Ndërtimi dhe funksionimi i motorëve me djegie të brendshme: pyetje dhe përgjigje, faqja 3 nga 24

Pohimi është i saktë: friksioni hidraulik përbëhet nga pjesa aktive (pompa) dhe pjesa pasive (turbina). Pompa lidhet me boshtin motorik dhe, duke u rrotulluar, e hedh vajin drejt turbinës. Turbina lidhet me boshtin primar të kutisë së shpejtësisë dhe rrotullohet nga rryma e vajit. Midis tyre nuk ka kontakt mekanik, prandaj kur motori punon në minimum mjeti mund të qëndrojë i ndaluar pa u fikur motori.

Pohimi është i saktë: friksioni hidraulik punon me vaj hidraulik, që duhet ndërruar periodikisht. Vaji është mjeti që e transmeton lëvizjen nga pompa te turbina. Me kohë ai nxehet, plaket dhe ndotet, dhe nuk e kryen më mirë punën: friksioni rrëshqet më shumë dhe nxehet. Prandaj kontrollo nivelin dhe ndërroje vajin sipas afateve të prodhuesit.

Pohimi është i gabuar: friksioni hidraulik nuk është pjesë e motorit, por e mekanizmave të transmetimit të lëvizjes. Ai ndodhet midis motorit dhe kutisë së shpejtësisë: pompa e tij merr lëvizjen nga boshti motorik dhe, përmes vajit, e çon te turbina dhe nga ajo te boshti primar i kutisë.

Pohimi është i gabuar: friksioni hidraulik punon me vajin e vet hidraulik, jo me vajin e motorit. Vaji i motorit lubrifikon pjesët e motorit dhe qarkullon vetëm aty. Friksioni hidraulik ka vaj të veçantë, të përshtatshëm për ta transmetuar lëvizjen nga pompa te turbina, me kontrollin dhe ndërrimin e vet periodik.

Pohimi është i gabuar: friksioni hidraulik është pjesë e mekanizmave të transmetimit të fuqisë. Ai e merr fuqinë nga boshti motorik dhe, përmes vajit, nga pompa te turbina, e çon te boshti primar i kutisë së shpejtësisë. Pra, kryen të njëjtën detyrë si friksioni mekanik, vetëm se pa fërkim të drejtpërdrejtë midis pjesëve.

Pohimi është i saktë: friksioni me shumë disqe është i përshtatshëm sidomos për automjetet me masë ose fuqi të madhe. Sa më e madhe forca e motorit, aq më e madhe duhet të jetë sipërfaqja e fërkimit, që friksioni të mos rrëshqasë. Me disa disqe kjo sipërfaqe shtohet pa e zmadhuar diametrin e friksionit, prandaj ky tip përdoret te kamionët, autobusët dhe mjetet e tjera të rënda.

Pohimi është i gabuar: friksioni me shumë disqe vendoset pikërisht në automjetet e rënda. Ai është i përshtatshëm sidomos për automjetet me masë ose fuqi të madhe, sepse me disa disqe sipërfaqja e fërkimit shtohet dhe friksioni mund të transmetojë forcë më të madhe pa rrëshqitur.

Pohimi është i gabuar: friksioni me shumë disqe mund të jetë i thatë ose i lagur me vaj, jo me ujë. Te friksioni i lagur, vaji i ftoh disqet dhe e bën kapjen më të butë. Uji nuk do ta kryente këtë punë: ai do t'i ndryshkte pjesët e çelikut dhe do ta bënte fërkimin të paparashikueshëm.

Pohimi është i saktë: friksioni me shumë disqe mund të jetë i thatë ose i lagur me vaj. Friksioni i thatë punon pa vaj, me fërkimin e drejtpërdrejtë të disqeve. Te friksioni i lagur disqet punojnë në vaj, që i ftoh dhe e bën kapjen më të butë; përdoret p.sh. te disa kuti automatike dhe te motoçikletat.

Pohimi është i gabuar: friksioni me shumë disqe nuk vendoset vetëm në automjetet me kuti shpejtësie automatike. Ai përdoret edhe me kutitë manuale, p.sh. te kamionët me friksion me dy disqe dhe te motoçikletat. Zgjedhja e tij varet nga forca që duhet të transmetojë friksioni, jo nga lloji i kutisë së shpejtësisë.

Pohimi është i gabuar: friksioni me shumë disqe nuk është vetëm i thatë; ai mund të jetë edhe i lagur me vaj. Te friksioni i thatë disqet fërkohen pa vaj. Te ai i lagur disqet punojnë në vaj, që i ftoh dhe e bën kapjen më të butë, gjë që e bën të përshtatshëm për ngarkesa të mëdha dhe për kutitë automatike.

Pohimi është i gabuar: friksioni me shumë disqe nuk zgjidhet sipas numrit të marsheve të kutisë së shpejtësisë. Ai përdoret kur forca e motorit dhe masa e mjetit janë të mëdha, sepse disa disqe japin më shumë sipërfaqe fërkimi dhe friksioni nuk rrëshqet. Një kuti me shumë marshe mund të ketë friksion me një disk, dhe anasjelltas.

Pohimi është i saktë: friksioni të lejon të ndërrosh marshet kur automjeti është në lëvizje. Kur shtyp pedalin, motori shkëputet nga kutia e shpejtësisë dhe ingranazhet e saj lirohen nga forca e motorit, prandaj marshi del dhe hyn lehtë. Kur e lëshon pedalin, motori lidhet sërish me rrotat në marshin e ri, pa goditje.

Pohimi është i saktë: friksioni të lejon ta lidhësh dhe ta shkëputësh motorin nga pjesët e tjera të sistemit të transmetimit. Me pedalin të lëshuar motori është i lidhur me kutinë e shpejtësisë dhe, përmes saj, me rrotat; me pedalin të shtypur është i shkëputur. Kjo të nevojitet për nisje, për ndërrim marshesh dhe për të ndaluar pa e fikur motorin.

Pohimi është i saktë: friksioni të lejon ta lidhësh dhe ta shkëputësh gradualisht motorin nga rrotat aktive. Kur e lëshon pedalin ngadalë, disku i friksionit fillon të kapet duke rrëshqitur pak, derisa rrotullimet e motorit dhe të kutisë barazohen. Kështu forca e motorit arrin te rrotat butë, pa goditje, gjë që është thelbësore sidomos në nisje.

Pohimi është i gabuar: friksioni nuk e lidh motorin me pompën e injektimit, por me pjesën tjetër të transmetimit, deri te rrotat aktive. Pompa e injektimit vihet në lëvizje nga vetë motori dhe punon gjithmonë kur motori është ndezur, që t'i japë karburant. Friksioni ndodhet midis motorit dhe kutisë së shpejtësisë dhe nuk ka lidhje me sistemin e ushqimit me karburant.

Pohimi është i saktë: friksioni të lejon ta vësh mjetin në lëvizje duke e lidhur gradualisht boshtin motorik me rrotat aktive përmes sistemit të transmetimit. Në nisje, me marshin e parë të futur, e lëshon ngadalë pedalin dhe njëkohësisht jep pak gaz. Disku kapet gradualisht dhe forca e motorit arrin butë te rrotat, përmes kutisë së shpejtësisë, transmisionit kardanik, diferencialit dhe gjysmëakseve.

Pohimi është i saktë: me friksionin të shtypur motori mbetet ndezur kur mjeti është i ndaluar me një marsh të futur. Rrotat që nuk lëvizin do ta fiknin motorin, nëse ai do të ishte i lidhur me to. Friksioni e shkëput këtë lidhje, prandaj motori vazhdon të punojë në minimum. Për ndalesa më të gjata vendos neutralin dhe lëshoje pedalin.

Pohimi është i gabuar: friksioni nuk është komponenti kryesor i sistemit të transmetimit automatik. Friksioni mekanik me pedal është tipik për kutitë manuale, ku drejtuesi e shkëput motorin për të ndërruar marshet. Në transmetimin automatik nuk ka pedal friksioni: lidhjen me motorin e bën zakonisht friksioni hidraulik, kurse kutia automatike i ndërron marshet vetë.

Pohimi është i gabuar: friksioni ndodhet midis motorit dhe kutisë së shpejtësisë, jo midis kutisë dhe boshtit kardanik. Ai e merr lëvizjen nga volani i motorit dhe e çon te boshti primar i kutisë. Pas kutisë së shpejtësisë vjen transmisioni kardanik, që e çon lëvizjen te diferenciali.

Pohimi është i gabuar: friksioni nuk ka ventilator të veçantë për ftohje. Ai ftohet nga ajri që qarkullon në mbështjellësin e tij dhe nga pjesët metalike përreth, që e shpërndajnë nxehtësinë. Nxehtësia lind kur disku rrëshqet, prandaj mos e mbaj friksionin gjysmë të shtypur dhe mos e përdor pedalin si mbështetëse për këmbën: kështu ferrotat mbinxehen dhe konsumohen shpejt.

Pohimi është i saktë: friksioni lejon që boshti motorik të rrotullohet pa e transmetuar lëvizjen te elementët e sistemit të transmetimit. Kur shtyp pedalin, disku i friksionit lirohet nga volani i motorit: motori vazhdon të punojë, kurse kutia e shpejtësisë dhe rrotat nuk marrin forcë prej tij. Kështu mund të ndalosh, të nisesh dhe të ndërrosh marshet pa e fikur motorin.

Pohimi është i gabuar: raportin midis rrotullimeve të boshtit motorik dhe atyre të boshtit kardanik e ndryshon kutia e shpejtësisë, jo friksioni. Me çdo marsh kutia jep një raport tjetër: marshet e ulëta më shumë forcë, ato të lartat më shumë shpejtësi. Friksioni nuk e ndryshon këtë raport; ai vetëm e lidh motorin me kutinë ose e shkëput prej saj.

Pohimi është i saktë: friksioni është një mekanizëm që funksionon me anë të fërkimit. Disku me ferrota shtrëngohet midis volanit të motorit dhe diskut shtrëngues; fërkimi midis sipërfaqeve i bën të rrotullohen bashkë dhe e transmeton lëvizjen. Prandaj ferrotat konsumohen me kohë dhe duhet të mbeten të thata, pa vaj ose yndyrë.

Pohimi është i gabuar: friksioni nuk është pjesë e sistemit të shuarjes së lëkundjeve (amortizimit). Ky sistem, me amortizatorët dhe balestrat ose sustat, i zbut lëkundjet e karrocerisë nga pabarazitë e rrugës. Friksioni është pjesë e sistemit të transmetimit: e lidh dhe e shkëput motorin nga kutia e shpejtësisë.