Ndërtimi dhe funksionimi i motorëve me djegie të brendshme: pyetje dhe përgjigje, faqja 23 nga 24

Pohimi është i gabuar: bateria është pjesë e sistemit elektrik të mjetit. Ajo është burimi i rrymës kur motori nuk punon: furnizon motorinon për ndezjen, dritat dhe pajisjet e bordit. Kur motori punon, alternatori furnizon sistemin dhe e karikon baterinë. Bateria, alternatori, motorino, kabllot me siguresat dhe konsumatorët përbëjnë së bashku sistemin elektrik.

Pohimi është i gabuar: drita e baterisë në panelin e bordit (korskot) nuk do të thotë që duhet të ndalosh menjëherë për të mbrojtur sistemin elektrik. Ajo tregon se bateria nuk po karikohet: zakonisht ka defekt alternatori ose rripi që e vë në lëvizje. Mjeti punon edhe për ca kohë me rrymën e baterisë, derisa ajo të shkarkohet. Fik konsumatorët që nuk të duhen dhe shko sa më shpejt te mekaniku. Ndiq edhe temperaturën e motorit, sepse i njëjti rrip shpesh lëviz edhe pompën e ujit.

Pohimi është i gabuar: uji i distiluar që i shtohet baterisë nuk ka nevojë të jetë mbi 25 °C. Ai shtohet në temperaturën e ambientit, kur niveli i elektrolitit bie nën shenjën. Rëndësi ka që uji të jetë i distiluar, pa kripëra minerale që dëmtojnë pllakat, dhe që niveli të mos kalojë shenjën maksimale. Mos përdor ujë rubineti dhe mos shto acid.

Pohimi është i gabuar: lëngu ftohës me antifriz nuk shtohet kurrë në elementët e baterisë, as në emergjencë. Bateria ka elektrolit, një përzierje acidi sulfurik me ujë të distiluar. Antifrizi dhe kripërat e tij e prishin elektrolitin dhe dëmtojnë pllakat, kështu që bateria mund të mos punojë më. Në bateri shtohet vetëm ujë i distiluar, deri te shenja e nivelit.

Pohimi është i saktë: dinamo (gjeneratori) furnizon sistemin elektrik dhe karikon baterinë kur motori është i ndezur. Kur motori punon, dinamo e kthen lëvizjen e tij në rrymë elektrike. Me të punojnë dritat, ndezja dhe pajisjet e tjera, ndërsa rryma që tepron rimbush baterinë e shkarkuar gjatë ndezjes. Te mjetet e sotme këtë punë e bën alternatori.

Pohimi është i saktë: dinamo vihet në lëvizje nga motori me një rrip trapezoidal. Rripi trapezoidal (në formë V-je) kalon mbi pulexhën e boshtit motorik dhe mbi atë të dinamos, kështu që dinamo rrotullohet sa herë punon motori. Rripi duhet të jetë i tendosur siç duhet dhe pa të çara: kur rrëshqet ose këputet, dinamo nuk prodhon rrymë dhe bateria nuk karikohet.

Pohimi është i saktë: dinamo (gjeneratori) e kthen energjinë mekanike në energji elektrike. Motori e rrotullon dinamon me anë të rripit; brenda saj rrotullimi në një fushë magnetike krijon rrymë elektrike. Kjo rrymë furnizon pajisjet e mjetit dhe karikon baterinë. E kundërta ndodh te motorino e ndezjes, që e kthen energjinë elektrike në lëvizje.

Pohimi është i gabuar: motorino furnizohet nga bateria, jo nga dinamo. Motorino punon në çastin e ndezjes, kur motori ende nuk rrotullohet dhe dinamo nuk prodhon rrymë. Prandaj rrymën e madhe që i duhet ia jep bateria. Dinamo fillon të prodhojë rrymë vetëm pasi motori të jetë ndezur, dhe atëherë rimbush baterinë.

Pohimi është i gabuar: dinamo nuk prodhon rrymë kur motori nuk punon. Ajo vihet në lëvizje nga motori me anë të rripit: pa rrotullimin e motorit nuk ka as rrotullim të dinamos, as rrymë. Kur motori është i fikur, gjithë rrymën e jep bateria. Prandaj, nëse lë dritat ose pajisje të tjera ndezur me motor të fikur, bateria shkarkohet.

Pohimi është i gabuar: motorin e ndez motorino, jo dinamo. Motorino është një motor elektrik që, me rrymën e baterisë, rrotullon volantin e motorit derisa motori të ndizet. Dinamo (gjeneratori) bën punën e kundërt: kur motori punon, ajo prodhon rrymë për sistemin elektrik dhe për karikimin e baterisë.

Pohimi është i gabuar: edhe motorët me naftë kanë alternator. Motori me naftë nuk ka ndezje me shkëndijë, por ka sërish nevojë për rrymë: për motorinon, kandeletat, dritat dhe elektronikën e injektimit. Alternatori, i vënë në lëvizje nga motori, e prodhon këtë rrymë dhe e karikon baterinë. Pa të, bateria do të shkarkohej shpejt dhe mjeti do të ndalonte.

Pohimi është i saktë: alternatori ka një pajisje që e kthen rrymën në dalje të tij në rrymë të vazhduar. Brenda tij alternatori prodhon rrymë alternative. Drejtuesi i rrymës, i përbërë nga dioda, e lë rrymën të kalojë vetëm në një drejtim dhe e kthen në rrymë të vazhduar. Vetëm kështu ajo mund të karikojë baterinë dhe të furnizojë pajisjet e mjetit.

Pohimi është i saktë: alternatori e kthen energjinë mekanike në energji elektrike në formën e rrymës alternative. Motori e rrotullon alternatorin me anë të rripit, dhe rrotullimi i fushës magnetike brenda tij krijon rrymë që ndryshon drejtim vazhdimisht, pra rrymë alternative. Para se të dalë nga alternatori, kjo rrymë kthehet nga diodat në rrymë të vazhduar, që i duhet baterisë.

Pohimi është i saktë: alternatori është një gjenerator i rrymës alternative. Emri i tij vjen pikërisht nga kjo rrymë. Krahasuar me dinamon e vjetër, alternatori është më i lehtë dhe jep rrymë të mjaftueshme edhe kur motori punon me xhiro të ulëta. Rryma alternative që prodhon kthehet në rrymë të vazhduar nga drejtuesi i rrymës (diodat) brenda tij.

Pohimi është i saktë: rryma e alternatorit duhet të drejtohet, pra të kthehet në rrymë të vazhduar, që bateria ta grumbullojë. Bateria karikohet vetëm me rrymë që rrjedh gjithmonë në të njëjtin drejtim. Rryma alternative ndryshon drejtim vazhdimisht dhe nuk mund të ruhet në bateri. Këtë kthim e bëjnë diodat e drejtuesit të rrymës, që ndodhen brenda alternatorit.

Pohimi është i gabuar: alternatori nuk zgjedh mes motorit dhe baterisë; kur motori punon, ai furnizon gjithë sistemin elektrik dhe njëkohësisht karikon baterinë. Me rrymën e tij punojnë dritat, ndezja, injektimi dhe pajisjet e bordit, ndërsa rryma që tepron rimbush baterinë. Ai nuk mund ta furnizojë motorinon e ndezjes: në çastin e ndezjes motori nuk rrotullohet dhe alternatori nuk prodhon rrymë, prandaj motorinon e furnizon bateria.

Pohimi është i gabuar: alternatori nuk punon kur motori është i fikur. Ai rrotullohet nga motori me anë të rripit, prandaj pa motor në punë nuk prodhon rrymë. Me motorin të fikur rrymën e jep vetëm bateria, e cila shkarkohet nëse lë dritat ose pajisje të tjera ndezur. Alternatori fillon të karikojë baterinë sapo motori të ndizet.

Pohimi është i saktë: alternatori e merr lëvizjen nga motori me një ose më shumë rripa në formë V-je. Rripat kalojnë mbi pulexhën e boshtit motorik dhe atë të alternatorit. Në motorët e mëdhenj, ku alternatori duhet të japë shumë rrymë, përdoren edhe dy rripa. Një rrip i liruar rrëshqet dhe alternatori karikon më pak; një rrip i këputur e ndalon fare karikimin, dhe ndizet drita e baterisë.

Pohimi është i gabuar: drejtuesi nuk ka detyrë të matë periodikisht tensionin e karikimit të alternatorit. Kjo matje bëhet me instrumente në servis, gjatë kontrollit të mjetit. Drejtuesi ndjek dritën paralajmëruese të karikimit në panelin e bordit (korskot): ajo duhet të fiket pas ndezjes së motorit. Nëse ndizet gjatë lëvizjes, alternatori nuk po karikon dhe mjeti duhet çuar te mekaniku.

Pohimi është i saktë: në shumë motorë i njëjti rrip V që rrotullon pulexhën e alternatorit vë në lëvizje edhe pompën centrifugale të ftohjes. Kështu një rrip i vetëm, i lëvizur nga boshti motorik, shërben dy sisteme. Prandaj, kur ky rrip këputet, nuk ndizet vetëm drita e baterisë: pompa ndalon, lëngu ftohës nuk qarkullon dhe motori mund të mbinxehet shpejt. Në këtë rast ndalo dhe mos vazhdo udhëtimin.

Pohimi është i saktë: funksionimi i alternatorit kontrollohet me një dritë paralajmëruese në panelin e bordit (korskot), që duhet të jetë e fikur kur motori punon. Drita, zakonisht e kuqe dhe në formë baterie, ndizet kur vë çelësin në kontakt dhe fiket sapo motori ndizet e alternatori fillon të karikojë. Nëse mbetet e ndezur ose ndizet gjatë lëvizjes, bateria nuk po karikohet.

Pohimi është i saktë: kandeletat ngrohin ajrin në dhomën e djegies së motorit me naftë para ndezjes. Në motorin me naftë karburanti ndizet nga nxehtësia e ajrit të shtypur, pa shkëndijë. Kur motori është i ftohtë, ajri i shtypur nuk nxehet aq sa duhet. Kandeletat, me majat e tyre të skuqura, e ngrohin dhomën e djegies dhe e bëjnë ndezjen të lehtë.

Pohimi është i saktë: kandeletat lidhen me një llambë sinjalizuese (spiune) në panelin e bordit (korskot). Kur vë çelësin në kontakt, llamba, zakonisht e verdhë dhe në formë spirale, qëndron e ndezur sa kohë kandeletat ngrohen. Prit që ajo të fiket dhe vetëm pastaj ndiz motorin. Nëse llamba pulson ose ndizet gjatë lëvizjes, mund të ketë defekt dhe mjeti duhet çuar te mekaniku.

Pohimi është i saktë: kandeletat e marrin rrymën elektrike nga bateria. Ato punojnë para ndezjes, kur motori nuk rrotullohet dhe alternatori nuk prodhon ende rrymë. Kandeletat tërheqin rrymë të madhe, prandaj në dimër, kur bateria është e dobët, ngrohja zgjat dhe ndezja vështirësohet. Një bateri e karikuar mirë është e rëndësishme për ndezjen e motorit me naftë në të ftohtë.

Pohimi është i gabuar: kandeletat vendosen vetëm në motorët me naftë, jo në të gjitha automjetet. Motori me naftë ndizet nga nxehtësia e ajrit të shtypur dhe në të ftohtë ka nevojë për paranxehje. Motori me benzinë nuk ka kandeleta: aty përzierja ndizet nga shkëndija e kandeles. Mjetet elektrike, pa motor me djegie, nuk kanë as njërën, as tjetrën.