Sistemi i lubrifikimit dhe sistemi i ftohjes: pyetje dhe përgjigje, faqja 4 nga 5

Pohimi është i gabuar: pompa hidraulike e timonit nuk është pjesë e sistemit të vaisjes së motorit. Ajo i përket sistemit të drejtimit (servotimonit): shtyn vaj hidraulik që ta bëjë më të lehtë kthimin e timonit. Ky vaj ka rezervuarin e vet dhe nuk përzihet me vajin e motorit. Sistemi i vaisjes përbëhet nga pompa e vajit, filtri, karteri dhe kanalet e vajit.

Pohimi është i gabuar: pompa e lëngut ftohës nuk është pjesë e sistemit të vaisjes, por e sistemit të ftohjes. Ajo qarkullon lëngun ftohës nëpër motor dhe radiator. Sistemi i vaisjes ka pompën e vet, pompën e vajit, që e dërgon vajin me presion te pjesët lëvizëse të motorit. Të dy lëngjet qarkullojnë në qarqe të ndara dhe nuk duhet të përzihen.

Pohimi është i gabuar: turbokompresori nuk është pjesë e sistemit të vaisjes. Ai i përket sistemit të furnizimit me ajër: me energjinë e gazrave të shkarkimit fut më shumë ajër në cilindra. Turbokompresori lubrifikohet nga vaji i motorit, sepse boshti i tij rrotullohet shumë shpejt, por ai është një përdorues i vajit, jo pjesë e sistemit që e dërgon.

Pohimi është i saktë: pompa e vajit e dërgon vajin me presion në qafat e bangove dhe të bjellave të boshtit motorik. Këto janë pjesët më të ngarkuara të motorit: mbi to rëndon forca e djegies dhe rrotullohen me shpejtësi të madhe. Vaji me presion mban mes tyre dhe kushinetave një shtresë të hollë, që i ndan sipërfaqet metalike. Kur presioni mungon, këto pjesë konsumohen e ngecin shpejt.

Pohimi është i saktë: pompa e vajit, si rregull, e merr lëvizjen nga boshti motorik. Ajo vihet në lëvizje drejtpërdrejt ose përmes ingranazheve ose zinxhirit, kështu që fillon të punojë sapo motori rrotullohet. Lidhja e fortë me boshtin motorik siguron që vaji të dërgohet gjithmonë sa kohë punon motori.

Pohimi është i saktë: pompa e vajit mund të vihet në lëvizje nga një prej ingranazheve të distribucionit. Këto ingranazhe e lidhin boshtin motorik me boshtin e shpërndarjes, kështu që rrotullohen sa herë punon motori. Duke marrë lëvizjen nga njëri prej tyre, pompa punon me siguri bashkë me motorin. Në motorë të tjerë ajo merr lëvizjen drejtpërdrejt nga boshti motorik ose me zinxhir.

Pohimi është i gabuar: pompa e vajit nuk e dërgon vajin me presion vetëm në qafat e boshtit të shpërndarjes. Vaji me presion shkon para së gjithash në qafat e bangove dhe të bjellave të boshtit motorik, pjesët më të ngarkuara të motorit, dhe prej andej edhe te boshti i shpërndarjes, mekanizmi i valvulave dhe, kur ka, turbokompresori.

Pohimi është i gabuar: pompa e vajit nuk vihet në lëvizje nga rripi i dinamos. Ajo e merr lëvizjen nga boshti motorik, drejtpërdrejt ose me ingranazhe ose zinxhir. Kështu vaji dërgohet sa kohë punon motori. Nëse pompa do të varej nga rripi i dinamos, këputja e tij do ta linte motorin pa vaj, gjë që do ta shkatërronte brenda pak çastesh.

Pohimi është i gabuar: pompa e vajit nuk vihet në lëvizje drejtpërdrejt nga volanti i motorit. Volanti ndodhet në fund të boshtit motorik dhe shërben për ta bërë rrotullimin të njëtrajtshëm dhe për ta lidhur motorin me friksionin. Pompa e vajit e merr lëvizjen nga boshti motorik, drejtpërdrejt ose përmes ingranazheve të distribucionit ose zinxhirit.

Pohimi është i saktë: vaji lubrifikues i motorit duhet të ketë temperaturë të ulët ngrirjeje. Në të ftohtë vaji trashet; nëse ngurtësohet, pompa nuk mund ta qarkullojë dhe pjesët e motorit mbeten pa vaj pikërisht në ndezje, kur konsumohen më shumë. Një vaj që mbetet i rrjedhshëm në temperatura të ulëta arrin shpejt te të gjitha pjesët, edhe në dimër.

Pohimi është i saktë: vaji i motorit duhet ta ruajë viskozitetin e nevojshëm edhe gjatë punës. Viskoziteti është trashësia e vajit. Kur motori nxehet, vaji hollohet; nëse hollohet tepër, shtresa mes pjesëve këputet dhe metali fërkohet me metalin. Prandaj vaji zgjidhet me viskozitetin që cakton prodhuesi, që ta mbrojë motorin si në ndezje, ashtu edhe në temperaturën e punës.

Pohimi është i saktë: vaji i motorit përcaktohet nga konstruktori (prodhuesi), sipas llojit të motorit. Motorët me benzinë dhe me naftë, me turbo ose pa turbo, me filtër grimcash ose pa të, kërkojnë vajra me veti të ndryshme. Prodhuesi jep në librin e mjetit viskozitetin (p.sh. 10W-40) dhe standardin që duhet të plotësojë vaji. Përdor vajin që kërkon ai.

Pohimi është i saktë: vaji i motorit zgjidhet edhe sipas stinës. Në të ftohtë vaji duhet të jetë mjaft i hollë që të qarkullojë shpejt gjatë ndezjes; në vapë duhet të mbetet mjaft i trashë që ta mbrojë motorin. Për këtë arsye shënimi i vajit, p.sh. 10W-40, tregon me numrin para „W“ (nga winter, dimër) sjelljen në të ftohtë dhe me numrin e dytë sjelljen në temperaturën e punës.

Pohimi është i gabuar: vaji i motorit nuk duhet të përmbajë ujë. Uji ia prish vetitë lubrifikuese, krijon me vajin një përzierje si majonezë dhe shkakton ndryshk në pjesët e motorit. Nëse vaji në shufrën matëse duket i bardhë dhe si qumësht, mund të ketë hyrë ujë ose lëng ftohës, shpesh nga guarnicioni i djegur i kokës së cilindrave: shko te mekaniku.

Pohimi është i gabuar: kërkesat për vajin e motorit nuk janë të njëjta në dimër dhe në periudhat e nxehta. Në dimër vaji duhet të jetë mjaft i rrjedhshëm që të arrijë shpejt te pjesët gjatë ndezjes në të ftohtë; në vapë duhet të mbetet mjaft i trashë, që shtresa mes pjesëve të mos këputet. Prandaj vaji zgjidhet edhe sipas stinës dhe klimës ku ecën mjeti, sipas udhëzimeve të prodhuesit.

Pohimi është i gabuar: vaji i motorit duhet të ketë temperaturë flakërimi (ndezjeje) të lartë, jo të ulët. Vaji prek pjesë shumë të nxehta, si muret e cilindrave, pistonat dhe turbokompresorin. Një vaj me temperaturë të ulët ndezjeje do të avullonte dhe do të digjej lehtë: do të harxhohej shpejt, do të linte blozë dhe mund të shkaktonte zjarr.

Pohimi është i gabuar: vaji i motorit nuk ndërrohet sa më shpesh, pa marrë parasysh gjendjen e tij. Ai ndërrohet pas kilometrave ose kohës që cakton prodhuesi, ose më herët kur gjendja e tij e kërkon, p.sh. kur është prishur ose ka ujë. Ndërrimet e panevojshme nuk e mbrojnë më mirë motorin: janë shpenzim i kotë dhe ndotin mjedisin me vaj të përdorur.

Pohimi është i saktë: një pjesë e detaleve të motorit lubrifikohen me vaj të dërguar me forcë nga pompa e vajit. Këto janë pjesët më të ngarkuara, si qafat e boshtit motorik dhe të bjellave, boshti i shpërndarjes dhe, kur ka, turbokompresori. Pompa e dërgon vajin me presion nëpër filtër dhe kanalet e motorit, që shtresa e vajit të mos këputet as nën ngarkesë të madhe.

Pohimi është i saktë: një pjesë e detaleve të motorit lubrifikohen me vaj të spërkatur. Vaji që del nga qafat e boshtit motorik dhe të bjellave hidhet përreth nga rrotullimi i tyre dhe lyen muret e cilindrave, pistonat dhe kunjat e tyre. Kështu vaisja me spërkatje plotëson atë me presion, në të njëjtin motor.

Pohimi është i saktë: vaisja ndikon drejtpërdrejt në jetëgjatësinë e motorit. Me vaj të mjaftueshëm dhe të pastër, pjesët lëvizëse ndahen nga një shtresë e hollë dhe konsumohen pak. Vaji i vjetër, i papërshtatshëm ose i pamjaftueshëm e rrit fërkimin, dhe motori konsumohet shpejt ose ngec. Prandaj kontrollo nivelin dhe ndërro vajin e filtrin në kohë.

Pohimi është i gabuar: vaisja është e domosdoshme për të gjitha llojet e motorëve me djegie të brendshme. Në çdo motor ka pjesë metalike që rrotullohen ose rrëshqasin mbi njëra-tjetrën; pa vaj ato nxehen, gërryhen dhe ngecin brenda pak minutash. Ndryshon vetëm mënyra: me pompë dhe presion, me spërkatje ose, te motorët e vegjël me dy kohë, me vaj të përzier me karburantin.

Pohimi është i gabuar: vaisja e motorëve nuk bëhet në të gjitha rastet vetëm me spërkatje nga rrotullimi i mekanizmit bjellë-manivelë. Në motorët e sotëm pjesët më të ngarkuara, si qafat e boshtit motorik dhe të bjellave, marrin vaj me presion nga pompa e vajit. Spërkatja nga rrotullimi i boshtit dhe i bjellave lyen pjesë të tjera, si muret e cilindrave, dhe e plotëson vaisjen me presion.

Pohimi është i gabuar: vajosja ndikon drejtpërdrejt në jetëgjatësinë e motorit. Vaji krijon një shtresë të hollë midis pjesëve që lëvizin, si pistonët, cilindrat, kushinetat dhe boshtet, që ato të mos fërkohen metal me metal. Ai largon edhe nxehtësinë dhe papastërtitë. Me vaj të pakët, të vjetër ose të papërshtatshëm pjesët konsumohen shpejt, mbinxehen dhe mund të bllokohen: motori dëmtohet rëndë.

Pohimi është i gabuar: edhe vaji i kutisë së shpejtësisë zëvendësohet, sipas afateve të prodhuesit. Ingranazhet e kambios punojnë nën ngarkesë të madhe dhe nxehen; me kohën vaji vjetrohet, humbet vetitë dhe mbushet me grimca metali nga konsumi. Afatet e ndërrimit të tij janë zakonisht më të gjata se ato të vajit të motorit, por ekzistojnë. Kontrollo nivelin dhe ndërroje sipas librit të mirëmbajtjes.

Pohimi është i gabuar: sistemi i lubrifikimit e zvogëlon fërkimin, nuk e rrit. Vaji vendos një shtresë të hollë midis sipërfaqeve që rrëshqasin mbi njëra-tjetrën, kështu pjesët lëvizin lehtë, konsumohen më pak dhe nxehen më pak. Sistemi ndihmon edhe ftohjen, e pastron motorin nga grimcat dhe e mbron nga ndryshku. Fërkimi i tepërt do të humbiste fuqi dhe do t'i dëmtonte pjesët.