Правила на сообраќајот: прашања и одговори, страница 10 од 12

Самостојно со моторно возило може да управува лице што поседува важечка возачка дозвола за категоријата на возилото со кое управува.
Дозволата мора да биде важечка, односно да не ѝ е истечен рокот, и мора да ја опфаќа категоријата на возилото: со „Б“ дозвола не смееш да возиш, на пример, товарно возило потешко од 3500 кг. Сообраќајната дозвола е исправа за возилото, а не за возачот, а потврдата од автошколата само покажува дека си ја завршил обуката.

За возилата под придружба не се применуваат одредбите од законот за ограничување на брзината.
Колоната под придружба ја води полицијата со посебни возила со црвена и сина светлина и го обезбедува патот пред неа. Затоа таа смее да се движи побрзо од ограничувањето, и во населено место и надвор од него. Ти, кога ќе наидеш на таква колона, запри и постапувај по наредбите на лицата од придружбата.

Кога ќе те престигнуваат возила под придружба, должен си да го запреш возилото.
Колоната под придружба се движи без застанување и не смее да биде прекината. Затоа не е доволно само да ја намалиш брзината и да ги вклучиш сите четири покажувачи на правец, а уште помалку да продолжиш со истата брзина: помести се што повеќе надесно, запри и почекај додека не помине целата колона. Постапувај по наредбите на лицата од придружбата.

Пробните таблички за возилата ги издава Министерството за внатрешни работи.
Пробните таблички се користат за возило што уште не е регистрирано, на пример при пробно возење или при превоз до местото на регистрација. МВР ги регистрира возилата и ги издава регистарските таблички, па ги издава и пробните. Министерството за транспорт и врски и Агенцијата за државни патишта не издаваат таблички.

Во возило со пробни таблички не смее да се превезуваат други лица и товар.
Пробните таблички служат за пробно возење и за префрлање на возило што уште не е регистрирано, на пример од продавач или од сервис. Таквото возило е во сообраќајот само заради пробата, а не за превоз. Затоа во него нема место ни за патници ни за товар, без оглед на бројот на вградени седишта или на тежината на товарот.

Забраната за управување со моторно возило може да се изрече во период од триесет дена до 12 месеци.
Тоа е прекршочна санкција за потешките прекршоци. Додека трае, не смееш да управуваш со моторно возило, иако возачката дозвола ти е издадена. Најкраткиот рок е триесет дена, а најдолгиот една година, па роковите од три месеци до 18 или до 24 месеци не се пропишаните.

Возачите се должни да го пополнат и потпишат Европскиот извештај за сообраќајна незгода, веднаш да ги отстранат возилата од коловозот и да овозможат непречено одвивање на сообраќајот.
Кога има само мала материјална штета, без повредени, не мора да се чека полиција: возачите сами ги запишуваат податоците за незгодата во Европскиот извештај, кој потоа служи за осигурувањето. Возилата веднаш ги тргате од коловозот, за да не се создаде застој или нова незгода. Возилата што стојат на местото на незгодата само го попречуваат сообраќајот, а службата за одржување на патиштата нема што да направи тука.

Возач-почетник со „Б“ категорија на автопат смее да вози најмногу 100 км/ч.
Возач-почетник си во првите две години откако ќе ја добиеш возачката дозвола. Во тој период законот ти пропишува пониски ограничувања на брзината отколку на другите возачи: на автопат 100 км/ч наместо 130 км/ч, а на пат резервиран за сообраќај на моторни возила 80 км/ч. Помалата брзина ти остава повеќе време да реагираш додека стекнуваш искуство. Ако знак пропишува уште помала брзина, важи знакот.

Возач-почетник со „Б“ категорија на пат резервиран за сообраќај на моторни возила смее да вози најмногу 80 км/ч.
За другите возачи таму ограничувањето е 110 км/ч, а за возачот-почетник, во првите две години по добивањето на возачката дозвола, е пониско. Слично е и на автопат, каде возачот-почетник смее да вози најмногу 100 км/ч. Помалата брзина му остава повеќе време да реагира додека стекнува искуство. Ако знак пропишува уште помала брзина, важи знакот.

Одобрение за спортски и други приредби на пат издава Министерството за внатрешни работи.
Трката, маратонот или поворката на патот бараат делот од патот да се затвори или сообраќајот да се пренасочи, а за безбедноста на учесниците и на другите во сообраќајот се грижи полицијата. Затоа одобрението го дава МВР, кое го регулира и го надзира сообраќајот на патиштата.

На предното седиште во патничко возило не смее да се превезува дете помало од 12 години.
Предното седиште е најизложено при челен судир, а појасот и воздушното перниче се прилагодени за возрасен човек, не за дете. Затоа помалите деца седат на задното седиште, во седиште соодветно на нивната возраст и тежина. Границата е 12 години, а не 8 или 10.

Дете смее да се превезува на мопед, мотоцикл и сличните возила ако има навршено најмалку 12 години и седи на посебното седиште, со нозете од двете страни.
На такви возила патникот сам се држи и се наклонува заедно со возачот во кривините. Помалото дете нема доволно сила и рамнотежа за тоа, а со нозете често не стигнува до потпирачите. Затоа законот бара најмалку 12 години и посебно седиште, а не 10 или 14 години.

Велосипедската патека е наменета за сообраќај на велосипеди, велосипеди со мотор и мопеди.
Тоа е посебно уреден и обележан дел од патот, на кој лесните двоколки се движат одвоено од автомобилите. Не е само за велосипеди: по неа смеат да се движат и велосипедите со помошен мотор и мопедите. Пешаците не одат по неа; за нив се тротоарот и пешачката патека.

Велосипедистите што се движат во група мора да се движат еден по друг.
На коловозот велосипедистот вози што поблиску до десниот раб. Кога се во група, возат во колона, еден зад друг, за да зафатат што помалку од коловозот и возилата безбедно да ги престигнат. Возењето еден покрај друг, дури и на растојание од еден метар, ги турка подлабоко во коловозот, каде што лесно може да бидат удрени.

На пат со велосипед смее да управува лице што има навршено 10 години.
Возењето по пат бара да ги знаеш основните правила и да можеш да ги процениш опасностите од возилата околу тебе. Законот таа граница ја поставил на 10 години, а не на 8 или 9: за помалите деца возењето меѓу возилата е преопасно, па тие велосипед возат подалеку од сообраќајот, на пример во парк или во двор.

Со мопед не смееш да се движиш на пат со брзина поголема од 45 км/ч.
Мопедот е лесно возило со мал мотор, кое по својата конструкција не развива повеќе од 45 км/ч. Тоа е и највисоката брзина со која смееш да се движиш со него, дури и кога знакот дозволува повеќе. 50 и 60 км/ч се над таа граница.

Непосредно пред крстосница смееш да престигнеш само велосипед, велосипед со мотор и мотоцикл без странична приколка.
Пред крстосницата возилата свртуваат, запираат и се вклучуваат од страна, па престигнувањето таму е опасно и по правило забрането. Исклучок се тесните двоколки, за кои ти треба малку простор. Тракторот и мотокултиваторот се бавни, но се пошироки, па и нив не смееш да ги престигнуваш непосредно пред крстосница.

Кога сообраќајните знаци отстапуваат од правилата во сообраќајот, постапуваш во согласност со знаците.
Знаците се поставени за конкретното место и ги прилагодуваат општите правила на условите таму: на пример, може да ограничат брзина пониска од онаа што ја дозволува правилото или да дадат првенство на пат што инаку не би го имал. Затоа знакот има предност пред општото правило. Над знаците се само светлосните сигнали и знаците и наредбите на униформираниот полициски службеник.

Постапуваш според знаците или наредбите на униформираниот полициски службеник.
Полицискиот службеник го регулира сообраќајот на лице место и ја гледа ситуацијата што знаците и правилата не можат да ја предвидат: незгода, застој, работи на патот. Затоа неговите знаци и наредби се над сè друго: над светлосните сигнали, над сообраќајните знаци и над правилата во сообраќајот.

Возилото најбезбедно и најефикасно ќе го запреш со употреба на работната сопирачка.
Работната (ножната) сопирачка дејствува на сите тркала, а силата ја дозираш со стапалото, па со неа го запираш возилото на најкраткиот пат, без да го загубиш правецот. Помошната сопирачка е резерва за кога работната ќе откаже, а моторното кочење само ја намалува брзината, на пример на спуст, и не може брзо да те запре.

Светлосните сигнали за предупредување ги даваш ноќе и дење.
Краткото палење на долгите светла (аблендирање) другиот учесник го забележува и дење, на пример кога сакаш да го предупредиш за опасност или за намерата да престигнуваш. Ноќе светлосните знаци по правило ги користиш наместо звучните. Затоа не се ограничени само на ноќта ниту само на денот.

Кога на тротоар е дозволено запирање и паркирање, мора да оставиш најмалку 1,6 метри слободен простор за пешаците.
Тротоарот е пред сè за пешаците. Возилото го поставуваш така што покрај него останува ширина од 1,6 метри, доволна да помине лице со детска или инвалидска количка. Еден метар е премалку, а 2 метри не е пропишаната мерка.

Употребата на светлата на возилото во сообраќај на пат е задолжителна дење и ноќе.
Со вклучени светла и дење те забележуваат порано, особено возачите од спротивната насока, кога возиш низ сенка или кога е облачно. Затоа обврската не важи само ноќе ниту само надвор од населено место, туку секогаш додека се движиш по пат.

Дење и ноќе мора да ги имаш вклучени најмалку соборените светла.
Соборените светла го осветлуваат патот пред тебе без да ги заслепуваат другите возачи, а на дневна светлина те прават видлив. Позиционите светла се преслаби за тоа. Долгите светла не смееш да ги користиш постојано, бидејќи ги заслепуваат возачите од спротивната насока и оние пред тебе.

Кога ноќе возиш во колона на возила, ги користиш соборените светла.
Долгите светла би го заслепиле возачот пред тебе преку огледалата, а и возачите што доаѓаат од спротивната насока. Светлата за означување на возилото се преслаби: со нив не го гледаш доволно патот. Соборените светла го осветлуваат патот пред тебе, а никого не заслепуваат.