Sistemi i lubrifikimit dhe sistemi i ftohjes: pyetje dhe përgjigje, faqja 3 nga 5

Pohimi është i saktë: pas ndezjes, termostati e ngroh shpejt motorin deri në temperaturën optimale, duke e qarkulluar lëngun në qarkun e shkurtër. Kur motori është i ftohtë, termostati qëndron i mbyllur dhe lëngu qarkullon vetëm brenda motorit, pa kaluar nëpër radiator. Kështu nxehtësia mbetet në motor dhe ai ngrohet shpejt. Kur arrin temperaturën e punës, termostati hapet dhe lëngu kalon edhe nëpër radiator.

Pohimi është i saktë: valvula „avull-ajër“ e kapakut të radiatorit është pjesë e sistemit të ftohjes. Kapaku ka dy valvula. Valvula e avullit hapet kur presioni në qark rritet tepër dhe lëshon avullin ose lëngun e tepërt. Valvula e ajrit hapet kur lëngu ftohet dhe në qark krijohet vakum, që tubat dhe radiatori të mos shtypen. Një kapak i prishur mund të shkaktojë mbinxehje ose humbje lëngu.

Pohimi është i gabuar: pompa e vajit nuk është pjesë e sistemit të ftohjes, por e sistemit të vaisjes (lubrifikimit). Ajo e thith vajin nga karteri dhe e dërgon me presion te pjesët lëvizëse të motorit, për të zvogëluar fërkimin. Lëngun e sistemit të ftohjes e qarkullon një pompë tjetër, pompa e lëngut ftohës (e ujit).

Pohimi është i gabuar: boshti i shpërndarjes nuk është pjesë e sistemit të ftohjes. Ai i përket mekanizmit të shpërndarjes (distribucionit): gungat e tij hapin dhe mbyllin valvulat e motorit në kohën e duhur. Boshti i shpërndarjes vihet në lëvizje nga boshti motorik me rrip, zinxhir ose ingranazhe. Sistemi i ftohjes përbëhet nga radiatori, pompa, termostati, ventilatori, tubat dhe kapaku i radiatorit.

Pohimi është i gabuar: kompresori i ajrit nuk është pjesë e sistemit të ftohjes. Në kamionë dhe autobusë ai prodhon ajrin e shtypur për sistemin e frenimit me ajër dhe për pajisje të tjera pneumatike, si pezullimi me ajër. Sistemi i ftohjes përbëhet nga radiatori, pompa e lëngut ftohës, termostati, ventilatori, tubat dhe kapaku i radiatorit.

Pohimi është i saktë: ventilatori e ftoh radiatorin duke e detyruar ajrin të kalojë nëpër të. Kur mjeti ecën shpejt, ajri kalon vetë nëpër radiator. Kur ecën ngadalë ose qëndron, kjo rrjedhë nuk mjafton, dhe ventilatori shtyn ose thith ajër nëpër tubat dhe fletët e radiatorit. Kështu lëngu ftohës vazhdon të ftohet dhe motori nuk mbinxehet.

Pohimi është i saktë: kapaku i radiatorit nxjerr avujt jashtë kur presioni i lëngut ftohës rritet tepër. Kapaku ka një valvulë me sustë që e mban qarkun nën presion, kështu lëngu nuk vlon edhe mbi 100 °C. Kur presioni kalon kufirin, valvula hapet dhe lëshon avullin ose lëngun e tepërt, zakonisht në rezervuarin e zgjerimit. Kështu tubat dhe radiatori nuk çahen.

Pohimi është i saktë: kur lëngu ftohet dhe në qark krijohet vakum, kapaku i radiatorit lejon të hyjë ajër. Pasi motori fiket, lëngu ftohës ftohet e tkurret, dhe presioni në qark bie nën atë të atmosferës. Valvula e vakumit në kapak hapet dhe lë të hyjë ajër (ose lëng nga rezervuari i zgjerimit). Pa të, tubat dhe radiatori mund të shtypeshin nga presioni i jashtëm.

Pohimi është i gabuar: uji i zakonshëm e dëmton radiatorin dhe sistemin e ftohjes. Kripërat e tij lënë zmërç (gëlqere) në tubat e radiatorit dhe në kanalet e motorit, që pengojnë rrjedhjen dhe ftohjen. Pa shtesat kundër korrozionit, uji ndryshk pjesët metalike, dhe në dimër mund të ngrijë e të çajë radiatorin. Prandaj përdoret lëng ftohës i përshtatshëm.

Pohimi është i gabuar: pompa e lëngut ftohës nuk e dërgon lëngun me presion në radiator, por në motor. Ajo e merr lëngun e ftohur nga radiatori dhe e shtyn në kanalet rreth cilindrave dhe në kokën e cilindrave, ku ai merr nxehtësinë. Prej andej lëngu i nxehtë kalon përmes termostatit në radiator, ku ftohet, dhe pastaj kthehet sërish te pompa.

Pohimi është i gabuar: në sistemin e ftohjes nuk rekomandohet uji natyral i zakonshëm. Kripërat e tij lënë zmërç në radiator dhe në kanalet e motorit, pa shtesa kundër korrozionit ai ndryshk pjesët metalike, dhe në dimër ngrin. Rekomandohet lëngu ftohës i caktuar nga prodhuesi: një përzierje antifrizi me ujë të distiluar ose të demineralizuar. Uji i zakonshëm hidhet vetëm në emergjencë.

Pohimi është i saktë: termostati rregullon sasinë e lëngut ftohës që kalon në radiator. Ai është një valvulë që hapet sipas temperaturës së lëngut. Kur motori është i ftohtë, qëndron i mbyllur dhe lëngu nuk shkon në radiator; kur temperatura rritet, hapet pak nga pak dhe lë të kalojë më shumë lëng për t'u ftohur. Kështu motori mbahet në temperaturën e punës.

Pohimi është i saktë: kur motori është i ftohtë, termostati e ndalon kalimin e lëngut ftohës në radiator. Lëngu qarkullon atëherë vetëm brenda motorit, në qarkun e shkurtër, dhe nxehtësia nuk humbet në radiator. Kështu motori arrin shpejt temperaturën e punës, në të cilën harxhon më pak, konsumohet më pak dhe ndot më pak. Pastaj termostati hapet dhe lëngu kalon edhe në radiator.

Pohimi është i saktë: nëse termostati prishet dhe mbetet i mbyllur, motori mund të mbinxehet shumë shpejt. Lëngu ftohës nuk arrin më në radiator dhe qarkullon vetëm brenda motorit, ku nxehet gjithnjë e më shumë. Akrepi i termometrit në panel ngjitet shpejt drejt zonës së kuqe. Në këtë rast ndalo dhe fik motorin para se të dëmtohet.

Pohimi është i gabuar: kur motori është i ftohtë, termostati nuk e lë lëngun ftohës të kalojë në radiator. Ai qëndron i mbyllur dhe lëngu qarkullon vetëm brenda motorit, që ky të ngrohet shpejt. Vetëm kur lëngu arrin temperaturën e punës, termostati hapet dhe lëngu fillon të kalojë nëpër radiator për t'u ftohur.

Pohimi është i gabuar: termostati, si rregull, nuk vendoset përpara pompës së lëngut ftohës. Zakonisht ai ndodhet në daljen e lëngut nga koka e cilindrave, aty ku nis tubi drejt radiatorit. Nga ky vend ai ndjek temperaturën e lëngut që del nga motori dhe vendos nëse lëngu do të kthehet drejt e në motor, në qarkun e shkurtër, apo do të kalojë nëpër radiator.

Pohimi është i saktë: sistemi i vaisjes (lubrifikimit) e dërgon vajin te pjesët lëvizëse të motorit. Pjesët që rrotullohen ose rrëshqasin mbi njëra-tjetrën, si boshti motorik, bjellat, pistonat dhe boshti i shpërndarjes, duhet të ndahen nga një shtresë e hollë vaji. Pa të, metali fërkohet me metalin, nxehet dhe pjesët ngecin. Prandaj kontrollo rregullisht nivelin e vajit.

Pohimi është i saktë: sistemi i vaisjes mund të jetë i kombinuar, me vaj të dërguar me presion dhe me spërkatje. Pompa e vajit e dërgon vajin me presion te pjesët më të ngarkuara, si qafat e boshtit motorik dhe të bjellave dhe boshti i shpërndarjes. Pjesë të tjera, si muret e cilindrave dhe kunjat e pistonave, lyhen nga vaji që spërkatet nga pjesët që rrotullohen. Ky është sistemi më i zakonshëm.

Pohimi është i saktë: sistemi i vaisjes zvogëlon fërkimin dhe largon nxehtësinë dhe mbeturinat mes pjesëve lëvizëse. Shtresa e vajit i ndan sipërfaqet metalike, që të mos fërkohen drejtpërdrejt. Duke qarkulluar, vaji merr një pjesë të nxehtësisë dhe i mbart grimcat e metalit dhe blozën te filtri i vajit. Prandaj vaji dhe filtri ndërrohen në kohën që cakton prodhuesi.

Pohimi është i gabuar: sistemi i vaisjes nuk është vetëm me spërkatje. Në motorët e sotëm pjesët më të ngarkuara, si qafat e boshtit motorik dhe të bjellave, lubrifikohen me vaj të dërguar me presion nga pompa e vajit. Spërkatja e plotëson këtë vaisje për muret e cilindrave dhe pjesë të tjera. Zakonisht të dyja mënyrat kombinohen në të njëjtin motor.

Pohimi është i gabuar: sistemi i vaisjes së motorit nuk lubrifikon kutinë e shpejtësisë. Kutia e shpejtësisë ka vajin e saj, një vaj transmisioni të veçantë, me veti të ndryshme nga vaji i motorit, që kontrollohet dhe ndërrohet më vete. Sistemi i vaisjes së motorit e dërgon vajin te pjesët lëvizëse të vetë motorit.

Pohimi është i gabuar: sistemi i vaisjes nuk shërben vetëm për ftohjen e motorit. Detyra e tij kryesore është të zvogëlojë fërkimin mes pjesëve lëvizëse. Përveç kësaj, vaji merr një pjesë të nxehtësisë, mbart papastërtitë te filtri, ndihmon në puthitjen mes pistonave dhe cilindrave dhe i mbron pjesët nga ndryshku. Ftohjen kryesore e bën sistemi i ftohjes.

Pohimi është i saktë: pompa e vajit është pjesë e sistemit të vaisjes së detyruar. Ajo e thith vajin nga karteri dhe e dërgon me presion, përmes filtrit, nëpër kanalet e motorit te pjesët lëvizëse. Pikërisht kjo e bën vaisjen „të detyruar“. Nëse presioni i vajit bie, ndizet drita e vajit në panel: ndalo dhe fik motorin menjëherë.

Pohimi është i saktë: filtri i vajit është pjesë e sistemit të vaisjes së detyruar. Vaji që dërgon pompa kalon nëpër filtër para se të arrijë te pjesët lëvizëse. Filtri mban grimcat e metalit, blozën dhe papastërtitë që do të gërryenin qafat e boshtit motorik, bjellat dhe pjesët e tjera. Ai ndërrohet zakonisht bashkë me vajin.

Pohimi është i saktë: valvula e sigurisë që e lë vajin të qarkullojë kur filtri bllokohet është pjesë e sistemit të vaisjes së detyruar. Kur filtri mbushet me papastërti, valvula hapet dhe vaji kalon pa u filtruar, që pjesët e motorit të mos mbeten pa vaj. Vaji i pafiltruar dëmton më pak se mungesa e vajit. Por kjo është vetëm mbrojtje emergjence: filtri dhe vaji duhen ndërruar në kohë.