Sigurimi i ngarkesave në mjet: pyetje dhe përgjigje, faqja 4 nga 6

Pohimi është i gabuar: automjetet e pajisura me vinç për ngarkimin dhe shkarkimin e mallrave nuk ndalohen të qarkullojnë në autostradë. Vinçi është pajisje pune e mjetit dhe nuk e bën atë të papërshtatshëm për autostradë. Gjatë udhëtimit, megjithatë, vinçi duhet të jetë i palosur në pozicionin e transportit dhe i siguruar mirë, që të mos lëvizë dhe të mos dalë jashtë përmasave të lejuara.

Pohimi është i saktë: diafragmat e brendshme të cisternës e kufizojnë zhvendosjen e lëngut në kthesa, në përshpejtim dhe në frenim. Diafragmat janë fletë metalike me hapje, që e ndajnë cisternën në disa pjesë. Lëngu kalon nga njëra pjesë në tjetrën vetëm ngadalë, prandaj nuk përplaset me gjithë masën e tij në njërën anë. Kështu mjeti mbetet më i qëndrueshëm dhe frenon më mirë.

Pohimi është i saktë: si rregull, ngarkesa nuk duhet të dalë jashtë pjesës së përparme të automjetit. Një ngarkesë që del përpara e pengon fushëpamjen e drejtuesit, mund të godasë këmbësorët dhe mjetet e tjera dhe e vështirëson manovrimin. Daljet e lejuara janë në pjesën e pasme, brenda kufijve të caktuar, dhe sinjalizohen me panel të veçantë reflektues në fund të ngarkesës.

Pohimi është i gabuar: përmbysja e një mjeti të rëndë ndodh më rrallë në rrugë të drejtë e të sheshtë. Aty mjeti nuk shtyhet anash nga forca centrifugale dhe rrotat mbështeten njëtrajtësisht. Përmbysja ndodh më shpesh në kthesa të marra me shpejtësi, në rrugë me pjerrësi anësore, kur rrotat dalin në një bankinë të butë ose të dëmtuar, me ngarkesë të zhvendosur ose pas një lëvizjeje të menjëhershme të timonit.

Pohimi është i saktë: një bankinë e dëmtuar mund të shkaktojë përmbysjen e një mjeti të rëndë. Bankina është pjesa anësore e rrugës, jashtë karrexhatës. Kur është e dëmtuar, e butë ose më e ulët se asfalti, rrotat e njërës anë zhyten ose bien poshtë dhe mjeti anohet; me peshë të madhe dhe qendër graviteti të lartë, ky anim mund ta përmbysë. Prandaj ngadalëso dhe mos dil me rrota në bankinë pa qenë nevoja.

Pohimi është i saktë: mbingarkesa ndodh kur masa e ngarkesës tejkalon kapacitetin mbajtës të mjetit. Kapaciteti mbajtës është ngarkesa maksimale që mjeti lejohet të mbajë, sipas lejes së qarkullimit. Një mjet i mbingarkuar frenon më dobët, i nxeh shumë frenat, i rëndon gomat, pezullimin dhe akset dhe e humb më lehtë qëndrueshmërinë. Prandaj qarkullimi me mbingarkesë ndëshkohet.

Pohimi është i saktë: transporti i materialeve pluhur me autocisternë është më pak i rrezikshëm se transporti i lëngjeve. Pluhuri nuk rrjedh lirshëm si lëngu: kokrrat fërkohen me njëra-tjetrën dhe mbeten pothuajse në vend. Lëngu, përkundrazi, lëviz dhe valëzohet në cisternë në çdo kthesë, frenim ose përshpejtim; ai e zhvendos qendrën e gravitetit dhe e shtyn mjetin, sidomos kur cisterna nuk është plot.

Pohimi është i gabuar: transporti i lëngjeve me autocisternë është më i rrezikshëm se transporti i materialeve pluhur, jo më pak. Lëngu lëviz lirshëm në cisternë: në kthesë shtyhet anash, në frenim përpara dhe në përshpejtim prapa, dhe me masën e tij e shtyn mjetin e ia prish qëndrueshmërinë. Pluhuri lëviz shumë më pak, sepse kokrrat fërkohen me njëra-tjetrën dhe nuk rrjedhin si lëngu.

Pohimi është i gabuar: era anësore ndikon në qëndrueshmërinë e mjetit edhe në rrugë të drejtë, jo vetëm në kthesa. Era që fryn anash e shtyn mjetin jashtë korsisë dhe mund ta anojë, sidomos kur mjeti është i lartë, bosh ose me tendë. Ajo ndihet më shumë mbi ura e viadukte, në pjesë të hapura të rrugës, në dalje të tuneleve dhe kur kalon pranë mjeteve të mëdha. Në këto raste ngadalëso dhe mbaje timonin fort.

Pohimi është i saktë: në tatëpjetë lëngu në cisternë zhvendoset përpara dhe e shtyn autocisternën në drejtim të lëvizjes. Kur mjeti zbret, lëngu rrjedh drejt pjesës së përparme të cisternës; masa e tij e rëndon atë pjesë dhe e shtyn mjetin, sidomos kur frenon. Prandaj zbrit me shpejtësi të ulët, me marshin e duhur dhe me frenimin e motorit, dhe frenoje mjetin butë dhe gradualisht.

Pohimi është i saktë: në të përpjetë lëngu në cisternë zhvendoset prapa dhe i mbingarkon rrotat e pasme. Kur mjeti ngjitet, pjesa e pasme e cisternës ndodhet më poshtë, prandaj lëngu rrjedh drejt saj. Pesha shtohet mbi rrotat e pasme dhe pakësohet mbi të përparmet, që e kapin më pak rrugën dhe e bëjnë drejtimin më pak të saktë. Prandaj ngjitu me shpejtësi të qëndrueshme dhe pa lëvizje të forta.

Pohimi është i gabuar: në të përpjetë lëngu në cisternë zhvendoset prapa, jo përpara. Kur mjeti ngjitet, pjesa e pasme e cisternës ndodhet më poshtë, prandaj lëngu rrjedh drejt saj dhe i mbingarkon rrotat e pasme. Lëngu zhvendoset përpara dhe e shtyn mjetin në drejtim të lëvizjes kur autocisterna zbret një tatëpjetë ose kur frenon fort.

Pohimi është i saktë: pas një përshpejtimi të papritur lëngu në cisternë zhvendoset prapa dhe i mbingarkon rrotat e pasme. Për shkak të inercisë, lëngu nuk e ndjek menjëherë lëvizjen e mjetit: mbetet prapa dhe përplaset në faqen e pasme të cisternës. Pastaj kthehet përpara dhe e shtyn mjetin. Këto lëkundje e bëjnë drejtimin të pasigurt, prandaj me autocisternë përshpejto gradualisht.

Pohimi është i gabuar: pas një frenimi të fortë lëngu në cisternë zhvendoset drejt faqes së përparme, jo drejt asaj të pasme. Për shkak të inercisë, lëngu vazhdon të lëvizë përpara edhe kur mjeti ngadalëson, përplaset në pjesën e përparme të cisternës dhe e shtyn autocisternën në drejtim të lëvizjes. Kjo e zgjat distancën e frenimit, prandaj me autocisternë mbaj distancë më të madhe dhe freno herët e gradualisht.

Pohimi është i gabuar: autocisterna nuk është më e prirur për t'u përmbysur kur qarkullon bosh. Kur cisterna është bosh, nuk ka lëng që të lëvizë brenda saj dhe ta shtyjë mjetin anash. Rreziku më i madh i përmbysjes është kur cisterna, me një ndarje të vetme, është e mbushur pjesërisht, rreth 50–60%: lëngu ka hapësirë të lëvizë dhe në kthesë zhvendoset me gjithë masën e tij drejt anës së jashtme.

Pohimi është i saktë: autocisterna rrezikon më shumë të përmbyset kur cisterna, me një ndarje të vetme, është e mbushur pjesërisht, rreth 50–60%. Në këtë rast lëngu ka shumë hapësirë të lëvizë dhe masa e tij është e madhe: në kthesë zhvendoset anash dhe godet faqen e cisternës, në frenim përpara. Kur cisterna është plot, lëngu nuk ka ku të lëvizë; kur është bosh, nuk ka masë që të shtyjë. Prandaj me mbushje të pjesshme ngadalëso shumë në kthesa.

Pohimi është i saktë: pas një frenimi të fortë lëngu në cisternë zhvendoset përpara dhe e shtyn autocisternën në drejtim të lëvizjes. Për shkak të inercisë, lëngu vazhdon të lëvizë kur mjeti ngadalëson dhe përplaset me gjithë masën e tij në faqen e përparme të cisternës. Kjo shtytje e zgjat distancën e frenimit dhe mund ta bëjë mjetin të devijojë. Prandaj mbaj distancë më të madhe dhe freno herët e gradualisht.

Pohimi është i saktë: pozicioni i qendrës së gravitetit të një automjeti mallrash varet nga lloji i ngarkesës dhe nga mënyra si është sistemuar. Një ngarkesë e rëndë e vendosur poshtë e ul qendrën e gravitetit, ndërsa mallrat e vendosura lart ose të grumbulluara në njërën anë, përpara ose prapa, e ngrenë ose e zhvendosin atë. Sa më e lartë dhe më e zhvendosur të jetë qendra e gravitetit, aq më lehtë mjeti humb qëndrueshmërinë në kthesa dhe në frenim.

Pohimi është i gabuar: diafragmat e brendshme të cisternës nuk shërbejnë vetëm si përforcim i strukturës. Ato e forcojnë cisternën, por detyra e tyre kryesore është ta ndajnë atë në pjesë dhe ta frenojnë lëvizjen e lëngut. Lëngu kalon nëpër hapjet e diafragmave vetëm ngadalë, prandaj në kthesa, në frenim dhe në përshpejtim nuk përplaset me gjithë masën e tij në njërën anë, dhe mjeti mbetet më i qëndrueshëm.

Pohimi është i saktë: forma e cisternës ndikon në qëndrueshmërinë e automjetit në kthesë. Nga forma varet sa lart ndodhet qendra e gravitetit e ngarkesës dhe sa mund të lëvizë lëngu anash. Një cisternë e ulët dhe e gjerë e mban ngarkesën më poshtë se një cisternë e lartë me të njëjtin vëllim. Sa më e ulët qendra e gravitetit, aq më i vogël është rreziku i përmbysjes në kthesë.

Pohimi është i gabuar: forma e rezervuarit të autocisternës ndikon në qëndrueshmërinë e mjetit edhe kur transporton lëngje, jo vetëm pluhura. Nga forma varet lartësia e qendrës së gravitetit dhe hapësira ku mund të lëvizë ngarkesa. Te lëngjet ndikimi është edhe më i madh, sepse lëngu zhvendoset lirshëm në kthesa, në frenim dhe në përshpejtim. Një cisternë e ulët, me diafragma të brendshme, e bën mjetin më të qëndrueshëm.

Pohimi është i saktë: sistemimi i ngarkesës kontrollohet gjatë gjithë transportit, jo vetëm para nisjes. Me dridhjet, frenimet dhe kthesat ngarkesa mund të zhvendoset dhe rripat ose litarët mund të lirohen. Prandaj kontrolloje para nisjes, në ndalesat dhe pushimet gjatë rrugës dhe sa herë që ke frenuar fort ose dyshon se diçka ka lëvizur. Nëse duhet, ndalo në një vend të sigurt dhe risistemoje.

Pohimi është i saktë: drejtuesi i mjetit është përgjegjës që ngarkesa të jetë e sistemuar dhe e fiksuar si duhet. Edhe kur e ngarkojnë të tjerët, drejtuesi duhet ta kontrollojë para nisjes dhe gjatë udhëtimit, sepse ai e drejton mjetin dhe përgjigjet për sigurinë në rrugë. Kush qarkullon me ngarkesë të pasistemuar ndëshkohet dhe nuk mund ta vazhdojë udhëtimin derisa ta sistemojë atë.

Pohimi është i gabuar: kontrolli i sistemimit të ngarkesës nuk është përgjegjësi vetëm e kompanisë që figuron pronare në lejen e qarkullimit. Edhe drejtuesi i mjetit është përgjegjës: ai duhet ta kontrollojë ngarkesën para nisjes dhe gjatë rrugës, sepse ai qarkullon me të dhe ai ndëshkohet kur ngarkesa nuk është e sistemuar. Kompania duhet ta pajisë mjetin me mjetet e fiksimit, por drejtuesi nuk mund t'ia lërë asaj gjithë përgjegjësinë.

Pohimi është i gabuar: hapjet e diafragmave në cisternë nuk shërbejnë vetëm që të kalojë një person për pastrim. Ato lejojnë që lëngu të kalojë ngadalë nga një pjesë e cisternës në tjetrën, që cisterna të mbushet dhe të zbrazet si një e tërë, ndërsa vetë diafragmat e frenojnë lëvizjen e fortë të lëngut. Hapja lejon edhe hyrjen për kontroll dhe pastrim, por kjo nuk është detyra e saj e vetme.