëhet, në temperaturën dhe presionin e zakonshëm janë gaz. Ato mbahen të lëngshme duke i ngjeshur në një rezervuar të fortë, me disa bar presion. Kur dalin nga rezervuari drejt motorit, kthehen sërish në gaz.

Pohimi është i saktë: mjetet me LPG mund të kenë vështirësi në ndezjen fillestare në të ftohtë. Që të përzihet me ajrin, LPG-ja duhet të avullojë, dhe kjo kërkon nxehtësi; kur motori është i ftohtë, avullimi bëhet keq. Prandaj shumë mjete me LPG ndizen me benzinë dhe kalojnë në gaz vetëm pasi motori ngrohet.

Pohimi është i saktë: motori me djegie të brendshme mund të punojë edhe me gaz natyror ose me LPG. Zakonisht është motor me benzinë i pajisur me një impiant gazi: rezervuar, reduktor presioni dhe injektorë gazi. Gazi digjet në cilindra si benzina, i ndezur nga shkëndija e kandelës. Shumë mjete kalojnë nga benzina në gaz me një çelës.

Pohimi është i saktë: shkurtesa GPL tregon gazin e lëngshëm të naftës. Është i njëjti gaz që në anglisht shkurtohet LPG (Liquefied Petroleum Gas). Përbëhet kryesisht nga propani dhe butani, që nxirren gjatë përpunimit të naftës së papërpunuar dhe të gazit natyror, dhe mbahet i lëngshëm nën presion.

Pohimi është i gabuar: motori elektrik nuk është motor me djegie, as të brendshme as të jashtme. Ai nuk djeg asnjë lëndë djegëse: energjinë elektrike e kthen në lëvizje përmes fushave magnetike. Motor me djegie të jashtme është, p.sh., motori me avull, ku lënda djegëse digjet jashtë cilindrit, në kaldajë.

Pohimi është i saktë: motori elektrik nuk është motor me djegie të brendshme. Te motori me djegie të brendshme lënda djegëse digjet brenda cilindrave. Motori elektrik nuk djeg asgjë: ai merr energji elektrike nga bateria dhe e kthen në lëvizje rrotulluese përmes fushave magnetike, pa gazra shkarkimi.

Pohimi është i saktë: motori elektrik zakonisht ftohet me ajër. Ai humbet shumë më pak energji në nxehtësi se motori me djegie, kështu që shpesh mjafton ajri që qarkullon rreth tij ose një ventilator mbi boshtin e tij. Motorët e fuqishëm të disa automjeteve elektrike, që ngarkohen shumë, kanë edhe ftohje me lëng.

Pohimi është i gabuar: motorët elektrikë nuk kanë fare ndezje, sepse nuk djegin lëndë djegëse. Ndezja, me shkëndijë ose nga ngjeshja, u përket motorëve me djegie të brendshme. Motori elektrik vihet në lëvizje kur rryma kalon në pështjellat e tij dhe krijon fusha magnetike, që e rrotullojnë rotorin.

Pohimi është i saktë: motori elektrik e shndërron energjinë elektromagnetike në forcë lëvizëse. Rryma që kalon në pështjellat e tij krijon fusha magnetike; këto tërheqin dhe shtyjnë rotorin dhe e vënë në rrotullim. Lëvizja kalon pastaj te rrotat. Pajisja që bën të kundërtën, nga lëvizja në rrymë, është gjeneratori.