Ndërtimi dhe funksionimi i motorëve me djegie të brendshme: pyetje dhe përgjigje, faqja 4 nga 24

Pohimi është i gabuar: friksioni ka nevojë për mirëmbajtje. Ferrotat e diskut konsumohen me përdorimin, prandaj friksioni duhet kontrolluar periodikisht: loja e lirë e pedalit, niveli i vajit te komandimi hidraulik, shenjat e rrëshqitjes. Kur motori rritet në rrotullime, por mjeti nuk shpejton në përpjesëtim, friksioni rrëshqet dhe duhet riparuar.

Pohimi është i gabuar: disku i friksionit lidhet drejtpërdrejt me boshtin hyrës (primar) të kutisë së shpejtësisë, jo me boshtin ndihmës. Disku është i montuar mbi dhëmbëzimet e boshtit primar dhe ia jep lëvizjen atij. Boshti ndihmës e merr lëvizjen nga boshti primar përmes ingranazheve, brenda kutisë së shpejtësisë.

Pohimi është i saktë: disku i friksionit është i lidhur drejtpërdrejt me boshtin hyrës (primar) të kutisë së shpejtësisë. Ai është i montuar mbi dhëmbëzimet e këtij boshti: rrotullohet bashkë me të, por mund të rrëshqasë pak përgjatë tij kur friksioni lirohet. Kështu, kur disku shtrëngohet pas volanit të motorit, lëvizja kalon menjëherë në kutinë e shpejtësisë.

Pohimi është i gabuar: disku i friksionit lidhet drejtpërdrejt me boshtin hyrës (primar) të kutisë së shpejtësisë, jo me boshtin sekondar. Boshti sekondar është boshti dalës i kutisë: ai e merr lëvizjen nga ingranazhet e marshit të futur dhe e çon te transmisioni kardanik. Disku i friksionit ndodhet në hyrje të kutisë, jo në dalje.

Pohimi është i gabuar: disku i friksionit ka në të dyja anët shtresa me ferrota. Pikërisht këto shtresa krijojnë fërkimin me volanin e motorit dhe me diskun shtrëngues, që e transmeton lëvizjen. Një disk çeliku pa shtresë do të rrëshqiste dhe do t'i konsumonte shpejt sipërfaqet metalike. Ferrotat konsumohen me kohë dhe atëherë disku ndërrohet.

Pohimi është i gabuar: disku i friksionit duhet të jetë në kontakt me volanin e motorit kur friksioni është i lidhur. Disku shtrëngohet pas volanit nga disku shtrëngues dhe fërkimi i bën të rrotullohen bashkë: kështu lëvizja e motorit kalon te kutia e shpejtësisë. Vetëm kur shtyp pedalin, disku largohet nga volani.

Pohimi është i saktë: me pedalin e friksionit të ngritur (të lëshuar), disku i friksionit është në kontakt me volanin. Kur nuk e shtyp pedalin, sustat e diskut shtrëngues e shtrëngojnë diskun me ferrota pas volanit të motorit dhe lëvizja kalon te kutia e shpejtësisë. Disku largohet nga volani vetëm kur e shtyp pedalin.

Pohimi është i gabuar: ferrotat e diskut të friksionit nuk lubrifikohen dhe nuk grasatohen. Ato punojnë me fërkim: vaji ose grasoja do ta ulnin fërkimin dhe friksioni do të rrëshqiste. Ferrotat duhet të mbeten të thata dhe të pastra; nëse lyhen me vaj, zakonisht disku ndërrohet dhe riparohet rrjedhja.

Pohimi është i gabuar: ferrotat e diskut të friksionit nuk pastrohen periodikisht me benzinë. Friksioni nuk kërkon një pastrim të tillë: ai është i mbyllur dhe ferrotat duhet të mbeten të thata. Benzina mund t'i dëmtojë ato dhe sjell rrezik zjarri. Kur friksioni rrëshqet ose dridhet, kontrollohet në servis, dhe disku i konsumuar ose i ndotur ndërrohet.

Pohimi është i saktë: ferrotat e diskut të friksionit konsumohen me kohë. Sa herë që disku kapet duke rrëshqitur, si në nisje ose në ndërrim marshesh, fërkimi heq pak material. Konsumimi shpejtohet kur e mban pedalin gjysmë të shtypur, kur niset me shumë gaz ose kur tërheq ngarkesa të rënda. Kur ferrotat hollohen shumë, friksioni rrëshqet dhe disku ndërrohet.

Pohimi është i gabuar: ferrotat e diskut të friksionit i nënshtrohen konsumimit. Ato punojnë me fërkim dhe çdo kapje që bëhet duke rrëshqitur, si në nisje dhe në ndërrim marshesh, heq pak material. Me kohë shtresa hollohet dhe friksioni fillon të rrëshqasë: motori rritet në rrotullime, por mjeti nuk shpejton si duhet. Atëherë disku duhet ndërruar.

Pohimi është i saktë: kur ferrotat e diskut konsumohen, disku rrëshqet në volanin e motorit. Shtresa e hollë nuk shtrëngohet më me forcën e duhur midis volanit dhe diskut shtrëngues, prandaj nuk e transmeton plotësisht forcën e motorit. E dallon kur motori rritet në rrotullime, por mjeti nuk shpejton në përpjesëtim, sidomos në të përpjetë ose me ngarkesë; ndonjëherë ndihet edhe erë djegieje.

Pohimi është i gabuar: pedali i friksionit nuk ka lidhje me satelitët e diferencialit. Pedali komandon kushinetën e friksionit, që e liron diskun nga volani i motorit. Satelitët janë ingranazhet brenda diferencialit, që u lejojnë rrotave aktive të rrotullohen me shpejtësi të ndryshme në kthesë; ata punojnë vetë, pa komandë nga drejtuesi.

Pohimi është i saktë: pedali i friksionit komandon kushinetën e friksionit. Kur e shtyp pedalin, komanda (me kavo, me levë ose hidraulike) e shtyn kushinetën kundër sustave të diskut shtrëngues. Ky largohet nga disku me ferrota, i cili lirohet nga volani i motorit, dhe lëvizja ndërpritet.

Pohimi është i gabuar: pedalin e friksionit e lëshon gradualisht kryesisht kur nisesh nga vendi; gjatë ndërrimit të marsheve e lëshon më shpejt, por butë. Në nisje rrotat janë të ndaluara dhe disku duhet të kapet duke rrëshqitur pak, që forca e motorit të arrijë butë te rrotat. Gjatë ndërrimit të marsheve mjeti tashmë lëviz dhe rrotullimet janë afër njëra-tjetrës; një rrëshqitje e gjatë e diskut këtu vetëm e nxeh dhe e konsumon friksionin pa nevojë.

Pohimi është i saktë: pedali i friksionit mund ta komandojë kushinetën me anë të pajisjeve hidraulike. Te komandimi hidraulik pedali shtyn një piston në cilindrin kryesor dhe vaji e çon shtytjen te cilindri marrës pranë friksionit, që e shtyn kushinetën. Ky sistem e bën pedalin më të lehtë dhe nuk ka kavo që zgjaten; kontrollo herë pas here nivelin e vajit dhe rrjedhjet.

Pohimi është i saktë: pedali i friksionit mund ta komandojë kushinetën e shtytjes me pajisje mekanike. Në shumë mjete, sidomos më të lehta, pedali lidhet me pirunin e friksionit me një kabllo çeliku ose me leva. Kur e shtyp pedalin, piruni e shtyn kushinetën drejt sustave të friksionit dhe disku lirohet nga volani: lëvizja e motorit nuk kalon më te kambio. Kur e lëshon, sustat e bashkojnë sërish friksionin.

Pohimi është i saktë: komandimi i kushinetës së friksionit mund të bëhet edhe me pajisje pneumatike. Te mjetet e rënda friksioni është i madh dhe sustat e tij janë shumë të forta, prandaj shtypja vetëm me këmbë do të ishte e lodhshme. Aty një servo me ajër të kompresuar, nga i njëjti sistem që ushqen frenat, e ndihmon drejtuesin: pedali jep komandën, ndërsa forcën kryesore e jep ajri.

Pohimi është i gabuar: kur niset, pedalin e friksionit e lëshon gradualisht, jo papritmas. Nëse e lëshon menjëherë, motori lidhet me rrotat me një goditje: mjeti kërcen përpara dhe motori shpesh fiket. Goditja i ngarkon friksionin, kambion dhe transmisionin. Lëshoje pedalin ngadalë deri te pika ku friksioni fillon të kapë, jep pak gaz dhe vetëm pastaj lëshoje plotësisht.

Pohimi është i gabuar: gjatë drejtimit këmbën e majtë nuk e mban mbi pedalin e friksionit. Edhe një shtypje e lehtë mund ta shkëpusë pjesërisht friksionin: disku rrëshqet, nxehet dhe konsumohet shpejt, ndërsa kushineta e shtytjes punon pa pushim. Ndërrimin e marsheve kjo nuk e shpejton, sepse këmba kalon te pedali në një çast. Mbaje këmbën e majtë në dysheme, pranë pedalit.

Pohimi është i saktë: komandimi hidraulik e zvogëlon forcën që drejtuesi duhet të ushtrojë mbi pedalin e friksionit. Pedali shtyp pistonin e një cilindri kryesor, dhe lëngu e çon presionin nëpër një tub te cilindri marrës pranë friksionit. Kur cilindri marrës ka pistonin më të madh, forca shumëfishohet, ashtu si te frenat hidraulike. Kështu pedali shtypet më lehtë dhe friksioni punon më butë.

Pohimi është i gabuar: komandimi hidraulik i friksionit nuk ndikon në qëndrueshmërinë e mjetit në kthesë. Ai shërben vetëm për ta shkëputur dhe bashkuar friksionin me më pak forcë në pedal. Qëndrueshmëria në kthesë varet nga shpejtësia, gomat, pezullimi, ngarkesa dhe sistemet e kontrollit të stabilitetit. Në kthesë qëndrueshmërinë e ruan më së shumti duke ulur shpejtësinë para se të hysh.

Pohimi është i gabuar: komandimi hidraulik i friksionit punon me presionin e një lëngu, jo të ajrit. Pedali shtyp lëngun në një cilindër kryesor dhe lëngu, që nuk ngjeshet, e çon forcën nëpër tub te cilindri marrës pranë friksionit. Ajri në këtë qark është i dëmshëm: ai ngjeshet, pedali bëhet i butë dhe friksioni nuk shkëputet mirë. Ajri i kompresuar përdoret te komandimi pneumatik, që është sistem tjetër.

Pohimi është i gabuar: komandimi hidraulik i friksionit nuk përdor vajin e motorit. Ai ka qarkun e vet të mbyllur: një rezervuar të vogël, cilindrin kryesor te pedali, tubin dhe cilindrin marrës pranë friksionit. Lëngu i tij është lëng hidraulik, shpesh i njëjti me lëngun e frenave, dhe nuk përzihet me vajin e motorit, që shërben për të vajosur pjesët e motorit.

Pohimi është i saktë: komandimi hidraulik përdor presionin e një vaji (lëngu hidraulik) për të zvogëluar forcën që drejtuesi ushtron mbi pedalin. Pedali shtyp lëngun në cilindrin kryesor; presioni kalon nëpër tub te cilindri marrës, që shtyn pirunin dhe kushinetën e friksionit. Ky lëng është në qarkun e vet, jo vaji i motorit. Kontrollo nivelin e tij në rezervuar: kur mungon, pedali bëhet i butë dhe friksioni nuk shkëputet mirë.