Ndërtimi dhe funksionimi i motorëve me djegie të brendshme: pyetje dhe përgjigje, faqja 21 nga 24

Pohimi është i gabuar: motori elektrik e shndërron energjinë elektromagnetike në lëvizje, jo lëvizjen në energji. Ajo që përshkruhet në pohim është detyra e gjeneratorit (dinamos), që prodhon rrymë kur rrotullohet. Te automjetet elektrike dhe hibride motori mund të punojë si gjenerator gjatë frenimit, por si motor detyra e tij është të japë lëvizje.

Pohimi është i gabuar: automjetet elektrike zakonisht nuk kanë kuti shpejtësish me tre marshe. Motori elektrik jep moment rrotullues të plotë që në xhiro shumë të ulëta dhe punon mirë në një gamë të gjerë xhirosh. Prandaj zakonisht mjafton një reduktor i vetëm, me një raport fiks; marshi prapa bëhet duke e rrotulluar motorin në drejtim të kundërt.

Pohimi është i saktë: pesha e baterive ndikon negativisht në performancën e automjetit elektrik. Bateritë janë shumë të rënda dhe e rëndojnë mjetin: duhet më shumë energji për ta nisur dhe për ta ndaluar, autonomia zvogëlohet dhe rruga e frenimit zgjatet. Pesha e tyre zvogëlon edhe ngarkesën që mund të mbajë mjeti.

Pohimi është i saktë: automjeti hibrid ka edhe motor elektrik. Hibrid quhet mjeti që ka dy burime lëvizjeje: një motor me djegie të brendshme, me benzinë ose me naftë, dhe një motor elektrik, të furnizuar nga një bateri. Ata punojnë veç e veç ose bashkë, sipas nevojës, për të kursyer karburant.

Pohimi është i gabuar: automjeti hibrid ka një motor me djegie të brendshme dhe një motor elektrik. Gazi natyror është një lëndë djegëse që e përdor vetë motori me djegie të brendshme, prandaj një motor me gaz nuk e bën mjetin hibrid. Hibrid e bën kombinimi i motorit me djegie me motorin elektrik, që merr energji nga bateria.

Pohimi është i gabuar: automjeti hibrid nuk ka vetëm dy motorë elektrikë. Ai ka një motor me djegie të brendshme, me benzinë ose me naftë, dhe një motor elektrik; disa hibride kanë edhe më shumë motorë elektrikë. Tensioni i lartë dhe ai i ulët janë dy pjesë të sistemit elektrik të mjetit, jo dy motorë.

Pohimi është i saktë: automjeti hibrid ka dy motorë, një me djegie të brendshme (me benzinë ose naftë) dhe një elektrik. Motori elektrik ndihmon në nisje dhe në shpejtësi të ulëta, ku motori me djegie harxhon më shumë, dhe gjatë frenimit punon si gjenerator për të ngarkuar baterinë. Kështu ulen konsumi dhe ndotja.

Pohimi është i gabuar: motorët e automjeteve hibride punojnë në çdo temperaturë të jashtme, jo vetëm në temperatura të larta. Ata ndërtohen për kushtet e zakonshme të klimës, si për dimrin ashtu edhe për verën. Në të ftohtë bateria jep pak më pak energji dhe motori me djegie mund të punojë më shpesh, por mjeti funksionon normalisht.

Pohimi është i saktë: automjetet hibride ndotin më pak se llojet e tjera të mjeteve, përveç atyre elektrike. Motori elektrik merr përsipër nisjet dhe lëvizjen me shpejtësi të ulët, ku motori me djegie harxhon dhe ndot më shumë. Kështu motori me djegie punon më pak dhe në regjimin e tij më të mirë. Vetëm automjetet plotësisht elektrike nuk nxjerrin fare gazra shkarkimi.

Pohimi është i gabuar: automjetet hibride nuk duhet të kenë domosdoshmërisht të katër rrotat aktive. Shumica e hibrideve kanë tërheqje vetëm në dy rrota, si mjetet e zakonshme. Ka edhe hibride me tërheqje në të katër rrotat, p.sh. me një motor elektrik në aksin tjetër, por kjo është zgjedhje e prodhuesit, jo kusht që mjeti të jetë hibrid.

Pohimi është i saktë: motorino është pjesë e sistemit elektrik që shërben për lëshimin (ndezjen) e motorit. Është një motor elektrik i vogël, por i fuqishëm, që merr rrymë nga bateria kur kthen çelësin ose shtyp butonin e ndezjes. Ai rrotullon volantin dhe boshtin motorik derisa motori të fillojë të punojë vetë.

Pohimi është i saktë: sistemi i ndriçimit dhe i sinjalizimit është pjesë e sistemit elektrik të automjetit. Dritat e pozicionit, të kalimit dhe të rrugës, dritat e stopit, sinjalet e kthesës, dritat e emergjencës dhe boria punojnë me rrymë nga bateria dhe gjeneratori. Ato komandohen nga çelësat në kabinë dhe mbrohen nga siguresat e tyre.

Pohimi është i saktë: siguresat janë pjesë e sistemit elektrik dhe e mbrojnë atë nga mbingarkesat. Çdo siguresë ka një tel që shkrihet kur rryma kalon kufirin e lejuar, p.sh. nga një qark i shkurtër, dhe e ndërpret qarkun. Kështu mbrohen telat dhe pajisjet nga nxehja dhe zjarri. Para se ta ndërrosh, gjej shkakun, përndryshe edhe siguresa e re do të digjet.

Pohimi është i saktë: gjeneratori (dinamo), që prodhon rrymë dhe karikon baterinë, është pjesë e sistemit elektrik. Ai vihet në lëvizje nga motori me rrip. Kur motori punon, gjeneratori furnizon pajisjet elektrike dhe rimbush baterinë. Nëse gjatë lëvizjes ndizet në panel sinjali i baterisë, gjeneratori ose rripi i tij mund të kenë defekt.

Pohimi është i gabuar: sistemi elektrik i automjetit nuk përbëhet vetëm nga bateria. Ai përfshin edhe gjeneratorin (dinamon), motorinon, sistemin e ndezjes, ndriçimin dhe sinjalizimin, instrumentet e panelit, siguresat dhe telat që i lidhin të gjitha. Bateria është burimi i rrymës për ndezjen dhe kur motori është i fikur.

Pohimi është i gabuar: sistemi elektrik nuk përbëhet vetëm nga kandeletat. Kandeletat, që te motori dizel ngrohin dhomën e djegies për ndezjen në të ftohtë, janë vetëm një pjesë e tij. Sistemi elektrik ka edhe baterinë, gjeneratorin, motorinon, dritat dhe sinjalet, instrumentet, siguresat dhe gjithë instalimin e telave.

Pohimi është i gabuar: mekanizmi i shpërndarjes së gazeve nuk është pjesë e sistemit elektrik. Ai është mekanizëm i motorit: përmes boshtit me gunga dhe valvulave, hap dhe mbyll në kohën e duhur hyrjen e ajrit ose të përzierjes dhe daljen e gazrave të djegura. Sistemi elektrik përfshin baterinë, gjeneratorin, motorinon, ndriçimin dhe sinjalizimin, siguresat dhe pajisje të tjera që punojnë me rrymë.

Pohimi është i gabuar: volanti i motorit nuk është pjesë e sistemit elektrik. Ai është një disk i rëndë metalik, i fiksuar te boshti motorik, që e bën rrotullimin më të rregullt dhe e çon lëvizjen te friksioni. Rreth tij ka një kurorë me dhëmbë, ku kapet motorino gjatë ndezjes, por vetë volanti është pjesë mekanike e motorit.

Pohimi është i gabuar: motori diesel nuk ka sistem ndezjeje që prodhon shkëndijë elektrike. Nafta merr flakë nga nxehtësia e ajrit të ngjeshur fort në cilindër, pa shkëndijë. Pjesët elektrike që ndihmojnë ndezjen e tij janë kandeletat, që ngrohin dhomën e djegies kur motori është i ftohtë, dhe motorino. Sistemi me shkëndijë është i motorit me benzinë.

Pohimi është i saktë: te motori me benzinë, sistemi i ndezjes prodhon shkëndijën që ndez përzierjen ajër-benzinë. Bobina e ngre tensionin e baterisë në mijëra volt dhe, në çastin e duhur, shkëndija kërcen midis elektrodave të kandelës. Përzierja merr flakë, gazrat zgjerohen dhe shtyjnë pistonin. Te motori diesel nuk ka shkëndijë: nafta merr flakë nga nxehtësia e ajrit të ngjeshur.

Pohimi është i saktë: sistemi elektrik është i ndarë në seksione (qarqe), secili i mbrojtur nga siguresa e vet. Kështu një defekt në një pajisje, p.sh. një qark i shkurtër te dritat, djeg vetëm siguresën e atij qarku, ndërsa pjesa tjetër vazhdon të punojë. Kutia e siguresave ka zakonisht një skemë që tregon cilin qark mbron secila.

Pohimi është i saktë: sistemi elektrik i një automjeti të rëndë zakonisht punon me 24 volt. Mjetet e rënda kanë zakonisht dy bateri prej 12 V të lidhura në seri. Tensioni më i lartë nevojitet sidomos për motorinon e motorëve të mëdhenj; për të njëjtën fuqi rryma është më e vogël dhe mjaftojnë tela më të hollë. Autoveturat punojnë zakonisht me 12 V.

Pohimi është i gabuar: qarqet elektrike të automjetit mbrohen nga siguresat. Çdo qark, ose grup qarqesh, ka siguresën e vet në kutinë e siguresave. Kur rryma kalon kufirin, p.sh. nga një qark i shkurtër, siguresa digjet dhe e ndërpret qarkun para se telat të nxehen dhe të marrin flakë.

Pohimi është i gabuar: siguresat e kuqe, si edhe të tjerat, mund t'i zëvendësosh vetë. Ngjyra tregon vetëm amperazhin: te siguresat e zakonshme me fisha, e kuqja është 10 A. E rëndësishme është ta zëvendësosh me motorin dhe pajisjet të fikura, me një siguresë me të njëjtin amperazh, dhe të kërkosh shkakun nëse digjet sërish.

Pohimi është i gabuar: siguresat nuk kanë polaritet dhe mund të futen në fole në cilindo drejtim. Ato janë thjesht një tel metalik që përcjell rrymën dhe shkrihet kur ajo kalon kufirin; teli punon njësoj, nga cilado anë të vijë rryma. E rëndësishme është vetëm që siguresa e re të ketë të njëjtin amperazh si e vjetra.