Безбедно возење: прашања и одговори, страница 3 од 3

На делница со ударни дупки ја намалуваш брзината според условите на патот.
Со помала брзина ги забележуваш дупките навреме и, ако мораш да минеш низ некоја, ударот е послаб, па не ги оштетуваш гумите, тркалата и вешањето и не ја губиш контролата. Ако забрзаш, ударите се посилни, а возилото може да те однесе од правецот. Маневрирањето лево-десно е опасно: можеш да излезеш во спротивната лента или да го збуниш возачот зад тебе.

Времето на реакција на просечен возач во добра психофизичка состојба изнесува 3/4 од секундата.
Тоа е времето од моментот кога ќе ја забележиш опасноста до моментот кога ќе ја притиснеш сопирачката. Во тоа време возилото сè уште се движи со полна брзина: при 50 км/ч изминува околу 10 метри пред воопшто да почне сопирањето. Заморот, алкохолот, некои лекови и невниманието го продолжуваат тоа време, па и патот до запирање станува подолг.

Ако ти се заканува директен судар, побезбедно е веднаш да свртиш на десна страна и да почнеш со сопирање.
Свртувањето надесно те тргнува од правецот на возилото што доаѓа спроти тебе и те води кон работ на патот, каде нема спротивен сообраќај. Сопирањето ја намалува брзината, а со тоа и силата на евентуалниот удар. Свртувањето налево е опасно, затоа што и другиот возач најверојатно ќе бега кон својата десна страна, па повторно ќе се најдете еден спроти друг. Ако го пуштиш управувачот и ги покриеш очите, ја губиш секоја контрола.

Коефициентот на триење на пневматиците со коловозот зависи од видот и состојбата на пневматиците.
Шарата и нејзината длабочина, материјалот и притисокот во пневматикот одредуваат колку добро тркалото се држи за коловозот. Истрошените пневматици, или летните на снег и мраз, имаат помало триење, па возилото подолго запира и полесно се лизга. Триењето зависи и од коловозот, дали е сув, мокар или заледен, но не од видот на возилото ни од меѓуоскиното растојание.

Ако противпожарниот апарат не функционира, а возилото гори, веднаш преземи други соодветни мерки за гаснење на огнот.
Огнот во возилото брзо се шири, па нема време за чекање. Исклучи го моторот, извади ги патниците и тргни ги подалеку од возилото, а огнот обиди се да го задушиш со ќебе, облека, песок или земја, или побарај апарат од другите возачи. Јави се на 193, на противпожарната служба. Седењето во возилото е опасно по живот, а палењето на моторот не го гаси огнот, туку може да го засили.

Кога возачот пред тебе вози бавно, биди трпелив и престигни го на безбедно место за престигнување.
Бавното возење може да има причина: товар, дефект, лоша видливост или неискусен возач. Престигнувај само таму каде што е дозволено и каде имаш доволна прегледност и простор. Звучниот знак не служи за брзање на другите, а приближувањето позади него со долг звучен знак е агресивно и опасно: на мало растојание не можеш да запреш ако тој нагло сопре.

Кога друг учесник со неетичко однесување те нервира, контролирај се и не возвраќај.
Возвраќањето го прави конфликтот уште поопасен: двајца нервозни возачи полесно грешат и предизвикуваат незгоди. Смири се, држи растојание и пушти го да замине. Со смирено возење ја чуваш безбедноста и своја и на другите. Бројот 192 е на полицијата и е за итни случаи, а не за тоа што некој те изнервирал.

Судир со возилото пред тебе избегнуваш така што ја прилагодуваш брзината на условите и состојбите на патот и држиш безбедно растојание.
Растојанието ти дава време да реагираш ако возилото пред тебе нагло сопре. Пет метри се премалку: при 50 км/ч ги изминуваш за помалку од половина секунда, а само времето на реакција е околу 3/4 од секундата. Возењето „секогаш пред другите“ не е ни можно ни безбедно: секогаш ќе има некое возило пред тебе.

Дефанзивното возење е зголемено внимание и возење согласно ограничената брзина, со високо ниво на сетилна перцепција и анализа на условите на патот, за да ги предвидиш потенцијалните опасности.
Дефанзивниот возач не смета дека другите секогаш ќе постапат правилно: однапред размислува што може да тргне наопаку и си остава доволно време и простор да реагира. Затоа самата доверба во другите учесници не е дефанзивно возење, туку негова спротивност. Возењето побрзо од дозволеното не оди заедно со зголеменото внимание: со поголема брзина имаш помалку време за реакција.

Кога се приближуваш позади возило што се движи споро, одржувај безбедно растојание и престигни го на дозволено место.
Не знаеш зошто возилото вози бавно: можеби има дефект, тежок товар или возачот бара адреса. Ако се приближиш премногу, нема да можеш да запреш кога тој ќе сопре. Принудувањето да забрза, со приближување, звучен знак или светлосен сигнал, е агресивно, го нервира другиот возач и создава опасност. Престигнувај кога имаш прегледност и кога знаците и ознаките на коловозот го дозволуваат.

Откако ќе ја промениш сообраќајната лента, вози внимателно, без да ги попречуваш другите учесници во сообраќајот.
По промената прилагоди ја брзината на сообраќајот во новата лента и држи безбедно растојание до возилото пред тебе. Притисокот на возилото пред тебе да ти се тргне од патот е агресивно возење, а брзото возење по друга слободна лента значи пак менување ленти и нови ризици. Секоја промена на лентата е маневар што бара внимание и пред и по него.

Кога пред возилото ќе видиш топка како се тркала, намали ја брзината и по потреба застани, бидејќи постои веројатност по неа да истрча дете.
Топката сама по себе не е опасна за возилото, но таа е знак дека во близина има деца. Детето што трча по топката гледа само во неа и не внимава на возилата. Затоа биди подготвен да запреш. Ако продолжиш со иста брзина или забрзаш, детето може да истрча токму пред тебе, а ти ќе имаш помалку време и подолг пат на запирање.

Рацете на управувачот ги поставуваш во позиција на стрелките на часовникот кога покажува 09 часот и 10 минути.
Тогаш левата рака е на левата страна на управувачот, кај бројот 9, а десната на неговата десна горна страна, кај бројот 2, каде што стрелката за минутите покажува 10 минути. Со рацете на спротивните страни на управувачот имаш добра контрола и можеш брзо да свртиш во која било насока. Во положбите 12 часот и 10 минути или 06 часот и 40 минути рацете се горе или долу, блиску една до друга, па управувањето во итен случај е побавно и понесигурно.

Возилото оставено на десната страна од патот го обиколуваш откако претходно ќе се увериш дека левата сообраќајна лента е слободна.
Пред обиколувањето погледни во огледалата и во мртвиот агол, провери дали од спротивната насока или одзади доаѓа возило и навреме дај знак со покажувачот на правецот. Потоа обиколи го возилото на доволно странично растојание, бидејќи некој може да отвори врата или да излезе. Не мораш целосно да запираш ниту да се враќаш назад ако лентата е слободна.

Ако ти откажат сопирачките, префрли во помал степен на пренос, периодично притискај ја работната сопирачка, употреби ја помошната сопирачка и најди погодно место од десната страна на патот каде безбедно ќе запреш.
Помалиот степен на пренос го користи моторот за забавување. Повторното притискање на педалот понекогаш враќа дел од дејството на сопирачките. Помошната сопирачка повлекувај ја постепено, за да не се блокираат тркалата. Наглото свртување надесно или налево може да го занесе или преврти возилото или да те однесе во спротивната лента, а возилото нема само да запре додека оди брзо.

Ако ти пукне предна гума, не користи ја сопирачката и одржувај контрола на управувањето сè додека возилото не запре на десната страна покрај патот.
Со пукната предна гума возилото влече кон страната на оштетеното тркало. Цврсто држи го управувачот, задржи го правецот и полека отпушти го педалот за гас, за возилото само да ја намали брзината. Наглото сопирање го префрла товарот на предните тркала и може да предизвика занесување и губење контрола. Да вртиш во насоката во која те влече возилото значи да излезеш од патот или во спротивната лента.

Ако ноќе те заслепуваат светлата на возилото од спротивната насока, држи го погледот напред кон десната страна.
Гледај кон десниот раб на коловозот: така не гледаш директно во светлата, а сè уште го следиш патот и ја задржуваш својата лента. Ако е потребно, намали брзина. Погледот налево те води токму кон светлата и кон спротивната лента, а гледањето надолу три секунди значи да возиш слепо: при 80 км/ч тоа се речиси 70 метри без поглед на патот.

Кога со поголема брзина ненадејно пред тебе ќе се појави животно, силно стегни го управувачот, не го менувај правецот и сопирај за да ја намалиш брзината, по можност да запреш.
При поголема брзина наглото вртење на управувачот е поопасно од самото животно: возилото може да се занесе, да излета од патот, да се преврти или да влезе во спротивната лента. Затоа задржи го правецот и сопирај колку што можеш. Забрзувањето го засилува ударот, а звучните знаци и вртењето лево-десно не ја отстрануваат опасноста.

Причината да не возиш со брзина над дозволената е намалената можност за сообраќајна незгода.
Со поголема брзина имаш помалку време да реагираш, патот на запирање е подолг, а ударот при судир многу посилен. Ограничувањата се поставени според опасностите на тој пат. Глобата и потрошувачката на гориво се последици, но не се вистинската причина: брзината ја почитуваш за да ги заштитиш себе и другите, а не за да избегнеш казна.

За безбедно управување важни се стекнатите знаења и вештини за управување со моторно возило и познавањето и почитувањето на сообраќајните правила и прописи.
Знаењето ти кажува што смееш и што мораш, вештината ти овозможува тоа да го изведеш, а почитувањето на правилата ги прави твоите постапки предвидливи за другите. Интуицијата, расположението и физичката подготвеност се корисни, но не можат да ги заменат знаењето и правилата: возачот што се потпира само на интуицијата или на моменталното расположение е непредвидлив.

„Мртов агол“ е просторот странично од возилото, кој возачот од нормална седечка положба не го гледа ни во внатрешното ни во страничните надворешни огледала.
Во тој простор може да се најде цело возило, мотоцикл или велосипедист, а ти да не го видиш во огледалата. Затоа пред промена на лентата, престигнување или вклучување во сообраќајот кратко сврти ја главата и погледни преку рамо. Просторот пред возилото не е мртов агол: го гледаш директно низ шофершајбната.

Пред подолго патување најдобро е да бидеш одморен.
Заморот ја намалува концентрацијата, го продолжува времето на реакција и може да предизвика микросон, па е една од честите причини за тешки незгоди. Наспиј се пред патот и прави паузи во текот на возењето. Кафето и чајот само накратко го прикриваат заморот, а не го отстрануваат. Психоактивните лекови за смирување ја намалуваат будноста и ги забавуваат реакциите, па со нив возењето е опасно.

Должноста да ја провери исправноста на возилото и неговата задолжителна опрема пред тргнување е на возачот што ќе управува со возилото.
Возачот одговара за возилото со кое управува, затоа пред патот ги проверува сопирачките, светлата, гумите, управувачот, брисачите и опремата, на пример сигурносниот триаголник и комплетот за прва помош. Сервисот го одржува возилото кога ќе го однесеш таму, а полицијата ја контролира исправноста на патот, но ниту едното ниту другото не ја презема твојата обврска.

Ако ноќе почувствуваш премореност и микросон, веднаш исклучи се од патот и одмори се.
Микросонот трае неколку секунди, а за тоа време возилото изминува десетици метри без контрола. Штом ќе почувствуваш тешки очни капаци, зевање или губење на концентрацијата, запри на безбедно место и одмори се, по можност кратко поспиј. Продолжувањето до најблиското населено место е ризик што не смееш да го преземеш, а енергетските пијалоци и стимулансите само накратко го прикриваат заморот.

При промена на лентата на автопат внимаваш на возилата што се движат зад тебе.
На автопатот возилата во левата лента доаѓаат одзади со голема брзина и брзо се приближуваат. Пред промената погледни во огледалата и во мртвиот агол, процени ја брзината на возилото што доаѓа и навреме дај знак со покажувачот на правецот. На автопатот нема пешаци, а коловозите за двете насоки се одвоени, па не наидуваат возила од спротивната насока.