Правила на сообраќајот: прашања и одговори, страница 7 од 12

Возачката дозвола се издава со рок на важење од 10 години.
Рокот е запишан на самата дозвола. Пред да истече, треба да ја замениш со нова, бидејќи со дозвола на која ѝ истекол рокот не смееш да управуваш со моторно возило. Затоа следи го рокот и навреме побарај нова дозвола.

При издавањето на возачката дозвола, надлежниот орган на возачот му издава и возачка книшка.
Во возачката книшка се запишуваат негативните бодови и прекршочната санкција забрана за управување со моторно возило за сторените прекршоци. Сообраќајната дозвола е исправа за возилото, а не за возачот, а меѓународната возачка дозвола ја користиш кога возиш во странство. Ниедна од нив не служи за запишување на бодовите.

За возачот-почетник нема никаква толеранција на алкохол во крвта.
Тој не смее да управува возило ниту со најмала количина алкохол во организмот. Почетникот има малку искуство и побавно ги препознава опасностите, а алкохолот дополнително ги намалува вниманието и брзината на реакција. Границата од 0,50 г/кг важи за возачите што управуваат возила за сопствени потреби, а не за почетниците.

За возачите што управуваат возила за сопствени потреби законската толеранција е до 0,50 г/кг алкохол во крвта.
Со повеќе алкохол од тоа се смета дека си под дејство на алкохол и не смееш да управуваш. Сепак, и под 0,50 г/кг алкохолот го намалува вниманието и ја забавува реакцијата, па најбезбедно е воопшто да не пиеш пред возење. За возачите-почетници и за професионалните возачи нема никаква толеранција.

Дури и малата количина алкохол во крвта ја намалува брзината на реакција на возачот.
Алкохолот делува на нервниот систем уште од првата чаша: ти треба подолго време да забележиш опасност и да реагираш, па возилото до почетокот на сопирањето поминува подолг пат. Видното поле не се шири, туку се стеснува. Чувството на опуштеност е измамно: возачот станува посамоуверен и повеќе ризикува, а не вози постабилно.

Возачот-почетник не смее да управува возило од 23 часот до 05 часот, освен ако со него во возилото е возач постар од 25 години, на кој не му е изречена забрана за управување со моторно возило.
Ноќта е најопасна за неискусните возачи: видливоста е намалена, а заморот е поголем. Затоа почетникот во тие часови вози само со искусен придружник, кој може да го предупреди и да му помогне. Часовите од 21 до 06 и од 22 до 07 не се пропишаниот период.

Возачот-почетник со возачка дозвола од „Б“ категорија не смее да врши организиран превоз на деца.
Организираниот превоз на деца, на пример на ученици до училиште или на екскурзија, бара искусен возач, бидејќи децата се најранливите патници и за нив е потребна посебна грижа. Почетникот смее да вози и надвор од населено место и на автопат, само мора да ги почитува правилата за почетници, на пример за алкохолот и за ноќното возење.

Општински пат е јавен пат што поврзува населени места на општината.
Општинските патишта ги поврзуваат селата и населбите во рамките на една општина. Патиштата што ги поврзуваат градовите или ја поврзуваат државата со соседните држави се од повисока категорија, државни патишта.

Регионален пат од прва категорија е јавен пат што поврзува подрачја на две или повеќе општини.
Тој е над општинските патишта, кои поврзуваат населби во рамките на една општина. Патот што поврзува две држави е од уште повисока категорија, па и тој не е регионален пат.

Автобуското стојалиште во населено место, обележано со знак и ознаки на коловозот, е наменето за застанување само на автобусите на јавниот градски превоз.
Стојалиштето служи патниците безбедно да влезат во градскиот автобус и да излезат од него. Ако на него застане друго возило, автобусот мора да запре на коловозот, па патниците излегуваат на сообраќајната лента. Затоа таму не смеат да застануваат ни такси возилата, ни меѓуградските автобуси, ни товарните возила.

Во зоната на смирен сообраќај возилата не смеат да се движат со брзина поголема од брзината на движење на пешаците.
Таму децата смеат да играат и на коловозот, а пешаците се движат по целата површина на улицата. Затоа возиш со брзина на пешак, внимаваш на секое дете и, ако е потребно, запираш. 30 и 40 км/ч се многу побрзо од тоа, а прописот не бара најмала брзина, туку ја ограничува најголемата.

Комбајнот, земјоделскиот и шумскиот трактор, ваљакот, финишерот, косачката и копачот на ровови спаѓаат во групата на мобилни машини.
Тоа се моторни возила со сопствени уреди, наменети за вршење на определени работи, на пример во земјоделството, шумарството или градежништвото, а не за превоз на товар или патници. Затоа не се товарни возила. Ни „кондиционирани возила“ не е групата во која спаѓаат овие машини.

Најдобар лек за заморот е одморот.
Уморниот возач реагира побавно, полошо проценува и може за миг да заспие додека вози. Кога ќе почувствуваш замор, запри на безбедно место и одмори се, а на подолг пат прави паузи на секои два часа. Психоактивните лекови не го отстрануваат заморот и може дополнително да ја намалат способноста за возење, а антибиотиците немаат врска со заморот.

Одржување на спортски и други приредби на пат е дозволено само по претходно добиено одобрение.
Трка, маратон или друга приредба го зафаќа патот и го попречува сообраќајот. Затоа надлежниот орган мора однапред да ја одобри и да определи како ќе се регулира сообраќајот, на пример со затворање на патот или со обиколен правец. Без одобрение приредбата не смее да се одржи, без оглед на категоријата на патот.

На пат со еднонасочен сообраќај не смееш да се движиш со возилото во спротивна насока.
Сите возила на таков пат се движат во иста насока, а другите учесници не очекуваат возило што им доаѓа во пресрет, па секое возење во спротивна насока може да заврши со челен судир. Возењето наназад на краток дел, на пример при паркирање, и обиколувањето на пречка не се забранети, ако ги правиш внимателно и безбедно.

Кога возилото за јавен градски превоз излегува од стојалиштето, должен си да ја намалиш брзината и да му овозможиш да се вклучи во сообраќајот.
Кога автобусот со покажувачот на правец дава знак дека тргнува од стојалиштето, ти го пропушташ да влезе во лентата и, ако е потребно, запираш. Забрзувањето за да го одминеш автобусот или продолжувањето без оглед на неговиот знак може да предизвика судир, особено затоа што автобусот е долг и бавно се вклучува.

На автопат возачот не смее да се движи со возилото наназад.
Возилата на автопат се движат со голема брзина и никој не очекува возило што оди наназад. Ако го промашиш излезот, продолжи до следниот. Обиколувањето, менувањето на сообраќајната лента и престигнувањето се дозволени, ако ги правиш прописно и навреме ги вклучиш покажувачите на правец.

Возилото што на коловозот зазело положба за свртување налево го престигнуваш од неговата десна страна, ако со сигурност може да се утврди дека дава знак за свртување налево.
Тоа возило стои или се движи кон средината на коловозот и чека да сврти, па од неговата лева страна нема место, а таму наидуваат и возилата од спротивна насока. Затоа минуваш покрај него од десно, но само кога е јасно дека тоа свртува налево, на пример кога му трепка левиот покажувач на правец. Ова е исклучок од правилото дека се престигнува од лево.

Престигнување колона возила не е дозволено.
Ако престигнуваш повеќе возила одеднаш, долго се задржуваш на страната за спротивна насока и немаш каде да се вратиш ако наиде возило спроти тебе. Затоа престигнувањето колона не е дозволено, без оглед на тоа дали колоната се движи споро и дали патот е прегледен.

Престигнувањето по правило се врши од левата страна.
Ние возиме по десната страна на коловозот, па побрзото возило го одминува побавното минувајќи покрај неговата лева страна, а потоа се враќа во својата лента. Начинот на престигнување е пропишан со закон. Од десно се престигнува само по исклучок, на пример возило што зазело положба за свртување налево или шинско возило со шини на средината на коловозот.

Кога шините се поставени по средината на коловозот, шинското возило го престигнуваш од десна страна.
Шинското возило не може да се помести настрана, а од левата страна на шините е делот од коловозот за спротивната насока. Затоа минуваш покрај него од десно, внимавајќи на патниците што влегуваат или излегуваат на стојалиштата. Шинските возила смеат да се престигнуваат, а тоа што се бавни не ти дозволува сам да ја избираш страната.

На пат со еднонасочен сообраќај пречката на средината на коловозот смееш да ја обиколиш од лева или од десна страна.
Бидејќи сите возила се движат во иста насока, од ниту една страна на пречката не наидуваат возила во пресрет. Затоа можеш да минеш од страната што е послободна и побезбедна, со навремено давање знак со покажувачот на правец. На пат со сообраќај во двете насоки, пречката на средината, на пример пешачки остров, ја обиколуваш само од десно.

Слепите лица што самостојно учествуваат во сообраќајот задолжително носат бел стап.
Белиот стап им служи да ја пипаат патеката пред себе, а тебе како возач ти кажува дека пешакот не гледа. Кога ќе забележиш лице со бел стап, особено на пешачки премин, намали брзина и запри ако е потребно, бидејќи тоа нема да те види. Белата лента околу раката и жолтиот елек не се пропишаниот знак за слепи лица.

Возачот не смее да пресекува организирана колона на пешаци што се движи по коловозот.
Организирана колона е, на пример, група деца со придружник или погребна поворка. Колоната се движи како целина, а ако ја пресечеш, дел од пешаците ќе остане на коловозот без заштита и може да биде удрен. Затоа почекај целата колона да помине, без оглед на тоа колку е долга.

Возачот на велосипед, велосипед со помошен мотор, мопед или мотоцикл што се вклучува во сообраќајот од двор или гаража должен е да го турка возилото.
Излезот од двор или гаража често е непрегледен, а преку тротоарот минуваат пешаци. Кога го туркаш возилото, се движиш бавно, имаш време да погледнеш на двете страни и да ги пропуштиш пешаците и возилата на патот. Дури откако безбедно ќе стигнеш до коловозот, се качуваш на возилото и продолжуваш со возење.