Frenimi dhe përshpejtimi: pyetje dhe përgjigje, faqja 8 nga 9

Pohimi është i gabuar: kryerja e një shërbimi të planifikuar në linjë nuk e përjashton mjetin nga detyrimi për kufizuesin e shpejtësisë. Detyrimi lidhet me llojin dhe masën e mjetit, jo me faktin që ai qarkullon me orar në një linjë. Autobusët e linjave mbajnë shumë udhëtarë, dhe shpejtësia e tepërt me një mjet të tillë rrezikon shumë jetë. Prandaj kufizuesi është masë sigurie edhe për ta.

Pohimi është i saktë: kufizuesi i shpejtësisë vepron në pompën e injektimit të lëndës djegëse. Ai merr sinjalin e shpejtësisë së mjetit dhe, kur kjo arrin vlerën e caktuar, kufizon sasinë e karburantit që pompa i jep motorit. Kështu motori nuk jep më fuqi për ta rritur shpejtësinë, edhe nëse e shtyp pedalin e gazit. Kufizuesi nuk frenon: në zbritje shpejtësinë e mban me frenin e motorit, me ngadalësuesin dhe me frenat.

Pohimi është i gabuar: kufizuesi i shpejtësisë nuk kërkohet në të gjithë kamionët, dhe nuk kërkohet vetëm te kamionët. Te kamionët ai është detyrim për ata me masë maksimale me ngarkesë mbi 3.5 tonë, të regjistruar pas 1 tetorit 2001; kamionët më të lehtë nuk e kanë detyrim. Nga ana tjetër, kufizues kanë edhe mjetet e rënda të udhëtarëve, si autobusët.

Pohimi është i gabuar: kufizuesi i shpejtësisë nuk vepron në frenën e emergjencës. Ai ndërhyn në sistemin e ushqimit me karburant: kur mjeti arrin shpejtësinë maksimale të caktuar, kufizon sasinë e lëndës djegëse që injektohet, dhe motori nuk e shtyn më mjetin përpara. Frena e emergjencës është sistem më vete, që përdoret kur dështon frena e shërbimit, dhe e komandon vetëm ti.

Pohimi është i gabuar: përveç mjeteve ushtarake dhe atyre të policisë, ka edhe raste të tjera përjashtimi nga detyrimi për kufizuesin e shpejtësisë. Për shembull, një mjet që nga ndërtimi nuk mund ta arrijë shpejtësinë që do të kufizohej nuk ka nevojë për kufizues. Përjashtohen zakonisht edhe mjetet e shërbimeve të emergjencës, si ato të zjarrfikësve. Për çdo mjet tjetër që e ka detyrim, kufizuesi duhet të jetë i montuar dhe funksional.

Pohimi është i gabuar: montimi i rregullt i kufizuesit të shpejtësisë nuk verifikohet me një provë në rrugë. Ai verifikohet me pllakën e vendosur sipas standardeve dhe me certifikatën e instalimit, nga e cila një kopje mbahet në bordin e mjetit. Certifikata shënon, ndër të tjera, shasinë dhe targën e mjetit, prandaj tregon se kufizuesi është montuar pikërisht në atë mjet.

Pohimi është i gabuar: montimi i saktë i kufizuesit të shpejtësisë nuk vërtetohet me një certifikatë të DPSHTRR-së. Ai verifikohet me pllakën e vendosur sipas standardeve dhe me certifikatën e instalimit, që lidhet me montimin e bërë nga ofiçina e autorizuar. Një kopje e kësaj certifikate, me shasinë dhe targën e mjetit, duhet të jetë në bordin e mjetit, që ta tregosh kur të kërkohet në kontroll.

Pohimi është i saktë: montimi i saktë i kufizuesit të shpejtësisë verifikohet me pllakën sipas standardeve dhe me certifikatën e instalimit. Kufizuesi montohet nga një ofiçinë e autorizuar, dhe në certifikatë shënohen, ndër të tjera, shasia dhe targa e mjetit. Një kopje e saj mbahet në bordin e mjetit. Kështu, në një kontroll, mjafton të shihen pllaka dhe certifikata për të ditur që kufizuesi është i aprovuar dhe i montuar rregullisht.

Pohimi është i saktë: ABS-ja të jep kontroll më të mirë të mjetit gjatë frenimit. Kur frenon fort, sidomos në rrugë të rrëshqitshme, rrotat mund të bllokohen. Një rrotë e bllokuar rrëshqet dhe nuk e drejton më mjetin: e kthen timonin, por mjeti vazhdon drejt. ABS-ja e mat rrotullimin e çdo rrote me sensorë dhe ul për një çast presionin e frenimit te rrota që po bllokohet, që ajo të vazhdojë të rrotullohet.

Pohimi është i saktë: ABS-ja përmirëson qëndrueshmërinë dhe drejtimin e mjetit gjatë frenimit. Rrotat që rrotullohen e mbajnë mjetin në drejtimin e tij dhe i binden timonit; rrotat e bllokuara rrëshqasin, dhe mjeti mund të devijojë ose të rrotullohet. Duke shmangur bllokimin, ABS-ja të lejon të frenosh fort dhe njëkohësisht ta anashkalosh një pengesë me timon.

Pohimi është i saktë: ABS-ja e bën frenimin në kthesë më pak të rrezikshëm. Në kthesë gomat duhet ta mbajnë mjetin edhe anash, prandaj u mbetet më pak kapje për frenim. Nëse një rrotë bllokohet, ajo humbet kapjen anësore dhe mjeti del nga kthesa ose rrotullohet. ABS-ja nuk e lë asnjë rrotë të bllokohet, kështu mjeti vazhdon ta ndjekë timonin. Megjithatë, ule shpejtësinë para se të hysh në kthesë.

Pohimi është i saktë: ABS-ja e bën frenimin në rrugë të lagur më pak të rrezikshëm. Në rrugë të lagur gomat e kapin më pak asfaltin, dhe rrotat bllokohen shumë më lehtë kur frenon fort. ABS-ja e vëren këtë me sensorët e rrotave dhe e rregullon presionin e frenimit disa herë në sekondë, që rrotat të mos bllokohen dhe mjeti të mbetet i drejtueshëm. Distanca e frenimit mbetet më e gjatë se në rrugë të thatë, prandaj mbaj më shumë distancë.

Pohimi është i saktë: ABS-ja përdoret si në automjetet e lehta, ashtu edhe në ato të rënda. Autoveturat e reja e kanë pothuajse gjithmonë, në sistemin e frenimit hidraulik. Kamionët, autobusët dhe rimorkiot e mëdha e kanë në sistemin e frenimit me ajër të kompresuar. Parimi është i njëjti: sensorët e rrotave e vërejnë kur një rrotë po bllokohet dhe sistemi ul për një çast presionin e frenimit te ajo rrotë.

Pohimi është i saktë: ABS-ja vepron vetë kur frenon, pa ndonjë komandë të veçantë. Ti vetëm e shtyp pedalin e frenave. Kur sensorët vërejnë se një rrotë po bllokohet, njësia e kontrollit e ul dhe e rrit me radhë presionin e frenimit te ajo rrotë, disa herë në sekondë. Këtë mund ta ndiesh si dridhje ose zhurmë në pedal: mos e lësho pedalin, por mbaje të shtypur fort.

Pohimi është i saktë: ABS-ja aktivizohet edhe kur frenon në kthesë. Ajo nuk e dallon rrugën e drejtë nga kthesa: vepron sa herë që një rrotë rrezikon të bllokohet. Në kthesë kjo është edhe më e rëndësishme, sepse rrota e bllokuar humbet kapjen anësore dhe mjeti del nga trajektorja. Me ABS mjeti mbetet i drejtueshëm, por ligjet e fizikës nuk ndryshojnë: hyr në kthesë me shpejtësi të përshtatshme.

Pohimi është i gabuar: ABS-ja përdoret edhe në autovetura. Në fakt pothuajse të gjitha autoveturat e reja e kanë, si pjesë të sistemit të frenimit hidraulik. ABS-ja përdoret në mjete të lehta e të rënda: autovetura, kamionë, autobusë, rimorkio, si dhe në shumë motoçikleta. Në autoveturë ajo bën të njëjtën punë: nuk i lë rrotat të bllokohen kur frenon fort, që mjeti të mbetet i drejtueshëm.

Pohimi është i gabuar: ABS-ja funksionon edhe me goma që nuk janë të reja. Ajo mat rrotullimin e rrotave dhe nuk i lë të bllokohen, pavarësisht nga mosha e gomave. Por ABS-ja nuk krijon kapje: me goma të konsumuara rrota e kap më pak rrugën, sidomos kur rruga është e lagur, dhe distanca e frenimit zgjatet. Prandaj kontrollo rregullisht thellësinë e luleve të gomave dhe ndërroji kur konsumohen.

Pohimi është i gabuar: ABS-ja vepron kur shtyp pedalin e frenave, jo pedalin e friksionit. Friksioni shërben për ta shkëputur motorin nga transmisioni dhe nuk ka lidhje me frenimin. ABS-ja punon vetë: kur frenon dhe sensorët vërejnë se një rrotë po bllokohet, ul për një çast presionin e frenimit te ajo rrotë. Në një frenim urgjent shtyp frenat fort dhe mos i lësho.

Pohimi është i gabuar: ABS-ja përdor të njëjtin lëng hidraulik si sistemi i frenimit. Ajo nuk është një qark më vete: njësia hidraulike e ABS-së është e vendosur në qarkun e frenave, midis pompës qendrore të frenave dhe rrotave, dhe rregullon presionin e po atij lëngu. Prandaj kujdesi është i njëjti: kontrollo nivelin e lëngut të frenave në rezervuar dhe ndërroje sipas afateve të prodhuesit.

Pohimi është i gabuar: ABS-ja nuk i bllokon rrotat, por e pengon bllokimin e tyre, edhe në rrugë me akull. Në akull rrotat bllokohen shumë lehtë; ABS-ja e vëren këtë me sensorët dhe ul për një çast presionin e frenimit, që rrotat të vazhdojnë të rrotullohen dhe ti ta drejtosh mjetin. Në akull kapja është shumë e vogël dhe distanca e frenimit shumë e gjatë, prandaj ec ngadalë dhe mbaj distancë të madhe.

Pohimi është i saktë: ASR-ja punon me informacionin që marrin sensorët e vendosur në rrota. Janë të njëjtët sensorë që përdor ABS-ja. Ata masin shpejtësinë e rrotullimit të çdo rrote; kur një rrotë aktive rrotullohet shumë më shpejt se të tjerat, do të thotë që po rrëshqet. Atëherë ASR-ja ul fuqinë e motorit ose frenon rrotën që rrëshqet, derisa ajo ta kapë sërish rrugën.

Pohimi është i saktë: ASR-ja pengon rrëshqitjen e rrotave aktive kur përshpejton në rrugë të lagur. Rrotat aktive janë ato që marrin lëvizjen nga motori. Në rrugë të lagur, nëse jep shumë gaz, ato rrotullohen në vend, dhe mjeti nuk niset mirë ose del nga drejtimi. ASR-ja e vëren këtë me sensorët e rrotave dhe ul fuqinë e motorit ose frenon rrotën që rrëshqet, që forca të kalojë në rrugë.

Pohimi është i saktë: ASR-ja të jep kontroll më të mirë të mjetit gjatë udhëtimit. Kur rrotat aktive rrëshqasin, ato nuk e shtyjnë mirë mjetin dhe nuk e mbajnë në drejtim: mjeti mund të devijojë, sidomos në kthesë ose në rrugë të rrëshqitshme. Duke e penguar këtë rrëshqitje gjatë nisjes dhe përshpejtimit, ASR-ja e mban mjetin të qëndrueshëm. Megjithatë ajo nuk e zëvendëson kujdesin: jep gaz butë kur rruga rrëshqet.

Pohimi është i gabuar: ASR-ja nuk vepron vetëm në rrugë me akull. Ajo ndërhyn sa herë që një rrotë aktive fillon të rrëshqasë: në akull, por edhe në rrugë të lagur, me borë, me baltë, me zhavorr, ose kur jep shumë gaz në nisje. Sensorët e rrotave e vërejnë rrëshqitjen, dhe sistemi ul fuqinë e motorit ose frenon rrotën që rrëshqet.

Pohimi është i gabuar: ASR-ja nuk ka lidhje me pedalin e friksionit. Ajo punon vetë: sensorët e rrotave vërejnë kur një rrotë aktive po rrëshqet, dhe sistemi ul fuqinë e motorit ose e frenon atë rrotë, pa ndonjë veprim nga ana jote. ASR-ja ndërhyn kur përshpejton; ti vetëm jep gaz me kujdes, sidomos në rrugë të rrëshqitshme.