Sistemi i lubrifikimit dhe sistemi i ftohjes: pyetje dhe përgjigje, faqja 2 nga 5

Pohimi është i saktë: ventilatori e përshpejton ftohjen e lëngut që kalon nëpër radiator. Ai shtyn ose thith ajër nëpër radiator, sidomos kur mjeti ecën ngadalë ose qëndron dhe rrjedha natyrore e ajrit nuk mjafton. Me më shumë ajër që kalon mes tubave, lëngu ftohet më shpejt dhe motori mbetet në temperaturën e duhur.

Pohimi është i saktë: ventilatori ndizet automatikisht kur lëngu ftohës kalon një temperaturë të caktuar. Një sensor ose ndërprerës termik mat temperaturën e lëngut dhe e ndez ventilatorin elektrik kur ajo rritet tepër. Te disa motorë, sidomos në kamionë, ventilatori lidhet me motorin përmes një bashkuesi (viskoz ose elektromagnetik), që gjithashtu kapet sipas temperaturës. Drejtuesi nuk duhet të bëjë asgjë.

Pohimi është i saktë: ventilatori fiket automatikisht kur temperatura e lëngut ftohës bie nën një vlerë të caktuar. I njëjti sensor ose ndërprerës termik që e ndez e fik kur nuk nevojitet më. Kështu motori nuk ftohet tepër dhe nuk harxhohet energji pa nevojë. Prandaj është normale që ventilatori të ndizet e të fiket vetë herë pas here gjatë udhëtimit.

Pohimi është i gabuar: ventilatori i ftohjes nuk aktivizohet nga drejtuesi me një ndërprerës në kabinë. Ai ndizet dhe fiket automatikisht, sipas temperaturës së lëngut ftohës, përmes një sensori ose ndërprerësi termik. Detyra e drejtuesit është të ndjekë termometrin dhe dritën paralajmëruese në panel dhe të ndalojë kur temperatura rritet tepër.

Pohimi është i gabuar: ventilatori i ftohjes nuk fiket në tatëpjeta (zbritje) të gjata. Ai ndizet dhe fiket vetëm sipas temperaturës së lëngut ftohës, pa marrë parasysh pjerrësinë e rrugës. Në tatëpjetë motori zakonisht punon me më pak ngarkesë dhe nxehet më pak, prandaj ventilatori ndizet më rrallë; por nëse lëngu nxehet, ai ndizet automatikisht.

Pohimi është i gabuar: kurrë mos hidh ujë të ftohtë mbi motorin e mbinxehur. Ndryshimi i menjëhershëm i temperaturës mund të çajë bllokun ose kokën e cilindrave, dhe avulli që krijohet mund të të djegë. Ndalo në një vend të sigurt, lëre motorin të ftohet vetë dhe pastaj kontrollo nivelin e lëngut ftohës. Nëse shkaku nuk duket, thirr mekanikun.

Pohimi është i gabuar: kur lëngu ftohës është shumë i nxehtë, mos e hap menjëherë kapakun e radiatorit. Qarku është nën presion dhe lëngu është mbi 100 °C; kur e hap kapakun, presioni bie, lëngu vlon menjëherë dhe mund të të spërkasë me avull e lëng përvëlues. Prit që motori të ftohet; pastaj hape kapakun ngadalë, me një leckë, që presioni të dalë gradualisht.

Pohimi është i gabuar: kur termostati prishet dhe lëngu mbinxehet, nuk mjafton ta heqësh vetë termostatin. Termostati i prishur duhet zëvendësuar me një të ri. Pa termostat motori nuk arrin temperaturën optimale: punon i ftohtë, harxhon më shumë karburant dhe vjetrohet më shpejt. Për më tepër, mbinxehja mund të ketë edhe shkaqe të tjera, si pompë e prishur, rrjedhje lëngu ose guarnicion i djegur, që duhen kontrolluar nga mekaniku.

Pohimi është i saktë: në ftohjen me lëng, lëngu e çon nxehtësinë e motorit në atmosferë përmes radiatorit. Lëngu qarkullon nëpër kanalet rreth cilindrave dhe në kokën e cilindrave, ku merr nxehtësinë. Pastaj kalon nëpër radiator, ku ajri që rrjedh mes tubave e merr këtë nxehtësi dhe e çon jashtë. I ftohur, lëngu kthehet në motor dhe cikli përsëritet.

Pohimi është i gabuar: edhe në sistemet moderne, uji mund të përdoret si zëvendësues i lëngut ftohës në rast nevoje. Nëse lëngu mungon gjatë udhëtimit, mund të shtosh ujë, me motorin të ftohur, për të arritur deri te servisi. Por kjo është vetëm zgjidhje e përkohshme: uji nuk mbron nga ngrirja dhe ndryshku, prandaj sa më shpejt rivendos përzierjen e duhur me antifriz.

Pohimi është i saktë: zmërçi (gëlqerja) që grumbullohet në tubat e radiatorit mund ta rrisë tepër temperaturën e lëngut ftohës. Zmërçi formohet sidomos kur në qark hidhet ujë i zakonshëm me shumë kripëra. Ai i ngushton tubat, ia pengon rrjedhën lëngut dhe ia vështirëson nxehtësisë kalimin drejt ajrit, kështu që radiatori ftoh më pak. Prandaj përdoret lëng ftohës i duhur.

Pohimi është i gabuar: ventilatori i radiatorit nuk shërben për të parandaluar ngrirjen e lëngut ftohës. Ai shtyn ajër nëpër radiator për ta ftohur lëngun kur ai nxehet tepër, pra bën të kundërtën. Nga ngrirja e mbron lëngun antifrizi, që ia ul temperaturën e ngrirjes shumë nën 0 °C.

Pohimi është i gabuar: edhe në sistemet moderne të mbyllura, niveli i lëngut ftohës duhet kontrolluar. Lëngu mund të ulet nga rrjedhjet në tuba, pompë ose radiator, ose nga avulli që del përmes kapakut. Niveli kontrollohet në rezervuarin e zgjerimit, me motor të ftohtë, dhe duhet të jetë mes shenjave MIN dhe MAX. Nëse ulet shpesh, kërko shkakun te mekaniku.

Pohimi është i saktë: në zonat me klimë të ftohtë antifrizi në qarkun e ftohjes është i domosdoshëm. Uji i pastër ngrin në 0 °C dhe, kur ngrin, zgjerohet: mund të çajë radiatorin, tubat, pompën, madje edhe bllokun e motorit. Antifrizi, i përzier me ujë në raportin e duhur, e ul shumë temperaturën e ngrirjes. Kontrolloje këtë përzierje para çdo dimri.

Pohimi është i gabuar: në motorët e automjeteve të artikuluara, si tërheqësit me gjysmërimorkio, ftohja me lëng është më e përdorur se ftohja me ajër. Këta motorë të mëdhenj prodhojnë shumë nxehtësi, të cilën lëngu ftohës e merr dhe e çon në radiator shumë më mirë se ajri. Ftohja me lëng mban edhe një temperaturë më të njëtrajtshme. Ftohja me ajër përdoret kryesisht te motoçikletat dhe motorët e vegjël.

Pohimi është i gabuar: temperatura e lëngut ftohës në këta motorë nuk duhet mbajtur nën 80 °C. Temperatura normale e punës së motorëve me ftohje me lëng është zakonisht rreth 90 °C, dhe qarku nën presion e lejon lëngun të shkojë edhe mbi 100 °C pa vluar. Një motor që punon gjithmonë nën 80 °C është i ftohtë: harxhon më shumë karburant dhe vjetrohet më shpejt. Rrezik ka kur akrepi i termometrit kalon në zonën e kuqe.

Pohimi është i saktë: mos shto ujë ose lëng të ftohtë në radiator kur motori është shumë i nxehtë. Lëngu i ftohtë mbi metalin e nxehur shkakton një ndryshim të menjëhershëm temperature, që mund të çajë kokën ose bllokun e cilindrave. Edhe hapja e kapakut të radiatorit në këtë çast është e rrezikshme: lëngu nën presion mund të shpërthejë e të të djegë. Prit që motori të ftohet.

Pohimi është i gabuar: zakonisht lëngu ftohës nuk është vetëm ujë i distiluar, por një përzierje uji me antifriz. Antifrizi, zakonisht me bazë glikoli, ul temperaturën e ngrirjes, rrit atë të vlimit dhe ka shtesa që mbrojnë nga ndryshku dhe gërryerja. Uji i distiluar përdoret për ta holluar antifrizin, sepse nuk lë gëlqere, por i vetëm nuk e mbron motorin as nga ngrirja, as nga korrozioni.

Pohimi është i gabuar: motori nuk duhet të punojë në temperatura të ulëta, deri në 60 °C, për të kursyer karburant. Është e kundërta: motori i ftohtë harxhon më shumë, sepse karburanti digjet më keq dhe vaji është i trashë. Ai vjetrohet edhe më shpejt dhe ndot më shumë. Motori punon më mirë në temperaturën optimale që cakton prodhuesi, zakonisht rreth 90 °C, të cilën e mban termostati.

Pohimi është i gabuar: kur ndizet ventilatori i ftohjes, kompresori i kondicionerit nuk fiket. Të dy punojnë të pavarur. Madje, kur kondicioneri punon, ventilatori shpesh ndizet më shumë, sepse ftoh edhe kondensatorin e kondicionerit, që ndodhet para radiatorit. Ventilatori ndizet sipas temperaturës së lëngut ftohës dhe nevojave të kondicionerit, jo për ta ndalur atë.

Pohimi është i gabuar: kur temperatura e lëngut ftohës është shumë e lartë, drita paralajmëruese në panelin e bordit (korskot) ndizet, jo fiket. Drita, zakonisht e kuqe me simbolin e termometrit, të paralajmëron se motori po mbinxehet. Ndalo sa më shpejt në një vend të sigurt dhe prit që motori të ftohet para se të kontrollosh nivelin e lëngut.

Pohimi është i gabuar: rritja e tepërt e temperaturës së lëngut ftohës nuk varet vetëm nga mënyra e drejtimit. Ngarkesa e madhe, ngjitjet e gjata dhe vapa ndikojnë, por shkaku shpesh është një defekt: mungesë lëngu nga rrjedhjet, rrip i këputur, pompë e prishur, termostat i bllokuar i mbyllur, radiator i bllokuar, ventilator që nuk ndizet ose guarnicion i djegur. Prandaj, kur ndodh, kontrollohet i gjithë sistemi.

Pohimi është i gabuar: temperatura shumë e lartë e lëngut ftohës nuk vjen vetëm nga mungesa e lëngut në rezervuar. Shkaqe të tjera janë termostati i bllokuar i mbyllur, pompa e prishur ose rripi i saj i këputur, radiatori i bllokuar nga zmërçi ose papastërtitë, ventilatori që nuk ndizet dhe guarnicioni i djegur i kokës së cilindrave. Edhe ngarkesa e madhe në ngjitje të gjata e rrit temperaturën.

Pohimi është i saktë: edhe ventilatori është pjesë e sistemit të ftohjes së motorit. Ai shtyn ajër nëpër radiator që lëngu ftohës të ftohet edhe kur mjeti ecën ngadalë ose qëndron dhe rrjedha natyrore e ajrit nuk mjafton. Bashkë me radiatorin, pompën, termostatin, tubat dhe kapakun e radiatorit, ai e mban motorin në temperaturën e duhur.

Pohimi është i saktë: radiatori është pjesë e sistemit të ftohjes së motorit. Në të, lëngu ftohës i nxehtë që vjen nga motori ia jep nxehtësinë ajrit që kalon mes tubave dhe fletëve të tij. Pastaj lëngu i ftohur kthehet në motor. Që ta bëjë mirë punën, radiatori duhet mbajtur i pastër nga jashtë dhe pa zmërç nga brenda.