Aksidentet dhe ndihma e parë: pyetje dhe përgjigje, faqja 3 nga 3

Pohimi është i saktë: te i dëmtuari pa ndjenja që nuk merr frymë, liroji fillimisht gojën dhe hundën nga çdo pengesë. Gjaku, të vjellat, dhëmbët e thyer ose dheu mund t'ia bllokojnë rrugët e ajrit. Pasi t'i pastrosh, anoja kokën lehtë prapa dhe ngrije mjekrën, që gjuha të mos e mbyllë fytin. Nëse ende nuk merr frymë, thirr ndihmën e shpejtë dhe fillo masazhin e zemrës, nëse di ta bësh.

Pohimi është i saktë: të dëmtuarin pa ndjenja nuk e lë vetëm, por kujdesesh për të deri në ardhjen e ambulancës. Gjendja e tij mund të ndryshojë shpejt: mund të ndalojë së marri frymë, të vjellë ose të ftohet. Qëndro pranë tij, kontrollo vazhdimisht frymëmarrjen, mbaje të mbuluar dhe, kur të mbërrijnë, u trego mjekëve çfarë ka ndodhur.

Pohimi është i gabuar: të dëmtuarin pa ndjenja nuk e fashon që të mos lëvizë kokën. Fashimi nuk i ndihmon dhe mund t'ia vështirësojë frymëmarrjen ose ta pengojë të nxjerrë të vjellat. Ajo që i duhet është rruga e lirë e frymëmarrjes: nëse merr frymë, vendose në pozicionin anësor të sigurisë dhe kontrolloje vazhdimisht. Nëse dyshon për dëmtim të qafës, lëvize sa më pak dhe mbaja kokën me duar në një vijë me trupin.

Pohimi është i saktë: i dëmtuari me dëmtim në kafazin e kraharorit vendoset gjysmë ulur, që të marrë frymë më lehtë. Në këtë pozicion mushkëritë kanë më shumë hapësirë dhe muskujt e frymëmarrjes punojnë më lehtë, ndërsa shtrirja e rëndon frymëmarrjen. Mbështetja shpinën, për shembull te një xhaketë e palosur ose te një mur, dhe prit ndihmën e shpejtë.

Pohimi është i saktë: i dëmtuari i vetëdijshëm me traumë në kafazin e kraharorit ruhet me kujdes deri në ardhjen e ndihmës. Një brinjë e thyer mund të dëmtojë mushkëritë dhe gjendja e tij mund të përkeqësohet papritur. Vendose gjysmë ulur, mos e lër të lëvizë pa nevojë, qetësoje dhe kontrollo vazhdimisht frymëmarrjen e tij derisa të mbërrijë ndihma e shpejtë.

Pohimi është i gabuar: të dëmtuarin me dëmtim në kafazin e kraharorit nuk e nxit të marrë frymë thellë. Frymëmarrja e thellë e zgjeron kraharorin dhe mund ta lëvizë një brinjë të thyer, me dhimbje të forta dhe rrezik për mushkëritë. Lëre të marrë frymë me ritmin e vet, vendose gjysmë ulur që t'i lehtësohet frymëmarrja dhe mbaje të qetë deri në ardhjen e ndihmës.

Pohimi është i gabuar: i dëmtuari i vetëdijshëm me traumë në kraharor nuk shtrihet, por vendoset gjysmë ulur. Kur është shtrirë, organet e barkut shtyjnë drejt kraharorit dhe frymëmarrja bëhet më e vështirë. Në pozicionin gjysmë ulur, me shpinën të mbështetur, mushkëritë kanë më shumë hapësirë dhe ai merr frymë më lehtë.

Pohimi është i gabuar: i dëmtuari me dëmtim në kraharor vendoset gjysmë ulur për të marrë frymë më lehtë, jo drejt për të kufizuar daljen e gjakut. Qëllimi i pozicionit është frymëmarrja. Ulur krejt drejt, pa mbështetje, ai lodhet dhe mund të bjerë të fikët; pozicioni gjysmë ulur, me shpinën të mbështetur, u jep mushkërive hapësirë dhe e mban të qetë.

Pohimi është i saktë: gjymtyra e thyer nuk lëvizet para se të bëhet e palëvizshme. Kur lëvizin, skajet e mprehta të kockës së thyer mund të çajnë ena gjaku, nerva dhe muskuj, ose ta kthejnë një frakturë të mbyllur në të hapur. Lëvizja shkakton edhe dhimbje të forta, që e rëndojnë gjendjen e shokut. Mbaje gjymtyrën ashtu siç e gjen derisa ta fiksosh.

Pohimi është i saktë: gjymtyra e thyer bëhet e palëvizshme me mjete të rastit deri në ardhjen e ndihmës. Për këtë mjafton një dërrasë, një shkop, një revistë e mbështjellë ose një batanije e palosur, të lidhura me rripa ose me shalle. Fiksimi duhet të përfshijë edhe nyjat mbi dhe nën thyerjen. Mos e shtrëngo shumë dhe mos u përpiq ta drejtosh gjymtyrën.

Pohimi është i saktë: gjymtyrët me fraktura duhet të bëhen të palëvizshme. Kur kocka e thyer nuk lëviz, dhimbja zbutet dhe skajet e saj nuk dëmtojnë enët e gjakut, nervat dhe muskujt përreth. Fiksoje gjymtyrën në pozicionin ku e gjen, me mjete të rastit, dhe mos u përpiq ta drejtosh ose ta rregullosh.

Pohimi është i gabuar: të dëmtuarin me frakturë nuk e nxit ta lëvizë gjymtyrën e thyer. Lëvizja i shkakton dhimbje të forta dhe skajet e kockës mund të çajnë ena gjaku, nerva dhe lëkurën. Vlerësimi i dëmtimeve është punë e mjekut, me radiografi. Ti mbaje gjymtyrën të palëvizshme dhe prit ndihmën e shpejtë.

Pohimi është i gabuar: kockën që ka dalë jashtë nuk duhet ta rivendosësh në vend. Duke e shtyrë brenda, fut papastërti thellë në plagë dhe mund të dëmtosh ena gjaku dhe nerva. Mbulo plagën dhe kockën me garzë sterile ose me një copë të pastër, pa shtypur mbi kockë, dhe fiksoje gjymtyrën ashtu siç është deri në ardhjen e ndihmës.

Pohimi është i saktë: flakët mbi një të dëmtuar shuhen duke e mbuluar me batanije ose me material të ngjashëm. Batanija ia pret flakës ajrin dhe zjarri shuhet. Përdor një material jo sintetik, si leshi ose pambuku, sepse sintetikët shkrihen nga nxehtësia. Mos e lër të dëmtuarin të vrapojë, sepse lëvizja e ndez flakën më shumë; nëse s'ke batanije, rrotulloje në tokë.

Pohimi është i saktë: mbetjet e veshjeve të ngjitura në pjesët e djegura nuk hiqen. Duke i shqitur, heq bashkë me to edhe lëkurën e djegur, e zgjeron plagën dhe e ekspozon ndaj infeksionit. Prite rrobën rreth pjesës së ngjitur dhe hiq rrobat e tjera, unazat dhe orët para se të fryhet trupi; pjesën e ngjitur lëre për mjekun.

Pohimi është i saktë: djegia me skuqje të lëkurës ftohet me kompresa me ujë të ftohtë ose me akull. Ftohja e ndalon nxehtësinë që vazhdon ta djegë lëkurën edhe pas largimit nga zjarri dhe e zbut dhimbjen. Mbaje pjesën e djegur nën ujë të ftohtë për disa minuta. Akullin mos e vendos drejtpërdrejt mbi lëkurë: mbështille në një copë të pastër, që të mos e dëmtojë lëkurën nga të ftohtit.

Pohimi është i saktë: djegiet e trupit mbulohen me material sa më steril, ose të paktën të pastër. Lëkura e djegur nuk e mbron më trupin nga mikrobet, prandaj plaga infektohet lehtë. Mbuloje lirshëm me garzë sterile ose me një çarçaf të pastër, pa e shtrënguar. Mos vendos vajra, kremra ose ilaçe shtëpie mbi djegien dhe mos i çaj flluskat.

Pohimi është i gabuar: mbetjet e veshjeve të ngjitura në djegie nuk hiqen. Kur i shqit, heq bashkë me to edhe lëkurën e djegur dhe e zgjeron plagën, me dhimbje të forta dhe rrezik infeksioni. Hiq vetëm rrobat dhe sendet që nuk janë ngjitur, si unazat dhe orët, para se pjesa të fryhet, dhe pjesët e ngjitura lëri për mjekun.

Pohimi është i gabuar: djegiet nuk dezinfektohen me alkool. Alkooli shkakton dhimbje të forta dhe e dëmton edhe më shumë lëkurën e djegur, që tashmë është e plagosur. Djegien ftohe me ujë të ftohtë dhe mbuloje me garzë sterile ose me një copë të pastër; pastrimin dhe mjekimin e plagës i bën mjeku.

Pohimi është i gabuar: te një i dëmtuar me djegie nuk mjafton të njoftosh zjarrfikësit dhe të presësh. Thirr ndihmën e shpejtë, dhe zjarrfikësit nëse ka zjarr, por njëkohësisht vepro: shuaj flakët mbi të dëmtuarin me një batanije, ftohe djegien me ujë të ftohtë dhe mbuloje me material të pastër. Minutat e para vendosin sa thellë do të shkojë djegia.