Прашања за Д категорија: прашања и одговори, страница 2 од 8

Длабочината на шарата на пневматикот кај товарните возила не смее да биде помала од 2 мм.
Шарата ја исфрла водата од под гумата и му овозможува на тркалото да се држи за коловозот. Со истрошена шара патот на сопирање на мокар коловоз се продолжува, а расте опасноста од воден клин, што е особено опасно кај тешко возило. Под 2 мм гумата мора да се замени. 3, 4 и 5 мм не се пропишаниот минимум; за зимските пневматици на тешките возила минимумот е 6 мм.

Товарните возила со најголема дозволена маса до 10 тони мора да имаат еден апарат од шест килограми за гасење пожар.
Апаратот служи пожарот да се изгасне додека е мал, на пример кога ќе се запали моторот или гума. Два апарати од по шест килограми се бараат за товарните возила над 10 тони, кои носат повеќе гориво и товар. Апарат од девет килограми не е пропишан за оваа група возила. Држи го апаратот на достапно место и проверувај ја неговата исправност и рокот на контролата.

Надвор од населено место возачот не смее да вози побрзо од брзината определена со сообраќаен знак поставен на патот.
Законот определува општи ограничувања на брзината според видот на патот и на возилото, но на делницата каде е поставен знак важи бројот на знакот. Тој се поставува таму каде што кривините, видливоста, крстосниците или состојбата на коловозот бараат поинаква брзина. 80 км/час не е граница за секој пат и секое возило, а 80% од ограничената брзина е правило за посебни случаи, на пример за возилата што превезуваат опасни материи, а не општо ограничување.

Возилата за помош на пат, за одржување на патот и за придружба на вонреден превоз мора да имаат најмалку едно ротирачко светло со жолта боја.
Жолтото ротирачко светло ги предупредува другите учесници дека возилото работи на патот, се движи бавно или стои на неочекувано место, па треба да внимаваат и да го обиколат. Тоа не му дава првенство на минување. Сина боја имаат ротирачките светла на возилата со првенство на минување, како полицијата, брзата помош и противпожарната служба, па не се ставаат на овие возила.

При внатрешен превоз на стока, покрај лиценцата, превозникот мора во возилото да има патен налог и товарен лист.
Патниот налог покажува кој возач, со кое возило и на која релација врши превоз, а товарниот лист покажува каква стока се превезува, од кого и до кого. Со нив при контрола на патот се проверува дали превозот е законит. ЦЕМТ дозволата служи за меѓународен превоз меѓу земјите членки на ЦЕМТ, а ТИР карнетот е царински документ за меѓународен превоз под царинска пломба: при внатрешен превоз не се потребни.

Товарот не смее да ја помине најоддалечената точка на предната страна на возилото повеќе од 1 метар.
Товарот што штрчи напред е опасен: ја намалува видливоста, при свртување излегува надвор од лентата и може да удри пешак или друго возило, а при судир удира прв. Затоа е дозволено само мало излегување напред, најмногу еден метар. 1,5, 1,6 и 2 метри се повеќе од дозволеното. Товарот го натоваруваш така што напред да штрчи колку што е можно помалку.

Товарот што штрчи повеќе од еден метар зад возилото се означува со табла во квадратна форма со наизменични коси линии во портокалова и бела боја.
Возачите зад тебе тешко ја проценуваат должината на товарот, особено кога е тенок, како цевки или трупци, и можат да удрат во него. Таблата со ленти е добро видлива и ја рефлектира светлината, па го предупредува секој што доаѓа одзади. Ноќе и при намалена видливост се означува со светло и рефлектирачка материја во црвена боја. Црвената ткаенина и сигурносниот триаголник не се пропишаната ознака.

Товарот што може да се растресува по коловозот задолжително се покрива со церада и добро се прицврстува за страничниот дел на возилото.
Песокот, чакалот, земјата или ситниот материјал при тресење и ветер паѓаат на коловозот: ги загрозуваат возилата зад тебе, ги кршат ветробранските стакла и го прават коловозот лизгав. Церадата цврсто прицврстена од сите страни го задржува товарот во товарниот простор. Помалата брзина не го спречува растресувањето, а луѓе што го придржуваат товарот не смеат да се возат така: при нагло сопирање или во кривина лесно ќе паднат.

Ноќе и при намалена видливост, товарот што штрчи повеќе од еден метар зад возилото се означува со светло и рефлектирачка материја во црвена боја.
Во темнина таблата со портокалови и бели ленти не е доволна, па на најиздадената точка на товарот се поставуваат црвено светло и црвена рефлектирачка материја. Црвената боја позади ја познаваш од задните светла: таа кажува дека таму завршува возилото. Жолтата боја не ја означува задната страна на возилото, а ткаенината во темнина речиси не се гледа.

Товарот што е континуирано потпрен врз товарниот простор може да ја помине задната страна на возилото најмногу за една шестина од својата должина.
Значи, поголемиот дел од товарот мора да лежи на возилото, за да остане стабилен, да не се преврти или лизне и да не го помести тежиштето премногу назад. Ако товарот премногу штрчи, ја растоварува предната оска, а управувањето станува несигурно. Половина, третина и четвртина се премногу. Делот што штрчи повеќе од еден метар зад возилото мораш и посебно да го обележиш.

Воздух во хидрауличната инсталација за сопирање може да навлезе поради недоволна количина на хидраулична течност.
Кога нивото на течноста во резервоарчето премногу ќе падне, главниот кочен цилиндер може да повлече воздух наместо течност. Воздухот се збива, а течноста не, па педалот станува мек и пропаѓа, а сопирањето слабее или откажува. Затоа редовно проверувај го нивото на течноста. Честото сопирање ги загрева сопирачките, искривените дискови предизвикуваат тресење, а истрошените облоги го слабеат сопирањето, но ништо од тоа не внесува воздух во инсталацијата.

Системот за навигација ГПС служи за ориентирање на возачот при управување со возилото.
Од сателитските сигнали уредот ја одредува местоположбата на возилото и ти ја покажува маршрутата до целта, па полесно се снаоѓаш на непознат пат. Сепак, знаците на патот имаат предност пред упатствата на навигацијата, а уредот го подесуваш пред тргнување, не за време на возењето. ГПС не влијае на радио сигналот, на сопирањето ниту на бројот на вртежите на моторот.

Вкупната маса на приколката не смее да биде поголема од вкупната маса на влечното возило за повеќе од 50%.
Кога приколката е многу потешка од возилото што ја влече, при сопирање и во кривини таа го турка влечното возило, па составот може да се заниша, да се преклопи или да излезе од патот. Затоа односот на масите е ограничен. 30% и 40% се построги од пропишаното, а 60% е повеќе од дозволеното.

Со табла за означување на тешки возила се означуваат товарните моторни возила чија најголема дозволена маса е над 12.000 кг.
Таблите на задната страна ги предупредуваат другите возачи дека пред нив е тешко возило: тоа бавно забрзува, подолго сопира и тешко се престигнува, а ноќе благодарение на рефлексијата навреме се забележува. 7.500, 9.000 и 11.000 кг не се пропишаната граница. Запомни ја бројката 12 тони.

Ако приклучното возило се одвои од влечното, системот за кочење на приклучното возило ќе се активира автоматски.
Без тоа, откачената приколка би продолжила неконтролирано по патот и би удрила во други возила или пешаци. Затоа кочниците на приклучното возило се изведени така што при прекин на врската, на пример кога ќе падне притисокот во воздушната инсталација, сами го закочуваат. Приклучното возило нема мотор, па нема ни моторно сопирање, а ретардерот не го презема сопирањето на откачената приколка. Автоматското кочење на влечното возило не би ја запрело приколката.

Возачот со дозвола за „Ц“ категорија се смета за возач-почетник од таа категорија две години по добивањето на дозволата.
Управувањето со товарно возило е многу различно од возењето автомобил: возилото е подолго и потешко, има подолг пат на сопирање, поголеми мртви агли и му треба повеќе простор во кривините. Тоа искуство се стекнува со време, па законот му дава на возачот две години како почетник. Шест месеци и една година се пократко од пропишаното.

Во „Ц“ категорија спаѓаат моторните возила различни од тие во „Д1“ и „Д“, чија вкупна маса е поголема од 3.500 кг.
Тоа се товарните возила што се потешки од возилата за кои е доволна „Б“ категорија, која важи до 3.500 кг. Со „Ц“ управуваш со такво возило без горна граница на масата, а смееш да влечеш и лесна приколка до 750 кг. 5.000 и 7.500 кг не се границата: возилата од 3.500 до 7.500 кг спаѓаат во „Ц1“, но и „Ц“ ги опфаќа.

Во „Ц1“ категорија спаѓаат моторните возила чија вкупна маса е поголема од 3.500 кг, но не повеќе од 7.500 кг.
„Ц1“ е меѓучекор меѓу „Б“, која важи до 3.500 кг, и „Ц“, која важи за товарни возила без горна граница на масата. Тоа се, на пример, помалите товарни и доставни возила. Возилата над 7.500 кг се во „Ц“, а не во „Ц1“, па одговорот со 7.500 кг не е точен. Опсегот од 5.000 до 9.500 кг не е пропишан. Со „Ц1“ смееш да влечеш и лесна приколка до 750 кг.

Во „Ц+Е“ категорија спаѓаат групите возила со влечно возило од „Ц“ категорија и приклучно возило чија вкупна маса е поголема од 750 кг.
Приколката до 750 кг е лесна приколка и неа смееш да ја влечеш и со самата „Ц“ категорија. Штом приклучното возило е потешко, составот се однесува поинаку при сопирање, во кривини и при движење наназад, па ти треба дополнителна обука и „Ц+Е“ категорија. 550 и 650 кг не се пропишаната граница.

Меѓународната возачка дозвола се издава со рок на важност од три години.
Таа е превод на твојата национална возачка дозвола на повеќе јазици и ти овозможува да возиш во државите каде што националната дозвола сама не е доволна. Ја носиш заедно со националната возачка дозвола, бидејќи сама не важи. Една и две години се пократко од пропишаниот рок.

Во „Ц1Е“ категорија спаѓаат групите возила со влечно возило од „Ц1“ и приклучно возило над 750 кг, ако вкупната маса на групата не надминува 12.000 кг.
„Ц1Е“ е за помали состави: возилото од „Ц1“ има до 7.500 кг, а целиот состав, со приколката и товарот, смее да има до 12.000 кг. За потешка група возила ти треба „Ц+Е“. 7.500 кг е границата за самото возило од „Ц1“, а 10.000 кг не е пропишаната граница.

Превоз на опасни материи може да врши домашно правно или физичко лице што поседува одобрение за вршење превоз на опасни материи во патниот сообраќај, издадено од надлежното министерство.
Опасните материи при незгода можат да предизвикаат пожар, експлозија, труење или загадување, па превозникот посебно докажува дека ги исполнува условите: соодветни, опремени и обележани возила и обучени возачи. Обичната лиценца за превоз на стока не е доволна за опасни материи, а дозволата за вонреден превоз е за возила што ги надминуваат пропишаните димензии или маса.

Опасни материи во патниот сообраќај смеат да превезуваат лица оспособени за ракување и превоз на опасни материи што навршиле 21 година.
При превоз на опасни материи секоја грешка може да предизвика пожар, експлозија или труење, па покрај посебната обука се бараат и зрелост и искуство. Затоа е пропишана возраст од најмалку 21 година. 19 и 20 години се помалку од пропишаното.

Одобрението за вршење превоз на опасни материи во патниот сообраќај го издава Министерството за транспорт и врски.
Тоа министерство е надлежно за патниот превоз: им издава лиценци на превозниците и ги следи условите под кои се врши превозот, па и превозот на опасни материи. Министерството за здравство и Агенцијата за државни патишта не издаваат такви одобренија.

Во возилото што превезува опасни материи, освен возачот, помошникот на возачот или придружникот, не смеат да се наоѓаат други лица.
При незгода со опасни материи може да дојде до пожар, експлозија или истекување отровни материи, а секое дополнително лице во возилото би било изложено на опасност. Помошникот и придружникот се обучени како да постапат во таков случај, а другите луѓе не се. Затоа со возилото не смеат да се возат ниту лицата за натовар и истовар на товарот.