Прашања за Ц категорија: прашања и одговори, страница 1 од 5

Тахографот запишува најмалку брзина на движење на возилото и работните периоди на возачите.
Тоа е уред во товарните возила и автобусите што ги бележи брзината, времето на возење, паузите и одморите. Од тие записи полицијата и инспекцијата проверуваат дали возачот го почитувал пропишаното време на возење и одмор и дали ја пречекорувал брзината. Местоположбата и потрошувачката на гориво не се тоа што тахографот мора најмалку да го запише.

Товарното возило е моторно возило наменето за превоз на товар.
Таквото возило е изградено за пренесување стоки и материјали, со товарен простор одвоен од кабината. За превоз на лица се патничките возила и автобусите. Товарното возило не е наменето исклучиво за опасни материи: тие се превезуваат со посебно опремени возила и по посебни правила (ADR), а повеќето товарни возила превезуваат обичен товар.

Европскиот извештај за сообраќајни незгоди го пополнуваат учесниците во сообраќајната незгода.
Кога при незгодата нема повредени, а материјалната штета е мала, возачите сами, заеднички, го пополнуваат образецот: ги запишуваат податоците за возилата и осигурувањето, местото и текот на незгодата и цртаат скица. Двајцата го потпишуваат, а секој го доставува до својата осигурителна компанија. Затоа извештајот го пополнуваат возачите, а не полицијата или претставниците на осигурителите.

Најголемата дозволена маса е масата на возилото заедно со неговата носивост.
Тоа е масата на празното возило, на која се додава најголемиот товар што возилото смее да го носи. Носивоста е само дозволениот товар, а масата со полн резервоар е маса на возило без товар. Најголемата дозволена маса е запишана и на задолжителната плочка на возилото; натоварено возило не смее да ја надмине.

Носивоста е дозволената маса со која возилото смее да се оптовари.
Тоа е најголемата маса на товарот, а кај некои возила и на патниците, што производителот ја дозволува за тоа возило. Кога ќе ја додадеш на масата на празното возило, ја добиваш најголемата дозволена маса. Празното возило со полн резервоар или со возач е маса на возилото, а не носивост. Ако го натовариш повеќе, патот на сопирање е подолг, а гумите и оските се преоптоварени.

Неисправно товарно моторно возило на пат може да се влече со помош на крута врска (руда).
Товарното возило има голема маса, па при сопирање, особено на надолнина, би налетало на влечното возило ако врската е мека. Крутата врска го држи постојаното растојание меѓу двете возила, а влечното возило со неа може и да го забавува влеченото. Јажето и сајлата се меки врски: се опуштаат и затегнуваат, па за тешко товарно возило не се безбедни.

Лесната приколка е приклучно возило чија најголема дозволена маса не е поголема од 750 кг.
Границата важи за најголемата дозволена маса на приколката, заедно со товарот, а не за масата на празната приколка. Ако таа маса е поголема од 750 кг, приколката повеќе не е лесна, а тоа влијае и на категоријата возачка дозвола што ти треба за влечење. 1.000 и 1.500 кг се над таа граница.

По добивањето возачка дозвола за „Ц“ категорија, возачот се смета за возач-почетник во период од две години, иако веќе има дозвола за „Б“ категорија.
Управувањето со товарно возило е многу различно од возењето автомобил: возилото е подолго и потешко, има подолг пат на сопирање и поголеми мртви агли. Искуството со патничко возило не го заменува тоа, па и со „Ц“ категорија возачот е почетник две години. Една година е пократко од пропишаното.

Европската спогодба за меѓународен патен превоз на опасни материи е позната со кратенката ADR.
ADR ги пропишува условите за превоз на опасни материи по пат: обележувањето на возилата со портокалови табли, пакувањето, опремата и обуката на возачите. CMR е конвенцијата за договорот за меѓународен превоз на стоки по пат, а TIR е царинскиот систем за превоз на стоки низ повеќе држави.

Приклучното возило е возило конструирано да биде влечено од моторно возило.
Тоа нема сопствен погон: приколките и полуприколките се движат само кога ги влече моторно возило. Моторното возило што влече лесна приколка е влечно возило, а не приклучно. Лесната приколка е само еден вид приклучно возило, со најголема дозволена маса до 750 кг, па и третиот одговор ги меша поимите.

Најголемата дозволена вкупна маса на моторните возила и групата возила не смее да биде поголема од 40 тони.
Таа ја опфаќа масата на возилото, или на влечното и приклучното возило заедно, со целиот товар. Патиштата, мостовите и коловозот се проектирани за ограничено оптоварување, а потешкото возило подолго сопира и повеќе ги оштетува. Запомни ја бројката 40: 38 тони е помалку, а 42 тони повеќе од пропишаното.

Најголемата дозволена вкупна маса на товарно моторно возило со две оски е 18 тони.
Масата се распоредува по оските, а секоја оска смее да носи само ограничено оптоварување, за да не се оштетува коловозот. Затоа границата расте со бројот на оските: возилото со две оски до 18 тони, а со три оски до 25 тони. 12 тони е помалку од пропишаното, а 24 тони е повеќе отколку што смеат да носат две оски.

Најголемата дозволена вкупна маса на товарно моторно возило со три оски е 25 тони.
Третата оска го распоредува оптоварувањето на повеќе тркала, па возилото смее да носи повеќе од двоосното, кое е ограничено на 18 тони. Сепак, оптоварувањето на коловозот мора да остане во пропишаните граници, па ни три оски не смеат да носат повеќе од 25 тони. 18 тони е границата за две оски, а 24 тони е границата за приколка со три оски.

Најголемото дозволено осно оптоварување на една непогонска оска изнесува 10 тони.
Осното оптоварување е делот од масата на возилото што една оска го пренесува на коловозот. Тоа е ограничено за да не се оштетуваат коловозот и мостовите. Бројката 11,5 тони се однесува на погонската оска, која смее да биде малку повеќе оптоварена, а не на непогонската. 8 тони е помалку од пропишаното.

Најголемата дозволена должина на приколка изнесува 12 метри.
Должината се ограничува за составот безбедно да минува низ кривините и крстосниците и да не ја зафаќа соседната лента. Товарното моторно возило со приколка, заедно, смее да биде долго најмногу 18,75 m. 16,5 m е границата за влечно возило со полуприколка, а 10 m е помалку од пропишаното.

Најголемата дозволена вкупна маса на приколка со три оски изнесува 24 тони.
Секоја оска на приколката смее да носи ограничено оптоварување, па вкупната маса расте со бројот на оските: приколката со две оски е ограничена на 18 тони, а со три оски на 24 тони. 12 тони е помалку, а 28 тони повеќе од пропишаното. Запомни ги заедно: 18 за две, 24 за три оски.

Најголемата дозволена вкупна маса на приколка со две оски изнесува 18 тони.
Тоа е масата на приколката заедно со товарот. Со секоја оска повеќе приколката смее да носи повеќе: со три оски границата е 24 тони. 12 и 15 тони се помалку од пропишаното. Истата бројка, 18 тони, важи и за товарно моторно возило со две оски, па лесно ќе ја запомниш.

Најголемата дозволена должина на товарно моторно возило со приколка изнесува 18,75 метри.
Должината на составот се ограничува за безбедно да минува низ кривини, крстосници и кружни текови и да не ја зафаќа соседната лента. Со подолг состав престигнувањето трае подолго, а маневрирањето е потешко. 16,75 и 17,75 метри не се пропишаните граници; на 16,5 метри е ограничено влечното возило со полуприколка.

Задолжителната плочка на возилото содржи и податоци за најголемите дозволени оптоварувања на оските и најголемата вкупна маса на возилото.
Плочката ја поставува производителот: на неа се, меѓу другото, идентификацискиот број и масите што возилото и неговите оски смеат да ги носат. Од неа знаеш колку смееш да го натовариш возилото. Бројот на вртежите на моторот не е на плочката, а податоците за сопственикот се во сообраќајната дозвола, бидејќи сопственикот се менува, а плочката останува иста.

Ретардер, односно забавувач, мораат да имаат моторните возила чија најголема дозволена маса изнесува над девет тони.
Ретардерот го забавува возилото подолго време без да ги користи работните сопирачки. На долга надолнина тешкото возило со самите работни сопирачки би ги прегреало, а прегреаните сопирачки слабеат и можат да откажат. Затоа ретардерот е задолжителен над девет тони; пет и седум тони не се пропишаната граница.

Товарните возила чија најголема дозволена маса е поголема од 10 тони мора да имаат два апарати од 6 кг за гасење пожар.
Кај тешкото возило, со голем резервоар, товар и многу гуми, пожарот брзо се шири и бара повеќе средство за гаснење. Еден апарат, од 6 или од 9 кг, не е доволен, а апаратите од 3 кг се премали. Пред патот провери дали апаратите се на достапно место, полни и со важечка контрола.

Товарното возило што влече приклучно возило мора да има два сигурносни триаголници.
Сигурносниот триаголник го поставуваш на коловозот кога возилото ќе запре поради дефект или незгода, за другите возачи навреме да те забележат. Составот со приклучно возило е долг, тешко се обиколува и подолго останува на патот, па прописот бара два триаголници. Еден триаголник не е доволен, а таблата за запрено возило не го заменува триаголникот.

Две клинести подлошки во задолжителната опрема мора да имаат моторните и приклучните возила чија најголема дозволена маса преминува 5 тони.
Клинестите подлошки се ставаат под тркалата кога тешкото возило е запрено на наклон или кога се менува тркало, за да не се затркала. Кај тешко, особено натоварено возило, само паркирната кочница не дава доволна сигурност на наклон. Пропишаната граница е 5 тони, а не 3, 3,5 или 7,5 тони.

Товарните возила чија најголема дозволена маса е поголема од 3.500 кг во задолжителната опрема мора да имаат крута врска (лост-руда) за влечење.
Тешко возило не може безбедно да се влече со јаже или сајла: при сопирање влеченото возило би налетало врз влечното, а јажето може да се скине. Крутата врска ги држи двете возила на исто растојание и при забавување, па влеченото возило не удира во она што го влече. Челичното или еластичното јаже и сајлата не се доволни за толку тешко возило.

Шарите на зимските пневматици кај моторните возила чија најголема дозволена маса е поголема од 3.500 кг мора да бидат длабоки најмалку 6 мм.
Зимскиот пневматик го зафаќа снегот и ги исфрла водата и лапавицата преку длабоките шари. Кога шарата ќе се истроши, пневматикот го губи тоа својство, па тешкото возило полесно се лизга и има подолг пат на сопирање. Затоа за тешките возила пропишаната најмала длабочина е 6 мм, а не 2, 3 или 8 мм.