Sjellja në rastet e aksidenteve: pyetje dhe përgjigje, faqja 5 nga 7

Pohimi është i gabuar: ai që jep ndihmën nuk largohet pas saj, por qëndron derisa të mbërrijë ndihma e specializuar. Gjendja e të lënduarit mund të përkeqësohet papritur: mund t'i humbasë ndjenjat ose t'i ndalet frymëmarrja. Qëndro pranë tij, kontrolloje vazhdimisht dhe, kur mbërrin ndihma e shpejtë, tregoji personelit mjekësor çfarë ke parë dhe çfarë ke bërë. Policia mund të ketë nevojë edhe për dëshminë tënde.

Pohimi është i gabuar: ai që jep ndihmën nuk qëndron mënjanë duke pritur, por vepron. Ndihma e shpejtë mbërrin pas disa minutash, ndërsa një gjakderdhje e fortë ose bllokimi i frymëmarrjes mund të vrasin më shpejt. Sinjalizo vendin, thirr ndihmën e shpejtë, ndal gjakderdhjen duke shtypur plagën, mbaj të lirë frymëmarrjen e atij që është pa ndjenja dhe qetësoje të lënduarin.

Pohimi është i gabuar: ndihma e parë jepet menjëherë, pa pritur të mësosh kush është i dëmtuari. Identiteti nuk ndryshon asgjë në atë që duhet bërë, ndërsa çdo minutë e humbur mund të jetë vendimtare për një të lënduar që gjakoset ose nuk merr frymë. Të dhënat e të dëmtuarit i mbledhin më vonë policia ose personeli mjekësor.

Pohimi është i gabuar: ai që jep ndihmën nuk i jep të dëmtuarit ilaçe pa pasur kompetencën e duhur. Ti nuk i njeh dëmtimet e brendshme, sëmundjet dhe alergjitë e tij: një ilaç kundër dhimbjes mund ta shtojë gjakderdhjen ose ta fshehë një dëmtim të rëndë që mjeku duhet ta shohë. Mos i jep as ushqim ose pije. Ilaçet i jep vetëm personeli mjekësor.

Pohimi është i saktë: qëllimi i ndihmës së parë është të merren masa të thjeshta dhe të shpejta për mbijetesën e të aksidentuarit. Në minutat e para jetën e rrezikojnë sidomos bllokimi i frymëmarrjes, gjakderdhja e fortë dhe shoku. Ndihma e parë nuk i shëron dëmtimet, por e mban të lënduarin gjallë: lirimi i rrugëve të frymëmarrjes, shtypja e plagës, pozicioni i duhur dhe mbulimi i tij.

Pohimi është i saktë: qëllimi i ndihmës së parë është ta ndihmosh të dëmtuarin sa më mirë, derisa të mbërrijë ndihma mjekësore. Ndihma e parë është hallka e parë e shpëtimit: nuk e zëvendëson mjekun, por e mban gjendjen e të lënduarit të qëndrueshme deri në ardhjen e tij. Prandaj thirr menjëherë ndihmën e shpejtë dhe, ndërkohë, bëj vetëm veprime të thjeshta që di t'i bësh mirë.

Pohimi është i saktë: ndihma e parë janë masat e thjeshta dhe të shpejta që e mbajnë gjallë të aksidentuarin deri në dhënien e ndihmës mjekësore. Masat janë të thjeshta, që t'i bëjë kushdo pa pajisje të veçanta, dhe të shpejta, sepse bllokimi i frymëmarrjes ose një gjakderdhje e fortë vrasin brenda pak minutash. Ato kryhen menjëherë, ndërsa ndihma mjekësore është ende në rrugë.

Pohimi është i saktë: gjatë ndihmës së parë duhet shmangur çdo ndërhyrje e gabuar. Një veprim i gabuar mund ta rëndojë dëmtimin: lëvizja e një të lënduari me dëmtim në shtyllën kurrizore, nxjerrja e një trupi të huaj nga plaga ose pija që i jepet një njeriu pa ndjenja. Bëj vetëm ato që di t'i bësh mirë dhe, për pjesën tjetër, prit ndihmën mjekësore.

Pohimi është i gabuar: qëllimi i ndihmës së parë nuk është ta vendosësh të dëmtuarin në pozicionin më të rehatshëm, por ta mbash gjallë deri në ardhjen e ndihmës mjekësore. Pozicioni zgjidhet sipas dëmtimit, jo sipas rehatisë: pozicioni anësor i sigurisë për atë që është pa ndjenja dhe merr frymë, gjysmë ulur për dëmtimet e kraharorit, shtrirë me këmbët e ngritura për shokun. Kur dyshon për dëmtim të shtyllës kurrizore, mos e lëviz pa nevojë.

Pohimi është i gabuar: qëllimi i ndihmës së parë nuk është të marrësh nga viktima informacion për rrethanat e aksidentit. Ndihma e parë ka të bëjë vetëm me jetën dhe shëndetin e të lënduarit: frymëmarrjen, gjakderdhjen, shokun. Rrethanat e aksidentit i heton policia. Pyetjet që i bën të lënduarit janë ato që të ndihmojnë ta ndihmosh: si ndihet, ku i dhemb, a mund t'i lëvizë gishtat.

Pohimi është i gabuar: i dëmtuari nuk largohet në çdo rast nga vendi i aksidentit. Lëvizja mund t'ia rëndojë dëmtimet, sidomos kur ka dëmtim të shtyllës kurrizore ose fraktura. E zhvendos vetëm kur e kërcënon një rrezik i menjëhershëm, si zjarri, rreziku i shpërthimit ose trafiku që nuk mund të ndalohet, dhe atëherë me kujdes, duke ia mbajtur kokën, qafën dhe trupin në një vijë.

Pohimi është i gabuar: qëllimi i ndihmës së parë nuk është të pengojë ndërhyrjet për të lehtësuar punën e policisë. Jeta e të lënduarit vjen para çdo hetimi. Ndihma e parë jepet menjëherë: lirimi i frymëmarrjes, ndalimi i gjakderdhjes, mbrojtja nga rreziqet e tjera. Policia i heton rrethanat më vonë; mund ta shënosh pozicionin e mjeteve, por kjo nuk duhet ta vonojë kurrë ndihmën.

Pohimi është i saktë: plaga që gjakoset mbulohet me material të pastër dhe shtrëngohet, për ta ndalur rrjedhjen e gjakut. Vendos mbi plagë një garzë sterile ose një copë të pastër, shtyp fort me dorë dhe pastaj fashoje mjaftueshëm të shtrënguar. Shtypja i mbyll enët e gjakut dhe e ndihmon gjakun të mpikset. Nëse gjaku e përshkon fashën, mos e hiq: shto material tjetër sipër dhe vazhdo të shtypësh.

Pohimi është i saktë: trupat e huaj në një plagë që gjakoset nuk lëvizen dhe nuk nxirren. Një copë xhami ose metali e ngulur në plagë shpesh e mbyll vetë enën e gjakut që ka çarë; kur e nxjerr, gjakderdhja mund të bëhet shumë më e fortë, dhe skajet e mprehta dëmtojnë inde të tjera. Shtyp rreth trupit të huaj, jo mbi të, fiksoje me garzë që të mos lëvizë dhe prit mjekun.

Pohimi është i saktë: rrjedhja e gjakut nga plaga ndalet me garzë sterile ose me një copë të pastër. Materiali mbi plagë e mbron atë nga mikrobet dhe ndihmon që gjaku të mpikset, ndërsa shtypja me dorë dhe fasha e shtrënguar i mbyllin enët e gjakut. Nëse nuk ke garzë, përdor një shami ose një rrobë të pastër. Mbaje shtypjen derisa gjakderdhja të pushojë ose të mbërrijë ndihma e shpejtë.

Pohimi është i saktë: i dëmtuari me plagë që gjakoset mbahet ulur ose shtrirë. Kur humbet gjak, mund t'i bjerë të fikët, dhe në këmbë do të rrëzohej e do të dëmtohej më shumë. Ulur ose shtrirë, ai rri i qetë, zemra punon më lehtë dhe ti mund ta shtypësh plagën më mirë. Kur ka humbur shumë gjak ose shfaq shenja shoku, shtrije dhe ngriji këmbët.

Pohimi është i saktë: hemorragjia e jashtme bllokohet menjëherë dhe thirret ndihma e shpejtë. Një gjakderdhje e fortë mund të vrasë brenda pak minutash, para se të arrijë ambulanca. Shtyp fort mbi plagë me garzë ose me një copë të pastër, mbaje të dëmtuarin shtrirë dhe, në të njëjtën kohë, thirr ndihmën e shpejtë ose kërkoji dikujt tjetër ta thërrasë.

Pohimi është i gabuar: trupat e huaj në plagë nuk nxirren; plaga mbulohet me ta brenda. Trupi i huaj i ngulur e mbyll shpesh vetë enën e gjakut që ka çarë; kur e nxjerr, gjakderdhja mund të shtohet shumë dhe skajet e mprehta i dëmtojnë edhe më indet. Fiksoje me garzë rreth tij që të mos lëvizë, shtyp rreth plagës, jo mbi trupin e huaj, dhe lëre nxjerrjen për mjekun.

Pohimi është i gabuar: njeriut pa ndjenja nuk i jepet kurrë të pijë, as ujë, as çaj. Ai nuk mund ta gëlltisë lëngun: lëngu shkon në rrugët e frymëmarrjes dhe mund ta mbysë. Edhe të lënduarit që është në vete mos i jep të pijë, sepse mund të ketë nevojë për operacion. Ndal gjakderdhjen, vendose në pozicionin anësor të sigurisë nëse merr frymë dhe prit ndihmën e shpejtë.

Pohimi është i gabuar: plaga që gjakoset mbulohet dhe shtypet, nuk lihet e hapur. Një plagë e pambuluar vazhdon të gjakoset dhe infektohet lehtë. Gjaku mpikset më shpejt pikërisht kur mbi plagë vendos një garzë sterile ose një copë të pastër, shtyp fort dhe pastaj e fashon. Kështu e ndal humbjen e gjakut dhe e mbron plagën nga mikrobet.

Pohimi është i saktë: syri me trup të huaj fashohet me kujdes, pa e nxjerrë trupin e huaj. Përpjekja për ta nxjerrë mund ta gërvishtë ose ta çajë syrin. Vendos mbi të, pa shtypur, një garzë të pastër dhe fiksoje lehtë me fashë. Mirë është të mbulohen të dy sytë, sepse kur lëviz syri i shëndoshë, lëviz bashkë me të edhe ai i dëmtuari.

Pohimi është i saktë: i dëmtuari me trup të huaj në sy nuk duhet lënë ta prekë syrin. Fërkimi ose shtypja e syrit e lëviz trupin e huaj dhe mund ta gërvishtë ose ta çajë kornenë, duke shkaktuar dëmtime më të rënda. Mbuloje syrin me garzë të pastër, qetësoje të dëmtuarin dhe kërkoji ta mbajë kokën dhe sytë sa më të qetë, derisa ta shohë mjeku.

Pohimi është i saktë: syri me trup të huaj fashohet dhe nuk preket deri në ndërhyrjen e një specialisti. Fasha e lehtë me garzë të pastër e mbron syrin nga papastërtitë dhe nga dora e vetë të dëmtuarit, që instinktivisht do ta fërkonte. Çdo prekje mund ta lëvizë trupin e huaj dhe ta dëmtojë më shumë syrin. Trupin e huaj e nxjerr vetëm mjeku okulist.

Pohimi është i saktë: trupi i huaj në sy hiqet vetëm nga mjeku specialist. Ai e ekzaminon syrin me pajisje të veçanta dhe e heq trupin e huaj pa e dëmtuar kornenë, në kushte sterile. Në rrugë, pa këto mjete, mund ta gërvishtësh ose ta çash syrin dhe ta infektosh. Detyra jote është ta mbulosh syrin me garzë të pastër dhe të kujdesesh që i dëmtuari të arrijë te mjeku.

Pohimi është i gabuar: trupi i huaj në sy nuk nxirret në vendin e aksidentit, as për të shmangur infeksionet. Përpjekja për ta nxjerrë mund ta gërvishtë ose ta çajë syrin dhe të shkaktojë dëmtime të përhershme, shumë më të rënda se rreziku i infeksionit. Mbuloje syrin me garzë të pastër, pengoje të dëmtuarin ta prekë dhe lëre nxjerrjen për mjekun specialist.