Aksidentet dhe ndihma e parë: pyetje dhe përgjigje, faqja 2 nga 3

Pohimi është i saktë: ndihmo të dëmtuarin, por mos ndërmerr veprime që u takojnë mjekëve. Ndihma e parë kufizohet në masa të thjeshta: thirrja e ndihmës së shpejtë, ndalimi i gjakderdhjes, pozicioni i duhur i trupit dhe mbrojtja nga të ftohtit. Mos jep barna, mos i rregullo kockat e thyera dhe mos nxirr trupa të huaj nga plagët: këto ndërhyrje mund ta përkeqësojnë gjendjen e tij.

Pohimi është i saktë: ai që jep ndihmën duhet ta sigurojë dhe ta sinjalizojë sa më mirë zonën e aksidentit. Pa këtë, mjetet që vijnë mund të godasin mjetet e aksidentuara, të plagosurit ose ata që ndihmojnë. Ndiz dritat e emergjencës, vendos trekëndëshin e rrezikut, fik motorët e mjeteve të aksidentuara dhe vetëm pastaj kujdesu për të dëmtuarit.

Pohimi është i gabuar: ai që jep ndihmën nuk i jep të dëmtuarit barna pa pasur kompetencën e duhur. Një ilaç mund të jetë i rrezikshëm për dikë me lëndime të brendshme, me alergji ose me humbje vetëdijeje, dhe mund t'ia fshehë mjekut shenjat e dëmtimit. Kufizohu te masat e thjeshta të ndihmës së parë dhe lëre mjekimin në dorë të personelit mjekësor.

Pohimi është i saktë: ndihma e parë përbëhet nga masa të thjeshta dhe të shpejta që e mbajnë gjallë të dëmtuarin deri në ardhjen e ndihmës mjekësore. Ajo nuk e zëvendëson mjekun: synon të ruajë frymëmarrjen, të ndalojë gjakderdhjen dhe të parandalojë përkeqësimin e gjendjes. Këto veprime mund t'i bëjë kushdo, pa pajisje të veçanta, në minutat e para pas aksidentit.

Pohimi është i saktë: qëllimi i ndihmës së parë është ta ndihmosh të dëmtuarin sa më mirë të jetë e mundur, në pritje të ndihmës mjekësore. Ti nuk ke mjetet dhe njohuritë e mjekut, por mund ta mbash të dëmtuarin të sigurt, të qetë dhe të ngrohtë, të ndalosh një gjakderdhje dhe ta vendosësh në pozicionin e duhur. Këto masa shpesh vendosin se në çfarë gjendje do ta gjejë ambulanca.

Pohimi është i saktë: një nga qëllimet e ndihmës së parë është të shmanget që i dëmtuari të lëndohet përsëri. Rreziqet e reja vijnë nga mjetet që kalojnë, nga zjarri ose nga lëvizjet e gabuara të trupit të tij. Sinjalizo vendin, mos e lëviz të dëmtuarin pa nevojë dhe zhvendose vetëm kur mbetja aty e vë në rrezik më të madh, për shembull nga zjarri.

Pohimi është i saktë: gjatë ndihmës së parë duhet shmangur çdo ndërhyrje e gabuar. Një veprim i gabuar mund ta dëmtojë të plagosurin më shumë se vetë aksidenti: lëvizja e dikujt me dëmtim në shtyllën kurrizore, nxjerrja e një trupi të huaj nga plaga ose ngritja në këmbë e dikujt në gjendje shoku. Bëj vetëm atë që e di se është e drejtë dhe për pjesën tjetër prit ndihmën mjekësore.

Pohimi është i gabuar: i dëmtuari nuk largohet në çdo rast nga vendi i aksidentit. Lëvizja e dikujt me fraktura ose me dëmtim në shtyllën kurrizore mund t'i shkaktojë lëndime të reja, deri në paralizë. E zhvendos vetëm kur mbetja aty e rrezikon jetën e tij, për shembull nga zjarri ose nga mjetet që kalojnë. Përndryshe e lë ku është, e mbron duke sinjalizuar vendin dhe pret ndihmën mjekësore.

Pohimi është i gabuar: ndihma e parë nuk synon të pengojë ndërhyrjet për ta lehtësuar punën e policisë. Shpëtimi i jetës vjen para çdo gjëje tjetër. Ruaje vendin dhe gjurmët e aksidentit sa të mundesh, por kurrë në kurriz të të dëmtuarit: ndihmoje atë, thirr ndihmën e shpejtë dhe lëre policinë të bëjë punën e saj kur të mbërrijë.

Pohimi është i saktë: trupat e huaj në një plagë që rrjedh gjak nuk lëvizen dhe nuk nxirren. Një copë xhami ose metali e ngulur në plagë shpesh e mbyll vetë enën e gjakut që ka çarë; nëse e nxjerr ose e lëviz, gjakderdhja mund të bëhet shumë më e rëndë. Mbulo plagën rreth trupit të huaj me garzë të pastër, pa shtypur mbi të, dhe prit ndihmën mjekësore.

Pohimi është i saktë: gjakderdhja ndalohet duke e mbyllur plagën me garzë sterile ose me një copë të pastër. Shtypja e drejtpërdrejtë mbi plagë është mënyra më e thjeshtë dhe më e sigurt për ta ndalur gjakun, ndërsa materiali i pastër e mbron plagën nga infeksioni. Nëse garza mbushet me gjak, mos e hiq: vendos një tjetër sipër dhe vazhdo të shtypësh deri në ardhjen e ndihmës.

Pohimi është i saktë: i dëmtuari me plagë që rrjedh gjak mbahet ulur ose shtrirë. Humbja e gjakut mund të shkaktojë marramendje dhe të fikët; nëse i dëmtuari rri në këmbë, mund të rrëzohet dhe të lëndohet sërish. Ulur ose shtrirë ai qëndron më i qetë, zemra punon më lehtë dhe ti mund ta shtypësh plagën me siguri.

Pohimi është i saktë: plaga me gjakderdhje të jashtme mbyllet me garzë të pastër dhe thirret menjëherë ndihma e shpejtë. Shtypja e plagës e ngadalëson ose e ndalon humbjen e gjakut, por një gjakderdhje e rëndë kërkon kujdes mjekësor sa më shpejt. Nëse ka të tjerë pranë, njëri e shtyp plagën ndërsa tjetri telefonon; nëse je vetëm, thirr ndihmën duke vazhduar ta shtypësh plagën.

Pohimi është i gabuar: trupat e huaj në një plagë që rrjedh gjak nuk nxirren, por lihen në vend deri te mjeku. Një objekt i ngulur në plagë shpesh e mbyll vetë enën e gjakut që ka dëmtuar; nëse e nxjerr, gjakderdhja mund të bëhet e rrezikshme, dhe mund t'i dëmtosh edhe më shumë indet përreth. Mbulo plagën rreth tij me garzë të pastër dhe prit ndihmën mjekësore.

Pohimi është i saktë: syri me trup të huaj mbulohet me kujdes me garzë të pastër, pa e nxjerrë trupin e huaj. Përpjekja për ta nxjerrë mund ta gërvishtë ose ta çajë syrin. Garza e mbron syrin dhe e pengon të dëmtuarin ta prekë. Mirë është të mbulohen të dy sytë, sepse kur lëviz syri i shëndoshë, lëviz edhe ai i dëmtuari.

Pohimi është i saktë: i dëmtuari me trup të huaj në sy nuk duhet lënë ta prekë syrin. Fërkimi ose shtypja e syrit e lëviz trupin e huaj dhe mund ta gërvishtë ose ta çajë kornenë, duke shkaktuar dëmtime më të rënda. Mbuloje syrin me garzë të pastër, qetësoje të dëmtuarin dhe prit ndihmën e një mjeku specialist.

Pohimi është i saktë: syri mbulohet me garzë të pastër dhe nuk preket deri në ndërhyrjen e specialistit. Garza e mbron syrin nga papastërtitë dhe nga prekja, ndërsa çdo përpjekje për ta pastruar vetë mund ta shtyjë trupin e huaj më thellë. Vetëm mjeku specialist, me pajisjet e duhura, mund ta nxjerrë atë pa e dëmtuar syrin.

Pohimi është i saktë: trupi i huaj në sy hiqet vetëm nga një mjek specialist. Syri është organ shumë i ndjeshëm dhe një gërvishtje e kornesë mund ta dëmtojë shikimin përgjithmonë. Mjeku ka pajisjet dhe barnat për ta nxjerrë trupin e huaj pa e dëmtuar syrin. Ti kufizohu ta mbulosh syrin me garzë të pastër dhe ta pengosh të dëmtuarin ta prekë.

Pohimi është i gabuar: mos u përpiq ta nxjerrësh trupin e huaj nga syri. Përpjekja mund ta gërvishtë ose ta çajë syrin dhe ta shtyjë trupin e huaj më thellë, me dëmtime shumë më të rënda se rreziku i infeksionit. Mbulo syrin me garzë të pastër, pengoje të dëmtuarin ta prekë dhe lëre nxjerrjen në dorë të mjekut specialist.

Pohimi është i gabuar: në syrin me trup të huaj nuk hidhet ujë për ta nxjerrë atë. Në aksident trupat e huaj në sy janë zakonisht copëza xhami ose metali: rrjedha e ujit mund t'i lëvizë dhe ta dëmtojë më shumë syrin, ndërsa uji i papastër sjell infeksion. Mbulo syrin me garzë të pastër, pengoje të dëmtuarin ta prekë dhe prit ndihmën e mjekut specialist.

Pohimi është i saktë: lëkura e ftohtë dhe shumë e zbehtë është shenjë e fillimit të gjendjes së shokut. Në shok gjaku nuk qarkullon më si duhet dhe trupi e drejton atë te organet më të rëndësishme, duke e lënë lëkurën pa gjak. Shenja të tjera janë djersa e ftohtë, pulsi i shpejtë dhe i dobët, frymëmarrja e shpejtë, etja dhe shqetësimi. Thirr menjëherë ndihmën e shpejtë.

Pohimi është i gabuar: në fillim të gjendjes së shokut lëkura bëhet e zbehtë dhe e ftohtë, jo e kuqe. Shoku ndodh kur gjaku nuk qarkullon më mjaftueshëm, për shembull pas një gjakderdhjeje të madhe. Trupi e tërheq gjakun nga lëkura drejt organeve jetësore, prandaj ajo zbehet, ftohet dhe mbulohet me djersë të ftohtë, ndërsa pulsi bëhet i shpejtë dhe i dobët.

Pohimi është i saktë: i dëmtuari në gjendje shoku shtrihet në shpinë me këmbët e ngritura. Kështu gjaku nga këmbët rrjedh drejt zemrës dhe trurit, që kanë më shumë nevojë për të. Mbuloje me një batanije që të mos ftohet, qetësoje dhe thirr ndihmën e shpejtë. Mos ia ngri këmbët nëse dyshon për thyerje në to, në legen ose në shtyllën kurrizore.

Pohimi është i gabuar: i dëmtuari në gjendje shoku nuk ngrihet të ecë, por shtrihet me këmbët e ngritura. Në shok truri nuk merr gjak të mjaftueshëm; në këmbë i dëmtuari mund të bjerë të fikët, të rrëzohet dhe të lëndohet sërish, ndërsa lëvizja e rëndon edhe më shumë zemrën. Mbaje shtrirë, të mbuluar dhe të qetë deri në ardhjen e ndihmës së shpejtë.

Pohimi është i saktë: i dëmtuari pa ndjenja, kur merr frymë, vendoset në pozicionin anësor të sigurisë. Kur njeriu është pa ndjenja, gjuha mund t'i bjerë prapa dhe t'ia bllokojë rrugët e frymëmarrjes, dhe të vjellat mund t'i shkojnë në mushkëri. I shtrirë anash, me kokën pak prapa, goja i mbetet e lirë dhe lëngjet dalin jashtë. Kontrollo vazhdimisht frymëmarrjen e tij deri në ardhjen e ambulancës.