Frenimi dhe përshpejtimi: pyetje dhe përgjigje, faqja 4 nga 9

Pohimi është i saktë: valvola qendrore e frenimit e çon ajrin nga bombolat (rezervuarët) te sofjetat e frenave. Kur shtyp pedalin, ajo hapet dhe ajri i ruajtur kalon te sofjetat e rrotave, që i shtrëngojnë ferrotat. Kur e lëshon pedalin, ajo e mbyll kalimin nga rezervuarët dhe e shkarkon ajrin e sofjetave në atmosferë, prandaj frenat lirohen.

Pohimi është i saktë: valvola qendrore mund të ketë pistonçinë dyqarkore, që e çon ajrin veçmas te sofjetat e rrotave të përparme dhe veçmas te ato të pasme. Kështu sistemi ndahet në dy qarqe të pavarura. Nëse njëri qark ka rrjedhje ose defekt, tjetri vazhdon të frenojë, edhe pse me më pak forcë. Mjeti mund të ndalet në mënyrë të sigurt, por pa riparim nuk duhet ta vazhdojë udhëtimin.

Pohimi është i gabuar: valvola qendrore e frenimit nuk e merr ajrin nga kompresori, por nga rezervuarët. Kompresori i mbush rezervuarët përmes rregullatorit të presionit. Valvola qendrore e merr ajrin e ruajtur aty dhe e çon te sofjetat kur shtyp pedalin. Kështu ka gjithmonë ajër gati për frenim, edhe kur kompresori punon pa ngarkesë.

Pohimi është i gabuar: valvola qendrore e frenimit nuk e komandon kompresorin. Kompresori punon sa herë që punon motori, dhe kur duhen mbushur rezervuarët e vendos rregullatori i presionit. Valvola qendrore komandohet nga pedali dhe ka vetëm një detyrë: ta çojë ajrin nga rezervuarët te sofjetat aq sa e kërkon drejtuesi, dhe ta shkarkojë kur pedali lëshohet.

Pohimi është i gabuar: valvola qendrore e frenimit nuk është vetëm e tipit me membranë. Ajo mund të jetë me membranë ose me pistonçinë, edhe dyqarkore, që e çon ajrin veçmas te rrotat e përparme dhe te të pasmet. Detyra mbetet e njëjtë: ta çojë ajrin nga rezervuarët te sofjetat në përpjesëtim me shtypjen e pedalit.

Pohimi është i saktë: sistemi ABS e përmirëson frenimin e kamionëve. Gjatë një frenimi të fortë sensorët e rrotave dallojnë kur një rrotë po bllokohet, dhe sistemi e ul për një çast presionin në sofjetën e saj, pastaj e rrit sërish. Kështu rrotat vazhdojnë të rrotullohen: kamioni mbetet i drejtueshëm, nuk rrëshqet anash dhe rreziku që mjeti i artikuluar të paloset bie.

Pohimi është i gabuar: ABS nuk shërben për t'i lënë rrotat të bllokohen dhe nuk e zëvendëson presionin e mjaftueshëm në rezervuarë. Detyra e ABS-së është e kundërta: të pengojë bllokimin e rrotave gjatë frenimit të fortë. Kur presioni në rezervuarë është shumë i ulët, frenat nuk kanë forcë të mjaftueshme dhe asnjë pajisje nuk e plotëson këtë mungesë. Mos u nis dhe mos vazhdo pa e rikthyer presionin në vlerën e duhur.

Pohimi është i saktë: valvola e ngarkesës e përmirëson frenimin e kamionëve. Ajo e përshtat presionin e ajrit në sofjeta sipas peshës që mban rrota. Te një kamion bosh rrotat e pasme mbajnë pak peshë dhe bllokohen lehtë, prandaj valvola e ul presionin aty; kur kamioni është i ngarkuar, e rrit atë. Kështu forca frenuese i përshtatet ngarkesës dhe frenimi mbetet i qëndrueshëm.

Pohimi është i gabuar: freni i parkimit te kamioni i rëndë ka komandë të veçantë nga freni i shërbimit. Freni i shërbimit komandohet me pedal, gjatë lëvizjes. Freni i parkimit komandohet me një levë dore (shpërndarësi i dorës) në panel dhe e mban mjetin të palëvizur kur e lë të ndaluar. Kështu, edhe nëse njëri sistem ka defekt, tjetri mund të komandohet më vete.

Pohimi është i saktë: te mjetet me frena pneumatike, freni i parkimit vepron vetëm në rrotat e pasme. Te këto rrota sofjetat kanë një pjesë shtesë me sustë të fortë, që i shtrëngon frenat kur ajri shkarkohet prej saj. Rrotat e përparme kanë vetëm sofjeta të zakonshme, për frenin e shërbimit. Prandaj freni i parkimit komandohet veçmas, me levën e dorës.

Pohimi është i saktë: freni i parkimit lirohet kur ajri i kompresuar dërgohet përmes shpërndarësit të dorës. Te mjetet me frena pneumatike freni i parkimit vepron me susta të forta, që i shtrëngojnë frenat kur nuk ka ajër. Kur e lëviz levën e dorës për ta liruar, shpërndarësi e çon ajrin në sofjetë dhe ajri i ngjesh sustat, kështu që frenat lirohen. Kur e vendos frenin, ajri shkarkohet dhe sustat i shtrëngojnë sërish.

Pohimi është i gabuar: freni i parkimit te mjetet me frena pneumatike nuk aktivizohet vetëm me pedal. Zakonisht ai komandohet me një levë dore në panel, që e shkarkon ajrin nga sofjetat me susta dhe i lë sustat t'i shtrëngojnë frenat. Pedali i frenave komandon frenin e shërbimit, që është sistem tjetër.

Pohimi është i saktë: kur një seksion i frenave ka defekt, nuk ndërmerr asnjë udhëtim tjetër pa e riparuar, edhe nëse seksionet e tjera punojnë. Seksionet e ndara shërbejnë që mjeti të mund të ndalet në mënyrë të sigurt kur njëri prej tyre dështon. Por me një seksion jashtë funksionit forca frenuese është më e vogël, distanca e frenimit më e gjatë, dhe një defekt i dytë do ta linte mjetin pa frena.

Pohimi është i saktë: akulli në linjat e ajrit të ngjeshur mund t'i bllokojë valvolat e rregullatorit të presionit dhe të shpërndarësit me dy rrugë. Lagështia e ajrit kondensohet në tuba dhe valvola, dhe në temperatura nën zero kthehet në akull. Një valvol e bllokuar mund të pengojë mbushjen e rezervuarëve ose kalimin e ajrit te frenat. Prandaj kullo rregullisht ujin nga rezervuarët dhe mbaje antingrirësin të mbushur gjatë dimrit.

Pohimi është i saktë: pas valvolës së mbrojtjes së rezervuarëve, sistemi me ajër të kompresuar ndahet në dy seksione të veçanta, plus një të mundshëm për rimorkion. Kjo valvol e ndan ajrin që vjen nga kompresori midis qarqeve dhe, nëse njëri ka rrjedhje, nuk e lë të zbrazë edhe të tjerët. Dy seksionet zakonisht ushqejnë rrotat e përparme dhe ato të pasme; seksioni i tretë ushqen frenat e rimorkios kur ajo lidhet.

Pohimi është i saktë: rezervuarët e ajrit të ngjeshur kanë një pajisje për kullimin e ujit të kondensuar. Kur ajri i ngjeshur ftohet në rezervuar, lagështia e tij kthehet në ujë dhe mblidhet në pjesën e poshtme. Ky ujë e zë vendin e ajrit, shkakton ndryshk dhe në dimër mund të ngrijë. Valvola e kullimit, me dorë ose automatike, e nxjerr jashtë; kullo rregullisht rezervuarët, sipas udhëzimeve të prodhuesit.

Pohimi është i gabuar: zbrazja e rezervuarëve të ajrit nuk e lë mjetin të frenuar; ajo i lë frenat e shërbimit pa ajër. Frenat e shërbimit veprojnë vetëm kur valvola qendrore çon ajër nga rezervuarët te sofjetat; pa ajër në rezervuarë, pedali nuk frenon më. Prandaj ndiq matësin e presionit dhe dritën e kuqe paralajmëruese: kur presioni bie, ndalo menjëherë në një vend të sigurt dhe mos vazhdo pa e gjetur dhe riparuar defektin.

Pohimi është i gabuar: me defekt në një seksion të sistemit pneumatik, mjeti nuk mund të përdoret normalisht. Seksioni tjetër e ndihmon mjetin të ndalet në mënyrë të sigurt, por forca frenuese bie dhe distanca e frenimit zgjatet: frenat nuk mbeten plotësisht efikase. Ndalo në vend të sigurt dhe mos e vazhdo udhëtimin pa e riparuar defektin.

Pohimi është i saktë: sistemi pneumatik i rimorkios e frenon automatikisht atë kur shkëputet aksidentalisht nga tërheqësi. Rimorkio ka rezervuarin e vet të ajrit, që mbushet nga tërheqësi përmes tubit të furnizimit. Kur ky tub këputet dhe presioni në të bie papritur, valvola e rimorkios e çon ajrin e rezervuarit të saj te sofjetat, dhe frenat veprojnë vetë. Kështu rimorkio e shkëputur nuk vazhdon pa kontroll.

Pohimi është i gabuar: kompresori i ajrit nuk ndizet nga drejtuesi me një buton. Ai merr lëvizje nga motori dhe punon vetë sa herë që punon motori, që në ndezje. Kur rezervuarët janë plot, rregullatori i presionit e shkarkon ajrin e tepërt dhe kompresori punon pa ngarkesë; kur presioni bie, mbushja rifillon automatikisht. Drejtuesi vetëm e ndjek presionin te matësi.

Pohimi është i saktë: te frenat me ajër të kompresuar ka një matës presioni për çdo seksion të frenave të shërbimit. Zakonisht në panel ka një matës me dy shigjeta, ose dy matës, një për çdo qark. Kështu drejtuesi e sheh menjëherë nëse njëri qark po humb ajër, edhe kur tjetri është në rregull. Bashkë me matësit ka edhe një dritë paralajmëruese për presion të ulët.

Pohimi është i gabuar: lidhjen pneumatike midis tërheqësit dhe rimorkios e bën vetë drejtuesi, pa pasur nevojë për autoservis. Tubat e ajrit kanë koka lidhëse të shpejta, me ngjyra të ndryshme: zakonisht e kuqja për furnizimin dhe e verdha për komandën e frenave. Para nisjes drejtuesi kontrollon që lidhjet të jenë të sakta dhe pa rrjedhje, dhe që frenat e rimorkios të punojnë.

Pohimi është i saktë: pedali i frenave komandon një shpërndarës (valvolën qendrore) që e çon ajrin te elementët e frenimit me presion të moderuar. Valvola nuk e lëshon menjëherë gjithë presionin e rezervuarëve: ajo jep aq presion sa i përgjigjet shtypjes së pedalit. Kështu frenimi dozohet butë, dhe vetëm kur e shtyp pedalin deri në fund sofjetat marrin presionin e plotë.

Pohimi është i gabuar: rregullatori nuk e mban ajrin në një presion fiks prej 15 bar. Ai e mban presionin midis dy vlerave, një minimale dhe një maksimale, të caktuara nga prodhuesi. Kur presioni arrin maksimumin, ajri i kompresorit shkarkohet në atmosferë; kur bie nën minimumin, kompresori rifillon mbushjen. Presioni lëviz kështu vazhdimisht brenda këtij intervali, sepse çdo frenim harxhon pak ajër.

Pohimi është i saktë: rregullatori e mban ajrin në qarqet e frenimit midis dy vlerave, një maksimale dhe një minimale. Kur presioni arrin vlerën maksimale, rregullatori e shkarkon ajrin e kompresorit në atmosferë dhe nuk e lë presionin të rritet më. Kur frenimet e harxhojnë ajrin dhe presioni bie nën minimumin, kompresori fillon sërish t'i mbushë rezervuarët.