Frenimi dhe përshpejtimi: pyetje dhe përgjigje, faqja 3 nga 9

Pohimi është i gabuar: pompa hidraulike e frenave nuk është pjesë e sistemit të frenimit me ajër. Ajo i përket frenave hidraulike, si te autoveturat, ku pedali shtyp lëngun e frenave drejt cilindrave të rrotave. Në sistemin pneumatik pedali komandon valvolën qendrore të frenimit, dhe forcën te rrotat e çon ajri i kompresuar, jo një lëng.

Pohimi është i gabuar: depresori nuk është pjesë e sistemit të frenimit me ajër. Depresori krijon vakum (nënpresion) për servofrenin e frenave hidraulike, sidomos te mjetet e lehta me motor nafte. Sistemi pneumatik punon me mbipresion: kompresori e ngjesh ajrin dhe e ruan në rezervuarë, prandaj vakumi nuk i nevojitet.

Pohimi është i gabuar: antingrirësi nuk është e vetmja pjesë e sistemit të frenimit me ajër. Sistemi përbëhet nga kompresori, rregullatori i presionit, antingrirësi, rezervuarët e ajrit, valvola qendrore e frenimit, valvola që e përshtat presionin sipas ngarkesës, tubat dhe sofjetat te rrotat. Antingrirësi është vetëm një pjesë ndihmëse, që nuk e lë lagështinë të ngrijë në tubacione dhe valvola.

Pohimi është i saktë: kompresori i ajrit ka një valvol thithjeje dhe një valvol dërgimi. Kur pistoni zbret, hapet valvola e thithjes dhe ajri hyn në cilindër. Kur pistoni ngjitet, ajri ngjeshet: valvola e thithjes mbyllet dhe hapet ajo e dërgimit, që e çon ajrin me presion drejt rregullatorit dhe rezervuarëve. Këto valvola e lënë ajrin të kalojë vetëm në një drejtim.

Pohimi është i saktë: kompresori i ajrit vihet në lëvizje nga motori i mjetit. Ai lidhet me motorin me ingranazhe ose me rrip, prandaj punon sa herë që punon motori. Kur rezervuarët janë plot, rregullatori e shkarkon ajrin e tepërt dhe kompresori punon pa ngarkesë. Kjo do të thotë se me motor të fikur ajri nuk rimbushet: para nisjes ndize motorin dhe prit që presioni të arrijë vlerën e duhur.

Pohimi është i saktë: kompresori dërgon ajër të kompresuar në rezervuarë dhe kështu e mban presionin brenda vlerave të lejuara. Çdo frenim harxhon pak ajër, që del në atmosferë kur lirohen frenat. Kompresori e zëvendëson këtë ajër, ndërsa rregullatori kujdeset që presioni të mos bjerë nën minimumin dhe të mos kalojë maksimumin.

Pohimi është i gabuar: kompresori i ajrit nuk shërben për të ndaluar motorin. Detyra e tij është të prodhojë ajër të kompresuar për frenat dhe për pajisjet e tjera pneumatike. Motori fiket me çelës, që ndërpret furnizimin me karburant. Për ta ngadalësuar mjetin pa frenat e shërbimit përdoret frena e motorit, që është pajisje tjetër.

Pohimi është i gabuar: kompresori nuk e dërgon ajrin drejtpërdrejt te sofjetat. Ajri nga kompresori kalon te rregullatori i presionit dhe pastaj te rezervuarët, ku ruhet. Te sofjetat e frenave ai shkon nga rezervuarët, përmes valvolës qendrore të frenimit, vetëm kur shtyp pedalin. Pa këtë rrugë, frenat nuk do të kishin as komandë, as rezervë ajri.

Pohimi është i gabuar: kompresori nuk ndalon së prodhuari ajër sapo fillon konsumimi i fashove të pistonit. Konsumimi është gradual: kompresori vazhdon të punojë, por me rendiment më të ulët, kështu që rezervuarët mbushen më ngadalë dhe vaji mund të kalojë në tubat e ajrit. Kur mbushja zgjat më shumë se zakonisht, kompresori duhet kontrolluar dhe riparuar në kohë.

Pohimi është i saktë: kompresori dhe rezervuarët e ajrit të kompresuar janë pjesë e sistemit të frenimit pneumatik. Kompresori, i vënë në lëvizje nga motori, e ngjesh ajrin; rezervuarët e ruajnë atë, që të ketë gjithmonë një rezervë për frenim. Nga rezervuarët ajri shkon, përmes valvolës qendrore, te sofjetat e frenave.

Pohimi është i gabuar: kompresori i sistemit pneumatik nuk vihet në lëvizje nga motorino. Motorino (starteri) e rrotullon motorin vetëm për pak sekonda, sa për ta ndezur. Kompresori merr lëvizje nga vetë motori i mjetit, me ingranazhe ose me rrip, dhe punon sa herë që motori punon.

Pohimi është i saktë: antingrirësi ndihmon që të mos formohet cipë akulli në tubacionet dhe valvolat e sistemit pneumatik. Ajri që thith kompresori ka gjithmonë lagështi. Kur ngjeshet dhe pastaj ftohet, kjo lagështi kthehet në ujë, që në mot të ftohtë mund të ngrijë dhe t'i bllokojë valvolat. Antingrirësi i shton ajrit një lëng të posaçëm, që e ul pikën e ngrirjes së këtij uji.

Pohimi është i saktë: antingrirësi vendoset pas kompresorit të ajrit dhe para rregullatorit të presionit. Kështu ajri që del nga kompresori, me lagështinë e tij, merr lëngun kundër ngrirjes që në fillim të qarkut. Rregullatori, rezervuarët dhe të gjitha valvolat që vijnë më pas mbrohen nga akulli, edhe në mot shumë të ftohtë.

Pohimi është i saktë: antingrirësi ndikon në rritjen e efektivitetit të frenimit. Në mot të ftohtë lagështia e ajrit mund të ngrijë në tubacione dhe valvola: akulli e ngushton ose e bllokon kalimin e ajrit, dhe frenat veprojnë me vonesë, më dobët ose aspak. Duke e penguar akullin, antingrirësi e lë ajrin të arrijë lirshëm te sofjetat, kështu që frenat punojnë plotësisht edhe në dimër.

Pohimi është i gabuar: antingrirësi nuk shërben për ta çuar lagështinë e ajrit te valvola qendrore e frenimit. Lagështia është e dëmshme për sistemin pneumatik: në të ftohtë ajo ngrin dhe i bllokon valvolat. Antingrirësi e mbron sistemin nga kjo lagështi, duke e penguar ujin të ngrijë në tubacione dhe valvola. Pjesa tjetër e ujit kullohet rregullisht nga rezervuarët.

Pohimi është i gabuar: antingrirësi nuk vepron te ferrotat e frenave. Ai ndodhet në qarkun e ajrit dhe mbron nga akulli vetëm tubacionet dhe valvolat ku kalon ajri i kompresuar. Ferrotat janë te rrotat, jashtë qarkut të ajrit, dhe nxehen nga fërkimi sa herë që frenon. Pas kalimit në ujë ose borë, thaji frenat duke frenuar lehtë disa herë.

Pohimi është i gabuar: antingrirësi nevojitet sepse lagështia e ajrit mund të ngrijë, jo sepse ajri i ftohtë ka pak presion. Presionin në rezervuarë e mbajnë kompresori dhe rregullatori, edhe në dimër. Rreziku vjen nga uji që krijohet kur ajri i ngjeshur ftohet: në temperatura nën zero ai bëhet akull dhe i bllokon tubacionet dhe valvolat. Antingrirësi e ul pikën e ngrirjes së këtij uji.

Pohimi është i gabuar: antingrirësi nuk vendoset pas rregullatorit të presionit, por para tij, menjëherë pas kompresorit. Kështu lëngu kundër ngrirjes përzihet me ajrin që në fillim të qarkut dhe e mbron edhe vetë rregullatorin, valvolat e të cilit mund të bllokohen nga akulli. Nëse do të vendosej më pas, rregullatori do të mbetej pa mbrojtje.

Pohimi është i saktë: shpërndarësi i ajrit mund të dërgojë ajër në sistemin e frenimit të rimorkios. Rimorkio nuk ka kompresor të vetin: ajrin e merr nga tërheqësi, përmes tubave që lidhen midis tyre. Shpërndarësi e ndan ajrin e kompresuar midis qarqeve të frenave të tërheqësit, të rimorkios dhe të pajisjeve të tjera që punojnë me ajër.

Pohimi është i saktë: shpërndarësi i ajrit mund të dërgojë ajër te pajisjet pneumatike për ndërrimin e marsheve. Te shumë mjete të rënda kutia e shpejtësisë komandohet me ndihmën e ajrit, që marshet të ndërrohen me më pak forcë. Ajri vjen nga i njëjti sistem që ushqen frenat, dhe shpërndarësi ia ndan çdo pajisjeje sipas nevojës.

Pohimi është i saktë: shpërndarësi i ajrit mund të dërgojë ajër te sofjeta e friksionit. Te mjetet e rënda friksioni ka susta shumë të forta, dhe një sofjetë me ajër e ndihmon drejtuesin ta shkëpusë me më pak forcë në pedal. Ajri merret nga i njëjti sistem i ajrit të kompresuar që ushqen frenat dhe pajisjet e tjera pneumatike.

Pohimi është i gabuar: shpërndarësi i ajrit nuk e dërgon ajrin vetëm te pajisjet që komandojnë bllokazhin e diferencialit. Ai mund të ushqejë shumë pajisje: frenat e rimorkios, sofjetën e friksionit, ndërrimin e marsheve, frenën e motorit dhe dyert, si edhe bllokazhin e diferencialit. Fjala „vetëm“ e bën pohimin të gabuar.

Pohimi është i gabuar: shpërndarësi i ajrit nuk e dërgon ajrin vetëm te pajisjet që komandojnë bllokazhin e motorit. Bllokazhi i motorit është vetëm njëra nga pajisjet që punojnë me ajër. I njëjti shpërndarës ushqen edhe frenat e rimorkios, sofjetën e friksionit, ndërrimin e marsheve dhe bllokazhin e diferencialit. Fjala „vetëm“ e bën pohimin të gabuar.

Pohimi është i gabuar: shpërndarësi i ajrit nuk e dërgon ajrin vetëm te pajisjet që hapin dhe mbyllin dyert. Te autobusët dyert shpesh punojnë me ajër, por i njëjti shpërndarës ushqen edhe frenat e rimorkios, sofjetën e friksionit, ndërrimin e marsheve dhe pajisje të tjera pneumatike. Fjala „vetëm“ e bën pohimin të gabuar.

Pohimi është i saktë: valvola qendrore e frenimit jep forcë frenimi në përpjesëtim me korsën e pedalit. Sa më thellë e shtyp pedalin, aq më shumë hapet valvola dhe aq më i lartë është presioni i ajrit që kalon te sofjetat. Kjo të lejon ta dozosh frenimin: një shtypje e lehtë për një ngadalësim të butë, një më e fortë kur duhet të ndalosh shpejt.