Прашања за Д категорија: прашања и одговори, страница 1 од 8

Тахографот најмалку ги запишува брзината на движење на возилото и работните периоди на возачите.
Од тие записи се гледа колку долго возачот возел, кога правел пауза и одмор и дали ја надминувал брзината. Така се контролира дали се почитуваат пропишаните времиња на возење и одмор, бидејќи уморниот возач е опасен на патот. Потрошувачката на гориво не е задача на тахографот, а местоположбата на возилото ја следат системите за навигација и следење на возила: тоа не е она што тахографот најмалку мора да го запише.

Товарното возило е моторно возило наменето за превоз на товар.
Тоа има товарен простор, сандак, цистерна или платформа, одвоен од кабината на возачот, и е изградено да носи стока и материјали. За превоз на лица служат патничките возила и автобусите. Опасните материи се превезуваат со посебно опремени и обележани товарни возила според ADR, но тоа се само дел од товарните возила: повеќето превезуваат обичен товар, па „исклучиво опасни материи“ не е точно.

Европскиот извештај за сообраќајни незгоди го пополнуваат учесниците во сообраќајната незгода.
Образецот постои за да не мора да се вика полиција кога никој не е повреден, а штетата е мала. Возачите заедно го пополнуваат на местото на незгодата: запишуваат податоци за возилата, возачите и осигурувањето, означуваат како се случила незгодата и цртаат скица, а потоа двајцата потпишуваат. Секој го доставува својот примерок до својата осигурителна компанија. Полицијата и осигурителите не го пополнуваат: осигурителот подоцна врз основа на него ја проценува штетата.

Најголемата дозволена маса е масата на возилото заедно со неговата носивост.
Значи: масата на празното возило плус најголемиот товар што возилото смее да го носи. Возилото со полн резервоар гориво е сè уште возило без товар, па тоа не е најголемата дозволена маса. Товарот што може да се превезува е носивоста, само дел од најголемата дозволена маса. Оваа маса е запишана на задолжителната плочка и во сообраќајната дозвола, а натоварено возило не смее да ја надмине, бидејќи сопирачките, гумите и оските се пресметани за неа.

Носивоста е дозволената маса со која возилото смее да се оптовари.
Тоа е најголемата маса на товарот, а кај некои возила и на патниците, што производителот ја дозволува. Кога ќе ја додадеш на масата на празното возило, ја добиваш најголемата дозволена маса. Празното возило со полн резервоар или со возач од 75 кг е маса на самото возило, а не носивост. Ако го преоптовариш возилото, патот на сопирање се продолжува, а гумите, оските и сопирачките се преоптоваруваат.

Неисправно товарно моторно возило на пат може да се влече со помош на крута врска (руда).
Товарното возило е тешко, па при секое забавување на влечното возило би налетало врз него ако врската е мека. Крутата врска го држи растојанието меѓу двете возила постојано, а влечното возило преку неа може и да го забавува влеченото. Јажето и сајлата се меки врски: се опуштаат и нагло се затегнуваат, па со тешко возило создаваат удари, а при сопирање ништо не го задржува влеченото возило.

Лесната приколка е приклучно возило чија најголема дозволена маса не е поголема од 750 кг.
Границата се однесува на најголемата дозволена маса, значи на приколката заедно со товарот, а не на празната приколка. Таа е важна и за возачката дозвола: лесна приколка можеш да влечеш и со самата „Ц“ категорија, а за потешка приколка ти треба „Ц+Е“. 1.000 и 1.500 кг се над оваа граница, па таква приколка не е лесна.

По добивањето дозвола за „Д“ категорија, возачот се смета за возач-почетник две години, иако веќе има дозвола за „Ц“ категорија.
Автобусот превезува многу патници, па секоја грешка на возачот загрозува многу луѓе одеднаш. Искуството со товарно возило помага, но не го заменува искуството со автобус: патниците седат и стојат, па мораш мазно да тргнуваш, да сопираш и да влегуваш во кривините. Затоа и возачот со „Ц“ категорија е почетник за „Д“ категорија две години по добивањето на дозволата. Претходното искуство не го ослободува од тоа, а една година е пократко од пропишаното.

Европската спогодба за меѓународен патен превоз на опасни материи е позната со кратенката ADR.
ADR пропишува како се пакуваат, обележуваат и превезуваат опасните материи: портокаловите табли и ознаките за опасност на возилото, задолжителната опрема и посебната обука на возачите. CMR е конвенцијата за договорот за меѓународен превоз на стока по пат, по која се вика и меѓународниот товарен лист. TIR е царински систем за превоз на стока низ повеќе држави под царинска пломба, со TIR карнет.

Приклучното возило е возило конструирано да биде влечено од моторно возило.
Тоа нема сопствен погон: приколките и полуприколките се движат само кога ги влече моторно возило. Моторното возило што влече лесна приколка е влечно, а не приклучно возило. Одговорот со 750 кг ги меша поимите: 750 кг е границата за лесна приколка, а лесната приколка е само еден вид приклучно возило, не влечно возило.

Најголемата дозволена вкупна маса на моторно возило и група возила не смее да биде поголема од 40 тони.
Таа ја опфаќа масата на возилото, или на влечното и приклучното возило заедно, со целиот товар. Патиштата, мостовите и коловозот се проектирани за ограничено оптоварување, а потешкото возило подолго сопира и повеќе ги оштетува. 36 и 38 тони се помалку од пропишаната граница. Повеќе од 40 тони смее да се превезува само со одобрение за вонреден превоз.

Најголемата дозволена вкупна маса на товарно моторно возило со две оски не смее да биде поголема од 18 тони.
Масата на возилото се пренесува на коловозот преку оските, а секоја оска смее да носи само ограничено оптоварување, за да не се оштетуваат коловозот и мостовите. Затоа границата расте со бројот на оските: возилото со две оски до 18 тони, а со три оски до 25 тони. 22 и 24 тони се повеќе отколку што смеат да носат две оски.

Најголемата дозволена вкупна маса на товарно моторно возило со три оски не смее да биде поголема од 25 тони.
Третата оска го распоредува оптоварувањето на повеќе тркала, па возилото смее да носи повеќе од двоосното. Сепак, оптоварувањето на коловозот мора да остане во пропишаните граници. 18 тони е границата за товарно возило со две оски, а 28 тони е повеќе отколку што смеат да носат три оски. Запомни ги заедно: 18 тони за две, 25 тони за три оски.

Најголемото дозволено осно оптоварување на една непогонска оска изнесува 10 тони.
Осното оптоварување е делот од масата на возилото што една оска го пренесува на коловозот. Тоа е ограничено за да не се оштетуваат коловозот и мостовите, а преоптоварената оска побрзо ги троши гумите и сопирачките. Погонската оска смее да биде малку повеќе оптоварена, но за непогонската оска 11 тони е повеќе од дозволеното, а 8 тони е помалку од пропишаната граница.

Најголемата дозволена должина на приколка изнесува 12 метри.
Должината се ограничува за составот безбедно да минува низ кривините и крстосниците и да не ја зафаќа соседната лента. Товарното моторно возило со приколка, заедно, смее да биде долго најмногу 18,75 метри. 14 метри е подолго од пропишаното, а 16,5 метри е најголемата должина на влечно возило со полуприколка, а не на самата приколка.

Најголемата дозволена вкупна маса на приколка со три оски изнесува 24 тони.
Секоја оска смее да носи ограничено оптоварување, па вкупната маса на приколката, заедно со товарот, расте со бројот на оските. 18 тони е границата за приколка со две оски, а 22 тони е помалку од пропишаното за три оски. Запомни ги заедно: 18 тони за две, 24 тони за три оски на приколката. Кај товарното моторно возило со три оски границата е малку повисока, 25 тони.

Најголемата дозволена вкупна маса на приколка со две оски изнесува 18 тони.
Тоа е масата на приколката со целиот товар. Двете оски го пренесуваат товарот на коловозот, а секоја смее да носи ограничено оптоварување; затоа приколката со три оски смее да има до 24 тони. 12 и 15 тони се помалку од пропишаната граница. Бројката 18 тони важи и за товарно моторно возило со две оски, па лесно ќе ја запомниш.

Најголемата дозволена должина на автобус со приколка изнесува 18,75 метри.
Должината на составот се ограничува за безбедно да минува низ кривини, крстосници и кружни текови и да не ја зафаќа соседната лента. Со подолг состав престигнувањето трае подолго, а при свртување задниот дел опишува поширок лак. 16,75 и 19,75 метри не се пропишаната граница. Запомни ја бројката 18,75 метри: таа важи и за товарно моторно возило со приколка.

Задолжителната плочка на возилото содржи и податоци за најголемите дозволени оптоварувања на оските и најголемата вкупна маса на возилото.
Плочката ја поставува производителот: на неа се, меѓу другото, идентификацискиот број на возилото и масите што возилото и неговите оски смеат да ги носат. Од неа знаеш колку смееш да го натовариш возилото и како да го распоредиш товарот. Бројот на вртежите на моторот не е на плочката, а сопственикот е запишан во сообраќајната дозвола, бидејќи сопственикот се менува, а плочката останува иста.

Ретардер, односно забавувач, мораат да имаат моторните возила чија најголема дозволена маса е над девет тони.
Ретардерот долго го забавува возилото без да ги користи работните сопирачки. На долга надолнина тешкото возило со самите работни сопирачки би ги прегреало, а прегреаните сопирачки слабеат и можат да откажат. Со ретардерот ја држиш брзината под контрола, а работните сопирачки ти остануваат ладни за ненадејно запирање. Пет и седум тони не се пропишаната граница.

Товарните возила чија најголема дозволена маса е поголема од 10 тони мора да имаат два апарати од 6 кг за гасење пожар.
Кај тешкото возило, со голем резервоар, товар и многу гуми, пожарот брзо се шири и бара повеќе средство за гасење. Еден апарат, од 6 или од 9 кг, не е доволен, а два апарати од 3 кг се премали. Возилата до 10 тони имаат еден апарат од 6 кг. Пред патот провери дали апаратите се на достапно место, полни и со важечка контрола.

Товарните возила и автобусите што влечат приклучно возило мора да имаат два сигурносни триаголници.
Сигурносниот триаголник го поставуваш на коловозот кога возилото ќе запре поради дефект или незгода, за другите возачи навреме да те забележат. Составот со приклучно возило е долг, зафаќа голем дел од патот и тешко се обиколува, па прописот бара два триаголници. Еден триаголник е доволен само за возило без приклучно возило, а таблата за запрено возило не го заменува триаголникот.

Две клинести подлошки мораат да имаат моторните и приклучните возила чија најголема дозволена маса преминува 5 тони.
Подлошките ги ставаш под тркалата кога тешкото возило ќе го запреш или паркираш на наклон, или кога менуваш тркало. Паркирната кочница сама може да не го задржи тешкото, особено натовареното возило, а возилото што ќе тргне само е многу опасно. 3, 3,5 и 7,5 тони не се пропишаната граница.

Товарните возила чија најголема дозволена маса е поголема од 3.500 кг мора да имаат крута врска (лост-руда) за влечење.
Тешкото возило не смее да се влече со мека врска: при забавување влеченото возило би налетало врз влечното, а јажето постојано би се опуштало и нагло затегнувало. Крутата врска го држи растојанието меѓу возилата постојано и ги пренесува и влечењето и сопирањето. Затоа челичното и еластичното јаже и сајлата не се пропишаната опрема за тешко товарно возило.

Минималната длабочина на шарите на зимските пневматици кај возилата над 3.500 кг изнесува 6 мм.
Шарите на зимската гума го фаќаат снегот и ги исфрлаат водата и снегот од под тркалото. Колку се поплитки, толку гумата полошо се држи на снег и мраз. Тешкото возило има поголема маса и подолг пат на сопирање, па за него се бараат подлабоки шари. 4 мм е премалку за тешко возило, а 8 и 10 мм се повеќе од пропишаниот минимум.