Прашања за Д категорија: прашања и одговори, страница 6 од 8

Возачки испит за категорија „Д“ може да полага лице што навршило 24 години.
Возачот на автобус превезува многу патници и мора да има зрелост и искуство, затоа старосната граница за оваа категорија е највисока. 18 години се доволни за категорија „Б“, но не и за автобус, а 23 години е помалку од пропишаното.

Возачите на кои управувањето со автобус им е основно занимање не смеат во организмот да имаат алкохол пред и за време на возењето.
За нив дозволената концентрација е нула: не смеат да имаат ни мала количина алкохол. Алкохолот го продолжува времето на реакција и ја намалува способноста за проценување, а возачот на автобус одговара за животите на многу патници. Границите од 0,3 и 0,5 г/кг не важат за професионалните возачи на автобуси.

Возилата со кои се врши јавен превоз на патници подлежат на технички преглед на секои шест месеци.
Тие изминуваат многу километри и превезуваат многу патници, па нивната исправност, особено на кочниците, управувачот и пневматиците, се проверува почесто отколку кај другите возила. Три месеци е почесто од пропишаното, а 12 месеци е премногу ретко за возила во јавен превоз.

На автобусите со повеќе од 25 седишта, од десната страна се поставуваат најмалку две врати.
Патниците влегуваат и излегуваат од десната страна, кон тротоарот и стојалиштето. Двете врати овозможуваат побрзо влегување и излегување, а во случај на опасност побрза евакуација на сите патници. Една врата е премалку за толку патници, а три врати не се пропишаниот минимум.

Право на управување со група возила од категорија „Д+Е“ може да стекне возач кој најмалку една година поседува возачка дозвола од категорија „Д“.
Влечното возило во групата „Д+Е“ е автобус, па пред да влечеш тешка приколка, мора да имаш искуство со самиот автобус. Дозволата за „Ц“ или „Ц+Е“ не е доволна, бидејќи со неа не смееш да управуваш ни со автобус без приколка.

Најголемата дозволена должина на зглобен автобус е 18,75 метри.
Зглобниот автобус е составен од два дела поврзани со зглоб, па смее да биде подолг од обичниот автобус, а сепак да минува низ кривините. Поголема должина би го отежнала свртувањето на крстосниците и би барала повеќе простор при престигнување. 13,5 метри е премалку за зглобен автобус, а 16,5 метри е граница за влечно возило со полуприколка.

Најголемата дозволена должина на автобус со приколка е 18,75 метри.
Тоа е истата граница што важи за зглобниот автобус и за товарното возило со приколка. Поголема должина би го отежнала минувањето низ кривини, крстосници и кружни текови, а престигнувањето на таков состав би траело подолго. 15 метри е помалку, а 22 метри повеќе од пропишаното.

Најголемата дозволена висина на возилата за јавен градски превоз на патници изнесува 4,2 метри.
За нив важи посебна граница, малку поголема од општата од 4 метри за моторните возила. Висината се ограничува за возилата безбедно да минуваат под мостови, надвозници и жици. 4,1 и 4,3 метри не се пропишаните граници. Пред подвозник секогаш провери ја висината на знакот и спореди ја со висината на своето возило.

Најголемата дозволена висина на моторните возила изнесува 4 метри.
Висината се ограничува за возилата безбедно да минуваат под мостови, надвозници, тунели и жици. Возачот мора да ја знае висината на своето возило, заедно со товарот, и да ги почитува знаците за ограничување на висината. 3,8 метри е помалку, а 4,4 метри повеќе од пропишаното. За возилата за јавен градски превоз важи малку поголема граница, 4,2 метри.

На автобус за време на неговото движење не смее да се отвара врата.
Патник може да испадне од возилото што се движи и тешко да се повреди или да заврши под тркалата. Вратите ги отвораш дури кога автобусот целосно ќе запре на стојалиштето. Ни топлото време ни празниот автобус не се исклучок: правилото важи секогаш додека возилото се движи.

Најголемата дозволена широчина кај автобусите изнесува 2,55 метри.
Тоа е истата граница што важи за моторните возила воопшто, освен за оние со топлотно изолирана надградба. Широчината се ограничува за возилата безбедно да се разминуваат и да ја држат својата сообраќајна лента, особено на потесни патишта. 2,65 и 2,75 метри се повеќе од дозволеното.

Возачот со дозвола од категорија „Д“ задолжително подлежи на контролен здравствен преглед пред секое продолжување на важноста на возачката дозвола.
Возачот на автобус мора да биде здрав, со добар вид и слух и брзи реакции, бидејќи одговара за многу патници. Затоа дозволата не може да му се продолжи ако не покаже дека е здравствено способен. Контролниот преглед е врзан за продолжувањето на дозволата, а не за определен број години. Возачите што вршат јавен превоз на патници имаат и периодичен преглед на секои три години.

Ознаките на автобуските и такси стојалиштата се обележани со жолта боја.
Повеќето ознаки на коловозот се бели, а жолтата боја ги издвојува стојалиштата. Така веднаш гледаш дека тој простор е наменет за автобусите, односно за такси возилата, и дека таму со друго возило не смееш да запреш ни да паркираш. Белата и портокаловата боја не се пропишаните бои за овие ознаки.

Кај автобусите со кои се превезуваат групи деца, сигурносниот појас треба да биде вграден на сите седишта.
Децата се особено ранливи при судир или нагло сопирање, па секое дете мора да седи на седиште со појас и да биде врзано. Појас само на седиштата на возачот и совозачот или само на седиштата пред кои нема други седишта не би ги заштитил сите деца.

Автобуските стојалишта на јавен пат надвор од населено место и на дел од државен пат во населено место треба да бидат надвор од коловозот.
На тие патишта се вози побрзо, па автобусот што запира на коловозот би бил опасна препрека, а возилата зад него би морале да го обиколуваат. Затоа стојалиштето се гради во проширување покрај коловозот, каде автобусот запира без да го попречува сообраќајот. Жолтите ознаки и знакот само го означуваат стојалиштето, но автобусот и понатаму би стоел на коловозот.

Превозникот може да отпочне со општински линиски превоз откако дозволата ќе ја добие и возниот ред ќе го регистрира кај градоначалникот на општината, односно градоначалникот на градот Скопје.
Општинскиот линиски превоз се врши на подрачјето на една општина, па за него е надлежна општината. Министерството за транспорт и врски издава дозволи за меѓуопштинскиот линиски превоз, а Министерството за внатрешни работи не издава дозволи за линиски превоз.

Дозволата и возниот ред за општински линиски превоз на патници се издаваат со рок на важење од 5 години.
Во тој период превозникот ја одржува линијата според регистрираниот возен ред, па патниците можат да се потпрат на редовен превоз, а превозникот однапред да ги планира возилата и возачите. Пократките рокови, 3 и 4 години, не се пропишаните.

Автобусите во општинскиот линиски превоз мораат да ги истакнат бројот на линијата и почетното и крајното стојалиште на предната и на десната бочна страна.
Патниците на стојалиштето го гледаат автобусот додека доаѓа, од напред, и кога ќе запре покрај нив, од десната страна, каде што се вратите. Затоа таму мора да стои ознаката, за веднаш да знаат дали е тоа нивниот автобус. Задната и левата страна не се свртени кон патниците што чекаат.

Меѓуопштинскиот линиски превоз превозникот може да го отпочне по добивањето дозвола за линијата од Министерството за транспорт и врски.
Меѓуопштинската линија минува низ подрачјата на повеќе општини, па за неа не одлучува еден градоначалник, туку министерството. Градоначалникот е надлежен само за општинскиот линиски превоз, а здружението на превозници не издава дозволи.

За време на влегувањето и излегувањето на децата, возачот е должен да ги вклучи сите покажувачи на правецот (трепкачи) на возилото.
Сите трепкачи вклучени истовремено ги предупредуваат другите возачи дека возилото стои и дека околу него може да има деца, кои често ненадејно истрчуваат на коловозот. Позиционите светла не го даваат тоа предупредување, а долгите светла би ги заслепиле возачите од спротивната насока.

Составен дел на дозволата за меѓународен линиски превоз на патници се заверениот возен ред, итинерерот, ценовникот и планот за возење на возачите.
Од нив се знае кога и по која траса возат автобусите, по која цена и кои возачи ја возат линијата, за да се почитуваат и времињата на возење и одмор. ADR е спогодбата за превоз на опасни материи, а ЦЕМТ дозволите и ТИР карнетите се однесуваат на превозот на стоки, а не на патници.

Возачот може да го користи дневниот одмор во возилото ако тоа е опремено со наместено легло (кревет) и ако за тоа време не е во движење.
Дневниот одмор служи возачот навистина да се одмори и да спие, а тоа е можно само кога може да легне, а возилото стои. Во возило што се движи нема вистински одмор, а клима уредот и седиштето што се спушта не се доволни услови за дневен одмор.

Брзината на автобус што влече друг неисправен автобус на јавен пат е ограничена на 40 км/ч.
Составот од два автобуси е долг и тежок, а влеченото возило е неисправно, па патот на сопирање е многу подолг, а составот потешко се управува. Затоа влечењето мора да се врши бавно. 50 км/ч е над дозволената граница, а 30 км/ч не е пропишаната брзина.

Додека се влече неисправен автобус со крута врска, во него не смеат да се превезуваат лица.
Влеченото возило е неисправно, па и со крута врска е поизложено на опасност: нагли удари, полошо сопирање, можен дефект на врската. Затоа патниците мора да се префрлат во друго возило. Забраната важи и за краток пат до најблискиот сервис.

Возачот на автобус пред почетокот на возењето треба да има непрекинат одмор од најмалку 11 часа.
Тоа е дневниот одмор: возачот мора одморен да седне зад воланот, бидејќи заморот ги продолжува реакциите и може да предизвика заспивање при возење. Осум и десет часа се пократки од пропишаниот одмор. Возачот на автобус одговара за многу патници, па одморот не смее да го скратува.